ไขความลับ แก้วน้ําวางไว้เฉยๆ ทําไมถึงแตกเองได้

เคยเจอเหตุการณ์วางแก้วน้ําทิ้งไว้บนโต๊ะเฉยๆ โดยที่ไม่มีใครไปแตะต้อง แต่จู่ๆ มันกลับส่งเสียงดังเพล้งและแตกละเอียดเหมือนถูกทุบไหม

เหตุการณ์ในลักษณะนี้มักสร้างความฉงนงงงวยให้กับเจ้าของบ้านเป็นอย่างมาก

หลายคนอาจตีความเป็นเรื่องเหนือธรรมชาติ แต่จริงๆ แล้วปรากฏการณ์นี้มีคําอธิบายทางวิทยาศาสตร์รองรับอย่างชัดเจนและเกิดขึ้นได้บ่อยกว่าที่คิด

สาเหตุหลักของเรื่องนี้มักมาจากกระบวนการผลิตแก้วที่ไม่สมบูรณ์หรือที่เรียกว่าความเครียดตกค้างในเนื้อแก้ว ซึ่งเป็นผลจากการที่แก้วเย็นตัวลงเร็วเกินไปในขั้นตอนการผลิต

ทําให้โมเลกุลในเนื้อแก้วไม่ได้เรียงตัวอย่างเป็นระเบียบ แต่ละส่วนของแก้วจึงมีความตึงเครียดไม่เท่ากัน เมื่อเวลาผ่านไปหรือเมื่ออุณหภูมิรอบข้างเปลี่ยนแปลงไปเพียงเล็กน้อย

ความเครียดเหล่านี้จะสะสมจนถึงจุดวิกฤต

ทําให้ตัวแก้วรับแรงกดดันไม่ไหวจนระเบิดออกเองในที่สุด นอกจากเรื่องความเครียดของเนื้อแก้วแล้ว ปัจจัยทางสิ่งแวดล้อมอย่างการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิก็มีส่วนสําคัญอย่างมาก

แก้วเป็นวัสดุที่ขยายตัวและหดตัวตามอุณหภูมิ

หากวางแก้วไว้ในบริเวณที่มีการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิฉับพลัน เช่น วางไว้ใต้แสงแดดจัดแล้วโดนลมเย็นปะทะ หรือวางแก้วใกล้กับเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ร้อนจัด

ความแตกต่างของอุณหภูมิระหว่างผิวด้านนอกและด้านในแก้วจะทําให้เกิดแรงเค้นมหาศาล หากแก้วมีความหนาไม่สม่ําเสมอ

แรงเค้นนี้จะไปกระจุกตัวอยู่ที่จุดใดจุดหนึ่งจนทําให้แก้วเปราะบางและแตกสลายลง

นอกจากนี้ยังมีปัจจัยเรื่องรอยร้าวขนาดเล็กที่เรามองไม่เห็นด้วยตาเปล่า ไม่ว่าจะเป็นรอยขีดข่วนจากการล้างจาน การกระทบกระแทกเล็กน้อยในอดีต หรือแม้แต่รอยจากการผลิตเอง

รอยตําหนิเหล่านี้เปรียบเสมือนจุดอ่อนที่จะค่อยๆ

ขยายตัวออกเมื่อได้รับแรงกดดันจากอุณหภูมิหรือแรงสั่นสะเทือนเพียงเล็กน้อย สะสมไปเรื่อยๆ จนวันหนึ่งรอยร้าวนั้นยาวพอที่จะทําให้โครงสร้างแก้วทั้งหมดพังครืนลงมา

สําหรับแก้วนิรภัยประเภทเทมเปอร์ที่ใช้ทํากระจกประตูก็อาจเกิดเหตุการแบบนี้ได้เช่นกัน ซึ่งมักเกิดจากการปนเปื้อนของสารนิเกิลซัลไฟด์ในกระบวนการผลิต

แม้จะมีโอกาสเกิดขึ้นน้อยมาก

แต่ก็สามารถทําให้กระจกหรือแก้วนั่นแตกสลายเองได้โดยไม่มีแรงภายนอกมาเกี่ยวข้องแม้แต่นิดเดียว

การป้องกันเหตุการณ์เช่นนี้อาจทําได้ยากเพราะเราไม่สามารถตรวจเช็กความเครียดในระดับโมเลกุลด้วยตาเปล่า

แต่เราสามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการเลี่ยงการเปลี่ยนอุณหภูมิของแก้วแบบกะทันหัน เช่น ไม่นําแก้วที่เพิ่งเอาออกจากตู้เย็นไปแช่น้ําร้อนจัดทันที

หรือเลือกใช้ภาชนะแก้วที่มีคุณภาพผ่านการอบอ่อนที่ได้มาตรฐาน

ก็จะช่วยลดปัญหาแก้วแตกเองโดยไม่มีสาเหตุลงได้มากทีเดียว หวังว่าข้อมูลนี้จะช่วยไขข้อข้องใจให้หลายคนที่เคยเจอกับเหตุการณ์นี้ได้เข้าใจธรรมชาติของแก้วมากขึ้น

โดยไม่ต้องกังวลกับเรื่องลี้ลับ

และสามารถเลือกใช้งานภาชนะในบ้านได้อย่างปลอดภัยและสบายใจมากกว่าเดิม