เบื้องหลังดีลประวัติศาสตร์ ทําไมรัสเซียตัดสินใจขายอลาสก้าให้สหรัฐอเมริกา

2 ล้านดอลลาร์เมื่อปี 1867

กลายเป็นหนึ่งในข้อตกลงที่สร้างความประหลาดใจให้กับโลกในยุคนั้นจนถึงทุกวันนี้

เบื้องหลังการตัดสินใจนี้ไม่ได้เกิดขึ้นจากความใจกว้างหรือความสัมพันธ์อันดีระหว่างประเทศเพียงอย่างเดียว

แต่เกิดจากแรงกดดันหลายด้านที่รัฐบาลรัสเซียต้องเผชิญในช่วงเวลานั้นโดยตรง ประการแรกคือเรื่องของความมั่นคง

เนื่องจากช่วงเวลานั้นรัสเซียเพิ่งพ่ายแพ้ในสงครามไครเมีย

ทําให้คลังสมบัติของชาติว่างเปล่าและเผชิญกับหนี้สินที่ท่วมท้น ทางการรัสเซียจึงมองหาหนทางที่จะดึงเงินเข้าสู่ประเทศอย่างเร่งด่วน

การรักษาดินแดนที่อยู่ห่างไกลอย่างอลาสก้ากลายเป็นภาระหนัก

เพราะต้องใช้ทรัพยากรจํานวนมากในการปกป้องและส่งกําลังบํารุง ซึ่งในเวลานั้นเทคโนโลยีและการคมนาคมยังไม่ก้าวหน้าเท่าปัจจุบัน

อลาสก้าจึงกลายเป็นพื้นที่ที่ดูแลยากและแทบไม่มีผลประโยชน์ทางยุทธศาสตร์ที่ชัดเจนในมุมมองของผู้นํารัสเซีย นอกจากเรื่องเงินแล้ว

ความกังวลเรื่องอังกฤษยังมีส่วนสําคัญอย่างมาก

รัสเซียหวั่นเกรงว่าอังกฤษซึ่งในขณะนั้นมีอิทธิพลอย่างสูงในแคนาดา จะหาจังหวะเข้ามายึดครองอลาสก้าหากเกิดความขัดแย้งขึ้นมาอีกครั้ง

การปล่อยให้ที่ดินนี้ตกไปอยู่ในมือของสหรัฐอเมริกาจึงดูเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยกว่า

เพราะอย่างน้อยก็ยังเป็นการกันพื้นที่นี้ไม่ให้อยู่ในการครอบครองของคู่แข่งที่น่ากลัวอย่างอังกฤษ

อีกทั้งรัสเซียเองก็มองว่าอลาสก้าเป็นเพียงดินแดนที่เต็มไปด้วยน้ําแข็งและสัตว์ป่าที่ใช้สําหรับการล่าขนสัตว์

ซึ่งผลผลิตเหล่านี้เริ่มลดน้อยลงทุกทีในตอนนั้น ประกอบกับข่าวลือเรื่องการค้นพบทองคําที่ยังไม่ยืนยันชัดเจน

ทําให้รัสเซียประเมินมูลค่าของพื้นที่นี้ต่ําเกินกว่าความเป็นจริงไปมาก

เมื่อเทียบกับศักยภาพที่แท้จริงที่ถูกค้นพบในภายหลัง การตัดสินใจครั้งนี้จึงเป็นการมองผลประโยชน์ระยะสั้นเพื่อแก้ปัญหาเฉพาะหน้า

โดยที่ผู้บริหารประเทศในขณะนั้นคาดไม่ถึงเลยว่าดินแดนที่พวกเขาขายออกไปในราคาถูกแสนถูก

จะกลายเป็นแหล่งขุมทรัพย์ทางธรรมชาติและยุทธศาสตร์ที่สําคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลกในเวลาต่อมา

แม้ว่าในตอนนั้นการตัดสินใจดังกล่าวจะดูสมเหตุสมผลตามสภาพการณ์ที่บีบคั้น

แต่หน้าประวัติศาสตร์ก็ได้พิสูจน์แล้วว่าการตัดสินใจครั้งนั้นถือเป็นการสูญเสียโอกาสครั้งยิ่งใหญ่ของรัสเซียและเป็นการขยายอํานาจครั้งสําคัญของสหรัฐที่เปลี่ยนดุลอํานาจของโลกไปอย่างสิ้นเชิง