ปราสาทหินพิมายสร้างก่อนนครวัดจริงหรือ? ตามหากษัตริย์ผู้สร้างเมืองศักดิ์สิทธิ์กลางโคราช
ปราสาทหินพิมายสร้างก่อนนครวัดจริงหรือ? ตามหากษัตริย์ผู้สร้างเมืองศักดิ์สิทธิ์กลางโคราช
เมื่อพูดถึงความยิ่งใหญ่ของปราสาทหินโบราณ หลายคนมักจะนึกถึง "นครวัด" (Angkor Wat) ในประเทศกัมพูชาเป็นอันดับแรกในฐานะสิ่งมหัศจรรย์ของโลก แต่รู้หรือไม่ว่า ในดินแดนที่ราบสูงโคราชบ้านเรา มีปราสาทหินที่ยิ่งใหญ่และงดงามไม่แพ้กันอย่าง "ปราสาทหินพิมาย" จังหวัดนครราชสีมา และที่สำคัญ... ปราสาทหินพิมายสร้างก่อนนครวัดเสียอีก!
เทียบอายุแบบช็อตต่อช็อต: พิมาย VS นครวัด
เพื่อตอบคำถามว่าปราสาทหินพิมายสร้างก่อนนครวัดจริงหรือไม่
เราต้องย้อนเวลากลับไปดูช่วงเวลาการสร้างของทั้งสองสถานที่ผ่านหลักฐานทางประวัติศาสตร์และศิลาจารึก:
- ปราสาทหินพิมาย (เริ่มสร้างราวปลายพุทธศตวรรษที่ 16): มีหลักฐานว่าพื้นที่นี้เริ่มพัฒนาขึ้นในรัชสมัยของ พระเจ้าสุริยวรมันที่ 1 (ครองราชย์ พ.ศ. 1545 – 1593) และตัวปราสาทประธานหินทรายสีขาวที่เราเห็นในปัจจุบันนั้น สร้างเสร็จสมบูรณ์ในสมัย พระเจ้าชัยวรมันที่ 6 (พ.ศ. 1623 – 1650)
- ปราสาทนครวัด (สร้างในพุทธศตวรรษที่ 17): มหาปราสาทแห่งนี้ถูกสร้างขึ้นในรัชสมัยของ พระเจ้าสุริยวรมันที่ 2 (ครองราชย์ พ.ศ. 1656 – 1693) เพื่อเป็นเทวสถานส่วนพระองค์
สรุปง่ายๆ: ปราสาทหินพิมายเริ่มก่อร่างสร้างตัวและเสร็จสมบูรณ์ในโครงสร้างหลักก่อนที่เสาเข็มต้นแรกของนครวัดจะถูกวางลงดินเสียอีก!
นักประวัติศาสตร์ศิลปะหลายคนจึงยอมรับว่า
"ปราสาทหินพิมายคือต้นแบบทางสถาปัตยกรรมที่ส่งอิทธิพลโดยตรงต่อการสร้างปราสาทนครวัด"
ในเวลาต่อมา
ย้อนรอยราชวงศ์ผู้สร้าง: จาก "เทวสถานพราหมณ์" สู่ "พุทธสถานมหายาน"
การสร้างเมืองศักดิ์สิทธิ์อย่าง "วิมายปุระ" (ชื่อโบราณของพิมาย) ไม่ได้เกิดขึ้นเสร็จสรรพในชั่วอายุคนเดียว แต่เป็นการสะสมพลังศรัทธาและการก่อสร้างสืบเนื่องกันมาหลายยุคสมัย:
1. จุดเริ่มต้นในสมัยพระเจ้าสุริยวรมันที่ 1 (ปลายพุทธศตวรรษที่ 16)
การก่อสร้างเมืองพิมายตามแบบแผนสถาปัตยกรรมขอมเริ่มต้นขึ้นในรัชสมัยของ พระเจ้าสุริยวรมันที่ 1
ซึ่งเป็นกษัตริย์ผู้ทรงแผ่อิทธิพลเข้ามายังลุ่มแม่น้ำมูล ในช่วงแรกนี้คาดว่าสร้างขึ้นเพื่อเป็นเทวสถานในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู
2. ยุครุ่งเรืองของราชวงศ์มหิธรปุระ (ต้นพุทธศตวรรษที่ 17)
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อ พระเจ้าชัยวรมันที่ 6 (ต้นกำเนิดราชวงศ์มหิธรปุระ ซึ่งเป็นราชวงศ์เดียวกับผู้สร้างนครวัด) ทรงขึ้นครองราชย์ พระองค์ทรงสถาปนาปราสาทประธานหินทรายสีขาวขึ้น แต่ความพิเศษสุดๆ ของพิมายคือ สร้างขึ้นเพื่อเป็นศาสนสถานของพุทธศาสนานิกายมหายาน (สังเกตได้จากภาพสลักทับหลังและหน้าบันที่เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับพระพุทธเจ้าและพระโพธิสัตว์ เช่น พระวัชรสัตว์) ซึ่งแตกต่างจากปราสาทขอมส่วนใหญ่ในยุคเดียวกันที่มักสร้างเพื่อบูชาพระศิวะหรือพระวิษณุ
3. การต่อเติมครั้งใหญ่ในสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 (ปลายพุทธศตวรรษที่ 18)
ในยุคที่พุทธศาสนามหายานรุ่งเรืองถึงขีดสุด มหาราชผู้ยิ่งใหญ่อย่าง พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ทรงโปรดเกล้าฯ ให้บูรณะและต่อเติมสร้างศาสนสถานเพิ่มเติมในเขตปราสาทพิมาย เช่น:
- ปรางค์พรหมทัต: สร้างด้วยศิลาแลงเพื่อประดิษฐานรูปเคารพของพระองค์ (ประติมากรรมฉลองพระองค์พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ในท่าขัดสมาธิที่คุ้นตา ก็ขุดพบจากปรางค์องค์นี้เอง)
- อโรคยศาล (สถานพยาบาล): และที่พักคนเดินทาง (ธรรมศาลา) ตลอดเส้นทางราชมรรคาที่เชื่อมตรงจากเมืองพระนคร (นครธม) มายังเมืองพิมาย
ตารางเปรียบเทียบจุดเด่นของสองปราสาท
|
ประเด็นเปรียบเทียบ |
ปราสาทหินพิมาย |
ปราสาทนครวัด |
|
ช่วงเวลาที่สร้าง |
ปลายพุทธศตวรรษที่ 16 - 18 |
พุทธศตวรรษที่ 17 |
|
กษัตริย์ผู้สร้างสำคัญ |
พระเจ้าสุริยวรมันที่ 1, พระเจ้าชัยวรมันที่ 6, พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 |
พระเจ้าสุริยวรมันที่ 2 |
|
ศาสนาหลัก |
พุทธศาสนามหายาน |
ฮินดู (ภายหลังเปลี่ยนเป็นพุทธ) |
|
เอกลักษณ์เด่น |
หันหน้าไปทางทิศใต้ (มุ่งสู่เมืองพระนคร/นครธม) |
หันหน้าไปทางทิศตะวันตก มีขนาดใหญ่โตมโหฬารระดับโลก |
ด้วยเหตุนี้ ปราสาทหินพิมายจึงไม่ได้เป็นเพียงแค่โบราณสถานธรรมดาๆ แต่เป็นถึง
"ต้นร่างสถาปัตยกรรมชั้นครู"
ที่ส่งผ่านภูมิปัญญาและศิลปกรรมชั้นสูงข้ามผ่านกาลเวลากว่า 900 ปี จนกลายมาเป็นมหาปราสาทนครวัดอันเลื่องชื่อในปัจจุบัน
หากใครมีโอกาสได้ไปเยือนโคราช ลองแวะไปสัมผัสความยิ่งใหญ่ของปราสาทหินพิมาย แล้วคุณจะรู้ว่าพลังแห่งศรัทธานั้นงดงามและน่าทึ่งมาก
หลักฐานชั้นต้น: "จารึกปราสาทหินพิมาย" (พ.ศ. 1651) ที่ระบุชื่อเมืองโบราณ "วิมายปุระ" และ "จารึกปราสาทพระขรรค์" ที่ระบุถึงเส้นทางราชมรรคาเชื่อมต่อเมืองพระนคร
ข้อมูลทางโบราณคดี: ข้อมูลการขุดค้นและดูแลโบราณสถานของ กรมศิลปากร (อุทยานประวัติศาสตร์พิมาย) รวมถึงโบราณวัตถุสำคัญอย่างรูปสลักพระเจ้าชัยวรมันที่ 7
งานวิจัยทางประวัติศาสตร์ศิลปะ: ข้อสันนิษฐานของนักวิชาการชั้นนำ (เช่น ยอร์ช เซเดส์ และ ศ.ดร.ม.ร.ว.สุริยวุฒิ สุขสวัสดิ์) ที่วิเคราะห์ลำดับอายุและรูปแบบสถาปัตยกรรมว่า ศิลปะแบบพิมายส่งอิทธิพลต่อศิลปะแบบนครวัด
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
รวยรวย เปิดโพยหวย 1 ธ.ค. 69 เลขวงกลมกลางอะตอม พร้อมชุดเลขเด่นสองตัว–สามตัวตรง
เลขชนสำนักพิมพ์ งวด 1 ธ.ค. 69 เทียบโพยเดลินิวส์ ไทยราษฎร์ บางกอกทูเดย์ ได้ชุดเด่น 6 คู่
ประวัติชิ้นกรอบ ๆ ในก๋วยเตี๋ยวเย็นตาโฟ คือแมงกะพรุนหรือปลาหมึกกันแน่?
ชาวบ้านบอกเลข งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดเลขเด่น 3 คน คุณอิน–คุณแดง–คุณจ้อย พร้อมชุดเลขท้าย 2 ตัว
มหาทักษา เปิดตารางเลขมงคล งวด 1 ธ.ค. 69 ส่องเลข 5 ตัว จับสลับจัดชุด 2 ตัวท้าย–3 ตัวท้าย
น่าตกใจ!! โคโรนาไวรัสติดจาดคนสู่สัตว์เลี้ยงได้ 6 ประเทศที่พบสุนัขติดเชื้อโควิด-19 มากที่สุด
ซองดูฮีเดือด! ตั้งคำถามสังคมมองการทำร้ายร่างกายเป็นเรื่องตลก หลังปะทะน้ำ รพีภัทร
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
ลู่วิ่งทุกสนามวิ่งทวนเข็มนาฬิกา กติกาที่เปลี่ยนเพราะนักกีฬาบ่นตั้งแต่โอลิมปิกครั้งแรก
จังหวัดที่มีอำเภอน้อยที่สุดในไทย มี 3 จังหวัดที่มีแค่ 3 อำเภอ น้อยกว่าโคราชกว่า 10 เท่า
เครดิตบูโรไม่ใช่บัญชีดำ และเช็กประวัติตัวเองฟรีได้ ธปท. เตรียมให้ฟรีปีละ 2 ครั้ง
เปิดเรื่องแปลก! มีคนเข้าไปอาศัยอยู่ในซากเครื่องบินจริง เปลี่ยนเครื่องบินโดยสารยักษ์ให้กลายเป็นบ้านกลางกรุงเทพฯ
“เกิดที่เดียวกันแต่โตคนละบ้าน” นิยามที่คนจีนมอบให้อาหารไทย
คณิตศาสตร์หล่อหลอมสมองของเราได้อย่างไร
น่าตกใจ!! โคโรนาไวรัสติดจาดคนสู่สัตว์เลี้ยงได้ 6 ประเทศที่พบสุนัขติดเชื้อโควิด-19 มากที่สุด
