แยกสีน้ําคลองจากโรงงานหรือธรรมชาติด้วยตาเปล่าทําได้จริงหรือ

เคยไหมที่เดินผ่านริมคลองแล้วจู่ๆ สีของน้ําก็เปลี่ยนไปจากเดิม บางวันออกเป็นสีเขียวเข้ม บางวันเป็นสีน้ําตาลขุ่น หรือหนักเข้าก็เป็นสีดําสนิทพร้อมกลิ่นไม่พึงประสงค์ หลายคน

มักด่วนสรุปทันทีว่าต้องมีโรงงานลักลอบปล่อยน้ําเสียลงมาแน่นอน แต่ความจริงแล้วธรรมชาติก็มีความสามารถในการเปลี่ยนสีน้ําได้ดีไม่แพ้การกระทําของมนุษย์ การแยกแยะว่าสีที่

เปลี่ยนไปเกิดจากเหตุสุดวิสัยจากธรรมชาติ หรือเกิดจากความมักง่ายของโรงงานอุตสาหกรรมไม่ใช่เรื่องทางเลือกที่ต้องเดาใจ แต่มีจุดสังเกตที่สัมผัสได้ด้วยตาเปล่า

สิ่งแรกที่เราต้องสังเกตคือปัจจัยทางสภาพอากาศ หากช่วงนั้นมีฝนตกหนักหรือเป็นช่วงรอยต่อระหว่างฤดู น้ําที่ไหลหลากมาจากพื้นที่เกษตรกรรมหรือพื้นที่เปิดโล่งมักจะชะล้างเอา

หน้าดิน ปุ๋ย หรืออินทรียวัตถุจํานวนมากลงสู่คลอง สิ่งนี้ทําให้น้ํามีลักษณะขุ่นเข้มเป็นสีน้ําตาลแดงหรือน้ําตาลอ่อน ลักษณะการกระจายตัวของสีจะค่อนข้างสม่ําเสมอและมักจะครอบคลุม

พื้นที่กว้างตามเส้นทางน้ําไหล ไม่ได้กระจุกตัวอยู่ในบริเวณใดบริเวณหนึ่ง และที่สําคัญที่สุดคือความขุ่นนี้จะค่อยๆ จางหายไปเองเมื่อฝนหยุดตกและกระแสน้ําเริ่มนิ่ง ไม่มีการ

สะสมของฟองอากาศผิดปกติหรือคราบน้ํามันที่ลอยเหนือน้ํา

ในทางกลับกัน ความผิดปกติที่เกิดจากโรงงานจะมีร่องรอยทิ้งไว้ชัดเจนกว่ามาก จุดสังเกตสําคัญคือเมื่อมองไปที่ผิวน้ํา มักจะพบกับลักษณะของสารเคมีที่ไม่ผสมรวมไปกับน้ําได้สนิท

เช่น การปรากฏของคราบมันวาวเหมือนสีรุ้งลอยอยู่บนผิวน้ํา หรือลักษณะของฟองอากาศที่มีความหนาแน่นสูงและแตกตัวช้าผิดปกติ บางครั้งสีของน้ําอาจจะไม่ได้เป็นสีน้ําตาลธรรมชาติ แต่

กลับออกไปทางสีม่วง สีแดงสด หรือสีฟ้าหม่น ซึ่งเป็นเฉดสีที่แทบไม่มีโอกาสเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติจากตะกอนดิน หากสังเกตเห็นท่อระบายน้ําที่อยู่ติดกับพื้นที่โรงงานมีการปล่อย

น้ําที่มีลักษณะดังกล่าวออกมาอย่างต่อเนื่องแม้ไม่มีฝนตก นั่นคือสัญญาณเตือนภัยที่ค่อนข้างชัดเจนว่ากําลังเกิดการปนเปื้อนจากแหล่งกําเนิดที่มาจากความผิดปกติของอุตสาหกรรม

นอกจากสีและลักษณะของผิวหน้า การสังเกตพฤติกรรมของสิ่งมีชีวิตในคลองคือเครื่องพิสูจน์ชั้นดี หากเป็นการชะหน้าดินจากฝน ปลาอาจจะแค่ว่ายหนีไปหาจุดอื่นหรือซ่อนตัว แต่ถ้าเป็น

สารเคมีจากโรงงาน เรามักเห็นอาการช็อกของปลา เช่น การโผล่ขึ้นมาฮุบอากาศเหนือน้ําจํานวนมาก หรือการลอยตายเป็นแพอย่างรวดเร็วโดยไม่มีร่องรอยการบาดเจ็บทางกายภาพ สิ่งเหล่านี้

คือผลกระทบที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง การใช้เวลาสังเกตและเก็บข้อมูลเบื้องต้นอย่างละเอียดก่อนรีบสรุป จะช่วยให้การประเมินสถานการณ์ถูกต้องแม่นยําและช่วยให้การแจ้งเหตุแก่

หน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีความน่าเชื่อถือมากขึ้น