เหรียญ 10 บาทมีค่าโลหะเกินราคาหน้าเหรียญจริงหรือ?

หลายคนน่าจะเคยเห็นข้อมูลบนโซเชียลมีเดียที่อ้างว่า เหรียญ 10 บาทของไทยมีมูลค่าโลหะสูงกว่า 10 บาท จนมีคนนำไปหลอม แยกโลหะ และขายต่อในต่างประเทศ แต่เมื่อพิจารณาจากชนิดโลหะที่ใช้ผลิตแล้ว ข้อกล่าวอ้างดังกล่าวยังไม่มีข้อมูลรองรับว่าการหลอมเหรียญทั่วไปจะให้มูลค่าสูงกว่าราคาหน้าเหรียญ

คำตอบตามข้อมูลที่อ้างถึงในต้นฉบับคือ ไม่เป็นความจริง เพราะมูลค่าของเนื้อโลหะในเหรียญ 10 บาทไม่ได้สูงเกิน 10 บาทตามที่มีการส่งต่อกัน

อย่างไรก็ตาม ต้นทุนเหรียญไม่ได้มีเพียงราคาโลหะ แต่ยังรวมถึงค่าผลิต การขึ้นรูป การตรวจสอบคุณภาพ และการกระจายเหรียญเข้าสู่ระบบด้วย ดังนั้น การพูดว่า “ต้นทุนเหรียญเท่าไร” กับ “โลหะในเหรียญขายได้เท่าไร” จึงเป็นคนละเรื่องกัน

เหรียญ 10 บาททำจากโลหะอะไร?

เหรียญ 10 บาทเป็นเหรียญโลหะสองสี หรือ Bimetallic coin หมายถึงเหรียญที่ประกอบขึ้นจากโลหะสองส่วน ได้แก่ วงแหวนรอบนอกและไส้กลาง

สำหรับเหรียญ 10 บาทสองสีรุ่นที่กล่าวถึงในต้นฉบับ มีส่วนประกอบดังนี้

วงแหวนรอบนอก ทำจากอะลูมิเนียมบรอนซ์ หรือ Aluminium Bronze ประกอบด้วย

• ทองแดง 92%

• อะลูมิเนียม 6%

• นิกเกิล 2%

วงในหรือไส้กลาง ทำจากคิวโปรนิกเกิล หรือ Cupronickel ประกอบด้วย

• ทองแดง 75%

• นิกเกิล 25%

โลหะทั้งสองชนิดมีทองแดงเป็นส่วนประกอบหลัก แต่ไม่ได้หมายความว่าเหรียญสามารถนำไปขายได้ในราคาตามโลหะบริสุทธิ์ เพราะโลหะในเหรียญเป็นโลหะผสม ต้องผ่านกระบวนการแยกและถลุงอีกหลายขั้นตอน ซึ่งมีทั้งต้นทุนด้านพลังงาน เครื่องมือ และการสูญเสียระหว่างกระบวนการ

สีทองของเหรียญไม่ใช่ทองคำ

จุดที่ทำให้หลายคนเข้าใจผิดคือวงแหวนสีทองบริเวณขอบเหรียญ บางคนอาจคิดว่าทำจากทองเหลืองหรือมีโลหะราคาแพงผสมอยู่ในสัดส่วนสูง

ความจริงแล้วสีทองดังกล่าวมาจาก อะลูมิเนียมบรอนซ์ ซึ่งเป็นโลหะผสมที่ให้สีเหลืองทอง มีความแข็งแรง ทนต่อการสึกหรอ และเหมาะกับการใช้งานหมุนเวียน ไม่ได้หมายความว่าเหรียญมีส่วนประกอบของทองคำ

เช่นเดียวกับส่วนสีขาวของเหรียญที่ทำจากทองแดงผสมนิกเกิล ไม่ใช่เงินแท้หรือโลหะมีค่าที่สามารถนำไปหลอมแล้วได้กำไรจำนวนมาก

ทำไมภาครัฐต้องควบคุมต้นทุนโลหะ?

ราคาโลหะในตลาดสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา หากวันหนึ่งต้นทุนวัตถุดิบสูงเกินราคาหน้าเหรียญ อาจเกิดแรงจูงใจให้นำเหรียญออกจากระบบเพื่อขายเป็นเศษโลหะได้

กรมธนารักษ์ระบุว่า ในปี 2551 ราคาโลหะในตลาดโลกเคยเพิ่มสูงขึ้นจนโลหะที่ใช้ผลิตเหรียญบางชนิดมีมูลค่าสูงกว่าราคาหน้าเหรียญ จึงมีการปรับปรุงวัสดุ น้ำหนัก และลักษณะของเหรียญหลายชนิด เพื่อให้ค่าใช้จ่ายในการผลิตมีความเหมาะสมมากขึ้น

การเลือกส่วนผสมของเหรียญจึงต้องคำนึงถึงหลายเรื่องพร้อมกัน ได้แก่

• ต้นทุนต้องเหมาะสมกับราคาหน้าเหรียญ

• เหรียญต้องแข็งแรงและใช้ได้นาน

• ต้องไม่เป็นสนิมง่าย

• เครื่องจำหน่ายสินค้าและเครื่องรับเหรียญต้องแยกชนิดเหรียญได้

• รูปทรงและส่วนประกอบต้องช่วยลดโอกาสการปลอมแปลง

หลอมเหรียญแล้วคุ้มจริงหรือ?

แม้ทองแดงและนิกเกิลจะเป็นโลหะที่มีมูลค่า แต่ผู้ที่คิดจะนำเหรียญไปหลอมต้องพิจารณาว่าเหรียญหนึ่งเหรียญมีน้ำหนักไม่มาก อีกทั้งโลหะยังผสมกันอยู่ ไม่สามารถแยกขายเป็นทองแดงหรือนิกเกิลบริสุทธิ์ได้ทันที

เมื่อรวมค่าเชื้อเพลิง ค่าอุปกรณ์ ค่าแรง และความสูญเสียระหว่างการแยกโลหะแล้ว การหลอมเหรียญ 10 บาททั่วไปจึงไม่ได้หมายความว่าจะได้โลหะมูลค่าสูงกว่าจำนวนเงินที่นำไปหลอม

อีกจุดหนึ่งที่ต้องแยกให้ออกคือ ราคาสะสม กับ ราคาโลหะ เหรียญบางปีหรือบางรุ่นอาจซื้อขายในกลุ่มนักสะสมสูงกว่า 10 บาทได้ เพราะความหายาก สภาพเหรียญ หรือจำนวนการผลิต ไม่ใช่เพราะโลหะในเหรียญมีมูลค่าสูงกว่าเสมอไป

ไม่ควรเจาะ หลอม หรือดัดแปลงเหรียญ

การนำเหรียญกษาปณ์ไปเจาะ หลอม ตัด หรือดัดแปลงเป็นเครื่องประดับ เช่น แหวน จี้ หรือสร้อย อาจเกี่ยวข้องกับข้อจำกัดตามกฎหมายเกี่ยวกับเงินตราและเหรียญกษาปณ์ จึงไม่ควรทำตามคลิปหรือคำแนะนำบนโซเชียลมีเดียโดยไม่ตรวจสอบข้อกฎหมายให้ชัดเจน

หากพบเหรียญชำรุดหรือเสียรูปจนใช้งานไม่ได้ ทางเลือกที่เหมาะสมกว่าคือสอบถามธนาคารหรือกรมธนารักษ์เกี่ยวกับช่องทางดำเนินการ แทนการทำลายหรือหลอมเหรียญด้วยตนเอง

สรุปแล้ว สีทองและสีเงินของเหรียญ 10 บาทไม่ได้บ่งบอกว่าภายในมีทองคำหรือเงินแท้ และยังไม่มีข้อมูลยืนยันจากแหล่งที่แนบมาว่าโลหะในเหรียญทั่วไปมีมูลค่าสูงเกิน 10 บาท ข่าวลือเรื่องหลอมเหรียญแล้วได้กำไรจึงควรตรวจสอบให้รอบคอบก่อนเชื่อหรือส่งต่อ

@atomicth

เหรียญ 10 บาท

♬ เสียงต้นฉบับ - BoRn to TeAsE - BoRn to TeAsE