8 โรคประหลาดทางจิต ที่ตั้งชื่อตามเทพนิยายและตัวละครในหนังสือดัง

        เทพนิยายและวรรณกรรมระดับโลกที่เราเคยอ่านกันตั้งแต่เด็ก มักจะถ่ายทอดเรื่องราวการผจญภัยอันน่าอัศจรรย์ควบคู่ไปกับตัวละครที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นและพฤติกรรมเฉพาะตัวที่ไม่มีใครเหมือน ความเป็นเอกลักษณ์เหล่านี้เองทำให้นักจิตวิทยาและแพทย์นำชื่อของตัวละครชื่อดังมาใช้ตั้งเป็นชื่ออาการป่วยทางจิต เพื่อช่วยให้ง่ายต่อการสื่อสารและทำความเข้าใจกับคนทั่วไปอย่างลึกซึ้ง

กลุ่มอาการและโรคประหลาดทางจิตวิทยาที่ได้รับอิทธิพลมาจากโลกของหนังสือ มีดังนี้

• อลิซในดินแดนมหัศจรรย์ (Alice in Wonderland Syndrome): มีที่มาจากวรรณกรรมที่อลิซต้องเผชิญกับช่วงเวลาที่ร่างกายขยายใหญ่โตและหดเล็กลงผิดปกติ อาการนี้พบได้ในผู้ป่วยไมเกรน ลมชัก หรือสมองอักเสบ ซึ่งทำให้ระบบรับรู้สัดส่วนและระยะการมองเห็นเพี้ยนไป เช่น รู้สึกว่าตัวเองตัวเล็กลงแล้วมองเห็นสิ่งรอบข้างใหญ่ขึ้น หรือรู้สึกว่าตัวเองตัวใหญ่โตแต่มองเห็นสิ่งรอบตัวเล็กนิดเดียว โดยมักเกิดขึ้นในวัยเด็กและหายไปเมื่อเติบโตขึ้น

• ราพันเซล (Rapunzel Syndrome): หญิงสาวผมยาวบนหอคอยในเทพนิยายเยอรมัน กลายมาเป็นชื่อเรียกอาการทางจิตของผู้ที่ชอบดึงเส้นผมของตัวเองมาเคี้ยวกลืนกินเข้าไปโดยไม่รู้ตัวหรือไม่สามารถควบคุมตนเองได้ มักพบในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย ซึ่งส่งผลเสียรุนแรงต่อระบบทางเดินอาหารจนเกิดการอุดตันในกระเพาะอาหารจากก้อนเส้นผมสะสม

• ปีเตอร์แพน (Peter Pan Syndrome): เด็กชายผู้เป็นเด็กตลอดกาลและไม่อยากเติบโตเป็นผู้ใหญ่ ถูกนำมาใช้อธิบายพฤติกรรมของคนที่ขาดวุฒิภาวะทางอารมณ์และสังคม มักตั้งเป้าหมายชีวิตเพ้อฝัน ไม่ยอมรับความจริง หนีความรับผิดชอบ และไม่สามารถประกอบอาชีพได้ ส่วนใหญ่เกิดจากเลี้ยงดูที่ปกป้องประคบประหงมจากพ่อแม่มากเกินไปจนเด็กไม่กล้าตัดสินใจ

• เจ้าหญิงนิทรา (Sleeping Beauty Syndrome): อาการผิดปกติทางระบบประสาทที่ตั้งชื่อตามเจ้าหญิงผู้หลับใหลยาวนาน โดยผู้ป่วย (มักเป็นเด็กเล็ก) จะมีอาการง่วงนอนตลอดเวลาและสามารถนอนหลับติดต่อกันได้นานนับสัปดาห์ ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันและการเรียนรู้อย่างรุนแรง โดยอาการจะค่อยๆ ทุเลาลงเมื่ออายุประมาณ 8 ถึง 12 ปี

  

• ซินเดอเรลล่า (Cinderella Complex): อาการทางจิตวิทยาที่อธิบายถึงความหวาดกลัวและปมในใจของผู้หญิงที่มีความคาดหวังสูงอยากประสบความสำเร็จในชีวิต แต่ในขณะเดียวกันก็กลัวการมีอิสระ ชอบพึ่งพาอาศัยคนอื่น และมักคิดว่าการแก้ปัญหาในชีวิตจะต้องรอให้คนอื่น โดยเฉพาะผู้ชายเข้ามาคอยช่วยเหลือเยียวยาอยู่เสมอ

• โดเรียน เกรย์ (Dorian Gray Syndrome): ชายหนุ่มรูปงามจากนิยายสยองขวัญที่ปรารถนาความงามเป็นอมตะ ถูกนำมาใช้เรียกอาการของคนที่หมกมุ่นและวิตกกังวลกับรูปร่างหน้าตาของตนเองอย่างรุนแรง กลัวความแก่ชรา ใช้เวลาหน้ากระจกนานผิดปกติ และเสาะแสวงหาการทำศัลยกรรมตกแต่งร่างกายอย่างไม่มีที่สิ้นสุดเพื่อคงความอ่อนเยาว์ไว้

• โอเทลโล่ (Othello Syndrome): แม่ทัพผู้หลงผิดจนลงมือสังหารภรรยาเพราะความหึงหวงจากวรรณกรรมของเชกสเปียร์ กลายมาเป็นอาการทางระบบประสาทที่ทำให้ผู้ป่วยเกิดความหลงผิด คิดไปเอง และระแวงว่าคู่รักของตนเองกำลังนอกใจอยู่ตลอดเวลาโดยไม่มีมูลความจริง ซึ่งความรุนแรงของโรคอาจนำไปสู่การทำร้ายตัวเองและผู้อื่นได้

• ฮักเกิลเบอร์รี่ ฟินน์ (Huckleberry Finn Syndrome): เด็กหนุ่มผู้รักอิสระและหนีออกจากบ้านในวรรณกรรมชื่อดัง ถูกนำมาใช้อธิบายอาการของเด็กที่ค่อนข้างฉลาดแต่ขาดความใส่ใจลึกซึ้งจากครอบครัว จนสร้างกลายมาเป็นกลไกป้องกันตนเองด้วยการชอบหนีปัญหา หลีกเลี่ยงความรับผิดชอบ และเมื่อเติบโตขึ้นมักมีปัญหาในการปรับตัวเข้าสู่สังคม เสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้าและขาดความนับถือในตนเอง

  

        พฤติกรรมที่สะท้อนผ่านตัวละครในโลกจินตนาการล้วนมีส่วนเชื่อมโยงกับสภาวะจิตใจของมนุษย์ในความเป็นจริงอย่างน่าอัศจรรย์ การตั้งชื่อกลุ่มอาการทางจิตตามวรรณกรรมและเทพนิยายเหล่านี้ ไม่เพียงแต่ช่วยให้แวดวงการแพทย์สามารถจัดหมวดหมู่พฤติกรรมได้อย่างชัดเจน แต่ยังช่วยสร้างความตระหนักรู้ให้คนทั่วไปได้เข้าใจว่า เรื่องราวความผิดปกติทางจิตใจไม่ใช่เรื่องไกลตัว และมีรูปแบบที่หลากหลายเกินกว่าที่คิด