ทำไมกินคำโตหรือดื่มน้ำอัดลมแล้วต้องสะอึก

เคยสังเกตไหมว่าเวลาเรากำลังหิวจัดแล้วเผลอกินข้าวคำโตๆ เข้าไป หรือบางครั้งที่กระหายน้ำมากๆ จนต้องอึกน้ำอัดลมเข้าไปอึกใหญ่ สิ่งที่ตามมามักจะเป็นเสียง สะอึก ดังออกมาทันที บางครั้งก็แค่ครั้งสองครั้งแล้วหายไป แต่บางทีก็เล่นเอาเราเสียจังหวะจนทำเอาคนรอบข้างหันมามอง หลายคนอาจจะคิดว่าเป็นเรื่องตลกขำขันที่ร่างกายแสดงอาการออกมาแบบนั้น แต่จริงๆ แล้วมีกลไกที่น่าสนใจซ่อนอยู่ภายใต้ความเข้าใจผิดเรื่องนี้

หัวใจสำคัญของเรื่องนี้อยู่ที่อวัยวะที่มีชื่อว่า กะบังลม ซึ่งเป็นกล้ามเนื้อแผ่นบางๆ คั่นระหว่างช่องอกกับช่องท้อง หน้าที่หลักของมันคือการขยับขึ้นลงเพื่อช่วยให้เราหายใจเข้าออกอย่างเป็นจังหวะ ปกติแล้วกะบังลมจะเคลื่อนที่อย่างนุ่มนวลและสม่ำเสมอ แต่เมื่อใดก็ตามที่มันถูกรบกวนอย่างกะทันหัน มันจะขยับตัวผิดปกติ หรือที่เรียกว่าหดเกร็งแบบฉับพลัน พอจังหวะการหดเกร็งนี้เกิดขึ้นพร้อมกับที่สายเสียงในลำคอของเราปิดตัวลงอย่างรวดเร็ว เสียงที่คุ้นเคยอย่าง อึก จึงเกิดขึ้นมาให้เราได้ยินนั่นเอง

แล้วการกินข้าวคำโตหรือดื่มน้ำอัดลมไปเกี่ยวอะไรด้วย ต้องย้อนกลับมาดูเรื่องกระเพาะอาหารที่ขยายตัวอย่างรวดเร็ว เวลาเรายัดอาหารคำใหญ่ลงไป หรือดื่มน้ำอัดลมที่มีฟองอากาศอยู่เต็มท้อง สิ่งที่ตามมาคือความดันในกระเพาะที่พุ่งสูงขึ้นแบบรวดเร็วเกินไป กระเพาะที่อยู่ใกล้กับกะบังลมมาก เมื่อมันบวมขึ้นเพราะอาหารที่อัดแน่นหรือก๊าซจากน้ำอัดลม มันจะไปเบียดกับกะบังลมโดยตรง ทำให้ระบบประสาทที่ควบคุมกล้ามเนื้อนี้ได้รับสัญญาณที่ผิดพลาดว่าเกิดความผิดปกติขึ้น ร่างกายจึงสั่งให้กะบังลมกระตุกเพื่อตอบสนองต่อแรงกดที่เพิ่มมาในทันที

นอกจากเรื่องปริมาณ ยังมีเรื่องของ อุณหภูมิ เข้ามาเกี่ยวข้องด้วย บางครั้งถ้าเราดื่มของเย็นจัดในปริมาณมาก มันอาจไปกระตุ้นเส้นประสาทเวกัส ซึ่งเป็นเส้นประสาทสำคัญที่ทอดผ่านบริเวณนั้นให้เกิดอาการระคายเคืองและส่งสัญญาณให้กะบังลมขยับตัวผิดจังหวะได้เช่นกัน ไม่ใช่แค่เรื่องของพื้นที่ในกระเพาะเพียงอย่างเดียว

น่าสนใจว่าธรรมชาติของร่างกายเรานั้นซับซ้อนกว่าที่คิด เวลาเรากินข้าวคำใหญ่เกินไป ร่างกายกำลังเตือนเราแบบอ้อมๆ ว่าให้ช้าลงหน่อย เพราะกระบวนการย่อยของมนุษย์ไม่ได้ถูกออกแบบมาให้จัดการกับปริมาณอาหารที่ไหล่เข้าไปพร้อมกันในคราวเดียว รวมถึงการดื่มน้ำอัดลมที่ฟองก๊าซมันสร้างความยุ่งยากให้กับหลอดอาหารและกระเพาะอาหารมากกว่าน้ำเปล่าหลายเท่า

การแก้ปัญหาที่ตรงจุดที่สุดไม่ใช่การดื่มน้ำตามแบบที่ใครหลายคนบอกต่อกันมา แต่มันคือการปรับเปลี่ยนนิสัยการกินเล็กน้อย การเคี้ยวอาหารให้ละเอียดและใช้วิธีตักคำเล็กลงช่วยได้มากทีเดียว เพราะนอกจากจะช่วยให้กะบังลมไม่ถูกกระแทกแรงๆ แล้ว ระบบย่อยอาหารของเรายังทำงานได้ง่ายขึ้นด้วย หรือถ้าวันไหนอยากดื่มน้ำอัดลมจริงๆ ลองจิบทีละนิดให้ก๊าซมันค่อยๆ ระบายออกมา ดีกว่าดื่มรวดเดียวให้กะบังลมต้องตื่นเต้นจนเกร็งขึ้นมา สิ่งเหล่านี้ดูเหมือนเป็นเรื่องเล็กน้อยและเป็นเรื่องธรรมดาของชีวิต แต่พอมองย้อนกลับไปมันก็ทำให้เห็นว่าร่างกายเราสื่อสารกับเราตลอดเวลา เพียงแค่เราต้องรู้จักสังเกตและยอมฟังคำเตือนจากความผิดปกติเล็กๆ น้อยๆ เหล่านี้บ้างเท่านั้นเอง