คุยกันเล่นๆ เรื่องหลักฐานในศาล แบบไหนกันนะที่มีน้ําหนักมากที่สุดในความรู้สึกเรา

เวลาเราดูละครหรือหนังเกี่ยวกับกฎหมาย มักจะเห็นฉากที่ทนายหยิบหลักฐานชิ้นสําคัญขึ้นมา แล้วทุกคนในห้องพิจารณาคดีก็ฮือฮากันใหญ่ หรือบางทีฝ่ายโจทก์ก็มีภาพถ่ายเด็ดมามัดตัวจําเลยจนดิ้นไม่หลุดจนต้องสารภาพไปเอง ซึ่งพอมานั่งนึกดู

บางทีก็สงสัยว่าในชีวิตจริงเนี่ย หลักฐานแบบไหนกันแน่ที่ศาลท่านให้ความสําคัญมากที่สุดกันนะ บางคนอาจจะบอกว่าหลักฐานที่เป็นวัตถุพยานอย่างเช่นของมีคมหรืออาวุธปืน น่าจะชัดเจนที่สุดเพราะมันจับต้องได้ แต่อีกฝั่งก็อาจจะแย้งว่าพยานบุคคลสิที่ต้องสําคัญ

เพราะคนเห็นเหตุการณ์กับตาตัวเองยังไงก็น่าเชื่อถือที่สุด หรือว่าจะเป็นหลักฐานทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอย่างกล้องวงจรปิดหรือผลตรวจดีเอ็นเอนั่นแหละที่เถียงกันไม่ออกเลยทีเดียว หลายคนที่มีโอกาสได้คลุกคลีหรือผ่านเหตุการณ์พวกนี้มา

มักจะมีความเห็นต่างกันไป บางคนเชื่อว่าประจักษ์พยานบุคคลมีความสําคัญมาก เพราะมนุษย์สามารถถ่ายทอดบริบทของเหตุการณ์ได้ดีกว่าแค่ภาพนิ่งหรือวัตถุเฉยๆ แต่พอนึกถึงความจําคนที่อาจคลาดเคลื่อนได้ หรือความตื่นเต้นในขณะเกิดเหตุที่อาจทําให้ข้อมูลบิดเบือนไปบ้าง

ก็ทําให้เรากลับมาลังเลอีกว่า แล้วความทรงจําคนเรามันจะแม่นยําร้อยเปอร์เซ็นต์ได้จริงหรือ ส่วนฝ่ายที่เทใจให้หลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ เช่น รอยนิ้วมือ ลายนิ้วมือแฝง หรือพวกไฟล์ดิจิทัล ก็มองว่าสิ่งเหล่านี้เป็นวิทยาศาสตร์ที่โกหกไม่ได้

มันไม่มีอารมณ์ความรู้สึกเข้ามาเกี่ยว แต่ก็นั่นแหละ บางทีหลักฐานพวกนี้ก็อาจจะถูกสลับหรือตกแต่งได้หากคนไม่สุจริตคิดจะทําขึ้นมาจริงๆ นอกจากนี้ยังมีพวกเอกสารสัญญา สลิปโอนเงิน หรือบันทึกสนทนาต่างๆ ที่ใครหลายคนให้ค่าว่ามันคือหลักฐานชั้นยอด

เพราะมันดูนิ่งและตรวจสอบได้ง่ายที่สุด แต่ก็นั่นแหละ เวลาเกิดเรื่องขึ้นมาจริงๆ กระบวนการในศาลไม่ได้มองแค่ว่าหลักฐานชิ้นไหนน่าเชื่อถือกว่ากันเพียงอย่างเดียว แต่ดูว่าหลักฐานทั้งหมดมันเชื่อมโยงกันเป็นภาพที่ชัดเจนแค่ไหน

หากมีแต่วัตถุพยานแต่ไม่มีคนเบิกความยืนยัน หรือมีคนเห็นแต่ไม่มีหลักฐานหนุนหลัง ก็คงยากที่จะทําให้เรื่องราวมันสมบูรณ์ สําหรับผมแล้ว เรื่องนี้ดูเหมือนจะเป็นเหมือนจิ๊กซอว์มากกว่า ที่ทุกชิ้นต้องมาวางต่อกันให้ครบถ้วนถึงจะเห็นภาพจริงของเหตุการณ์นั้น

บางทีการถกเถียงเรื่องน้ําหนักของหลักฐานก็เป็นเพียงส่วนหนึ่ง แต่อาจจะไม่ใช่คําตอบทั้งหมดของคดีหนึ่งคดี อยากรู้เหมือนกันว่าในมุมมองของเพื่อนๆ คิดว่าหลักฐานแบบไหนที่เวลาเราเห็นแล้วรู้สึกว่านี่แหละคือกุญแจสําคัญที่ทําให้ความจริงปรากฏออกมามากที่สุด

เพราะเชื่อว่าแต่ละคนน่าจะมีประสบการณ์หรือมุมมองที่น่าสนใจไม่แพ้กันเลยทีเดียว