จุดเริ่มต้นของตัวอักษร ใครคือกลุ่มคนแรกที่สร้างประวัติศาสตร์การเขียน

ถ้าเราย้อนเวลากลับไปมองจุดกําเนิดของอารยธรรมมนุษย์ หนึ่งในคําถามที่น่าสนใจที่สุดคือคนเราเริ่มสื่อสารด้วยการจดบันทึกตั้งแต่มือถือหรือคอมพิวเตอร์ยังเป็นเรื่องที่ไม่มีใครนึกถึงได้อย่างไร

คําตอบของเรื่องนี้พาเราย้อนกลับไปไกลมากถึงยุคเมโสโปเตเมีย หรือบริเวณพื้นที่ประเทศอิรักในปัจจุบัน ซึ่งเป็นจุดกําเนิดของชาวสุเมเรียน

กลุ่มคนกลุ่มแรกของโลกที่เปลี่ยนแปลงวิธีการใช้ชีวิตและการส่งต่อความรู้ของมนุษยชาติไปตลอดกาล

ชาวสุเมเรียนไม่ได้คิดค้นตัวอักษรขึ้นมาเพื่อเขียนนิยายหรือบันทึกเรื่องราวส่วนตัวเหมือนที่เราทํากันในตอนนี้

แต่เหตุผลเริ่มต้นมาจากเรื่องของปากท้องและการค้าขายล้วนๆ ในยุคหลายพันปีก่อน

เมื่อสังคมเริ่มขยายตัวจากการอยู่รวมกันเป็นกลุ่มเล็กๆ กลายเป็นเมืองที่ใหญ่ขึ้น การจดจําว่าใครเป็นหนี้ใคร

ใครมีวัวกี่ตัวหรือใครส่งมอบเมล็ดพืชไปจํานวนเท่าไหร่เริ่มกลายเป็นเรื่องที่เกินความสามารถของสมองมนุษย์จะจดจําได้หมด

ความจําเป็นจึงทําให้พวกเขาต้องหาวิธีบันทึกข้อมูลเหล่านี้ไว้เป็นหลักฐาน

ในช่วงแรกชาวสุเมเรียนใช้วิธีการกดสัญลักษณ์ลงบนก้อนดินเหนียวที่ยังนิ่มอยู่ โดยเริ่มจากการใช้วัตถุปลายแหลมวาดภาพง่ายๆ แทนสิ่งของเหล่านั้น เช่น

ภาพแทนแกะ ภาพแทนข้าวสาลีหรือภาชนะบรรจุของ

ต่อมาเมื่อสังคมซับซ้อนขึ้นการวาดภาพแบบเดิมเริ่มไม่ตอบโจทย์เพราะใช้เวลานานและเก็บรายละเอียดได้ไม่มากพอ

พวกเขาจึงเปลี่ยนไปใช้ไม้ก้านกกปลายตัดเฉียงกดลงบนดินเหนียวแทน ซึ่งการกดนี้จะทําให้เกิดรอยลักษณะเป็นลิ่ม

หรือสามเหลี่ยมลึกๆ หลายๆ รูปประกอบกัน กลายมาเป็นอักษรที่เรารู้จักกันในชื่อ คูนิฟอร์ม หรือ อักษรรูปลิ่ม นั่นเอง

ความมหัศจรรย์ของอักษรคูนิฟอร์มคือมันไม่ได้หยุดอยู่แค่การบันทึกรายการสินค้า แต่ค่อยๆ วิวัฒนาการไปสู่การแทนเสียงในคําพูด

ทําให้ชาวสุเมเรียนสามารถบันทึกบทสนทนา กฎหมาย นิทาน

และบทสวดทางศาสนาลงบนแผ่นดินเหนียวได้สําเร็จ ซึ่งการคงอยู่ของแผ่นดินเหนียวเหล่านี้เองที่เป็นหลักฐานสําคัญให้คนรุ่นหลังอย่างเราได้เห็นว่ามนุษย์มีความสามารถในการคิดวิเคราะห์และแก้ปัญหาเพื่อความอยู่รอดมาตั้งแต่อดีต

แน่นอนว่าหลังจากชาวสุเมเรียนเริ่มใช้ตัวอักษร ความรู้เรื่องการเขียนก็ไม่ได้หยุดอยู่แค่ที่นั่นเพียงอย่างเดียว

อารยธรรมใกล้เคียงอย่างชาวอียิปต์โบราณก็เริ่มพัฒนาอักษรภาพหรือไฮเออโรกลีฟขึ้นมาในเวลาไล่เลี่ยกัน

แต่ถ้าวัดกันที่หลักฐานทางโบราณคดีที่เก่าแก่ที่สุด ตัวอักษรของชาวสุเมเรียนยังคงครองแชมป์ในฐานะระบบการเขียนที่เป็นระเบียบและเก่าแก่ที่สุดที่มนุษย์เคยสร้างขึ้นมา

การค้นพบเรื่องราวของชาวสุเมเรียนทําให้เห็นว่าเทคโนโลยีไม่ได้ถูกจํากัดอยู่แค่ในยุคสมัยใหม่

แต่มันถูกฝังอยู่ในดีเอ็นเอของมนุษย์ที่พยายามก้าวข้ามขีดจํากัดของตัวเองเสมอ จากความต้องการแค่จดบันทึกจํานวนของสินค้าในตลาด

สุดท้ายมันกลายเป็นรากฐานที่ทําให้เกิดการจดบันทึกประวัติศาสตร์ การถ่ายทอดวรรณกรรมและวิทยาการต่างๆ ส่งผ่านมาถึงเราได้จนถึงทุกวันนี้

และนี่คือจุดเริ่มต้นเล็กๆ

ชิ้นสําคัญที่ทําให้คําว่าอารยธรรมของมนุษย์มีความหมายอย่างที่เห็นในปัจจุบัน