ไขข้อข้องใจ เครื่องจับเท็จแม่นยําแค่ไหนในการตรวจวัดความจริง

ภาพของเข็มที่สั่นไหวบนกระดาษกราฟในห้องสอบสวนมักจะเป็นสิ่งที่คนส่วนใหญ่นึกถึงเมื่อพูดถึงเครื่องจับเท็จ หรือโพลีกราฟ

อุปกรณ์นี้ถูกสร้างภาพจําผ่านภาพยนตร์ว่าเป็นเครื่องมือพิศวงที่สามารถแยกแยะคนพูดจริงออกจากคนโกหกได้อย่างเฉียบขาด แต่ในความเป็นจริงแล้ว

เทคโนโลยีนี้มีความซับซ้อนและช่องโหว่มากกว่าที่หลายคนเข้าใจ การทํางานของมันไม่ใช่การอ่านใจ

แต่เป็นการตรวจวัดปฏิกิริยาทางสรีรวิทยาของร่างกายที่เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติเมื่อบุคคลเผชิญกับความเครียดหรือความกังวล

เครื่องมือนี้จะวัดอัตราการเต้นของหัวใจ ความดันโลหิต อัตราการหายใจ และการตอบสนองทางผิวหนังหรือเหงื่อออกที่ปลายนิ้ว

หลักการพื้นฐานคือเชื่อว่าคนเราจะมีปฏิกิริยาทางกายเมื่อต้องโกหกหรือปิดบังความจริง ซึ่งแรงกระตุ้นเหล่านี้ไม่อาจควบคุมได้ด้วยจิตสํานึก

แต่ปัญหาใหญ่ที่ทําให้เครื่องจับเท็จถูกตั้งคําถามเสมอคือความแม่นยํา เพราะร่างกายของคนเรามีกลไกตอบสนองต่อความเครียดที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง

บางคนอาจโกหกอย่างหน้าตายและควบคุมสภาวะร่างกายได้ดีเยี่ยมจนเครื่องมือตรวจไม่พบความผิดปกติ ในขณะที่บางคนอาจเป็นคนซื่อสัตย์แต่มีความกังวลสูง

หรือประหม่าเวลาอยู่ในสถานการณ์ที่กดดัน ซึ่งร่างกายของคนกลุ่มหลังนี้อาจแสดงผลออกมาในทํานองเดียวกับการโกหก ทําให้เกิดภาวะที่เรียกว่าผลบวกเท็จ

คือการที่เครื่องบอกว่าโกหกทั้งที่พูดความจริง นอกจากเรื่องของสรีระแล้ว วิธีการตั้งคําถามของผู้ทดสอบยังเป็นปัจจัยที่ควบคุมผลลัพธ์ได้มาก

หากผู้ทดสอบตั้งคําถามที่มีอคติ หรือมีการสร้างบรรยากาศที่กดดันเกินไปย่อมส่งผลต่อผลการวัดอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ทําให้ในหลายประเทศหลักฐานจากเครื่องจับเท็จไม่ถูกยอมรับในศาลฎีกา เพราะถือว่าขาดความน่าเชื่อถือในเชิงประจักษ์ทางวิทยาศาสตร์เมื่อเทียบกับหลักฐานเชิงวัตถุอื่นๆ ความก้าวหน้าในปัจจุบันพยายามเปลี่ยนผ่านไปสู่การสแกนสมองหรือการติดตามการเคลื่อนไหวของดวงตาแทนการวัดสรีรวิทยาแบบเดิม

แต่ถึงกระนั้นก็ยังไม่มีเครื่องมือใดที่เป็นมาตรฐานทองคําในการตัดสินความจริงได้อย่างร้อยเปอร์เซ็นต์

ความเป็นมนุษย์มีความซับซ้อนเกินกว่าที่อัลกอริทึมหรือเซ็นเซอร์เพียงไม่กี่ตัวจะสรุปได้ทั้งหมด

ดังนั้นการมองเครื่องจับเท็จเป็นเพียงเครื่องมือเสริมในการสืบสวนสอบสวน หรือเครื่องมือทางจิตวิทยาเพื่อกดดันให้ผู้ต้องหาเปิดเผยความจริงด้วยตัวเอง

จึงดูจะเป็นมุมมองที่สมเหตุสมผลและตรงกับความเป็นจริงมากกว่าการคาดหวังความแม่นยําจากตัวเครื่องเพียงอย่างเดียว