ไขข้อสงสัยทําไมบางคืนพระจันทร์ถึงดูใหญ่โตผิดปกติ

เคยสังเกตกันไหมว่าในบางค่ําคืน พระจันทร์บนท้องฟ้าดูสว่างไสวและมีขนาดใหญ่โตจนน่าแปลกใจ ราวกับว่าดวงจันทร์ขยับเข้ามาใกล้โลกเรามากกว่าปกติ

หลายคนอาจจะเคยได้ยินคําเรียกปรากฏการณ์นี้ว่าซูเปอร์มูน แต่จริงๆ

แล้วกลไกเบื้องหลังที่ทําให้เกิดภาพลักษณ์เช่นนี้มีที่มาที่ไปตามหลักดาราศาสตร์ที่น่าสนใจ ปรากฏการณ์นี้ไม่ได้เกิดจากดวงจันทร์ขยายขนาดขึ้นแต่อย่างใด

แต่เป็นเรื่องของตําแหน่งและระยะทางล้วนๆ

วงโคจรของดวงจันทร์รอบโลกไม่ได้เป็นรูปวงกลมที่สมบูรณ์แบบ แต่มีลักษณะเป็นวงรีคล้ายกับไข่ไก่ ทําให้ระยะห่างระหว่างโลกกับดวงจันทร์มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา

ในแต่ละเดือนดวงจันทร์จะโคจรมาถึงจุดที่อยู่ใกล้โลกมากที่สุด ซึ่งเราเรียกจุดนี้ว่าจุดใกล้โลกที่สุด หรือ Perigee

และในทางกลับกันจะมีจุดที่ดวงจันทร์อยู่ห่างจากโลกมากที่สุด เรียกว่าจุดไกลโลกที่สุด หรือ Apogee

เมื่อดวงจันทร์โคจรมาถึงตําแหน่งใกล้โลกที่สุดในจังหวะเดียวกับที่เป็นคืนพระจันทร์เต็มดวงพอดี เราจึงมองเห็นดวงจันทร์มีขนาดปรากฏใหญ่กว่าปกติประมาณ 14 เปอร์เซ็นต์

และมีความสว่างมากกว่าคืนพระจันทร์เต็มดวงปกติประมาณ

30 เปอร์เซ็นต์ นั่นคือสาเหตุหลักทางวิทยาศาสตร์ที่ทําให้เราเห็นดวงจันทร์ดวงใหญ่ยักษ์ประดับอยู่บนท้องฟ้า

นอกจากเหตุผลเรื่องระยะทางแล้ว ยังมีปัจจัยเรื่องของภาพลวงตาที่เรียกว่า Moon Illusion เข้ามาเกี่ยวข้องด้วย บางครั้งเราเห็นดวงจันทร์มีขนาดใหญ่มาก

ทั้งที่ความจริงแล้วระยะทางไม่ได้ใกล้ที่สุด

แต่มันมักเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์อยู่ใกล้กับขอบฟ้าในช่วงเวลาที่เพิ่งขึ้นหรือใกล้จะตก สมองของมนุษย์เรามักจะเปรียบเทียบขนาดของดวงจันทร์กับวัตถุบนพื้นโลกที่อยู่ใกล้เคียง

เช่น ต้นไม้ ตึกสูง หรือภูเขา

ทําให้เรารู้สึกว่าดวงจันทร์ที่อยู่ใกล้ขอบฟ้ามีขนาดอลังการกว่าตอนที่อยู่กลางท้องฟ้า ทั้งที่จริงๆ แล้วถ้าถ่ายรูปดวงจันทร์ไว้ในทั้งสองช่วงเวลานี้แล้วนํามาวัดขนาด

จะพบว่าขนาดของดวงจันทร์แทบไม่แตกต่างกันเลย

การที่ดวงจันทร์ดูใหญ่ขึ้นจึงเป็นการผสมผสานระหว่างความเป็นจริงทางดาราศาสตร์และกลไกการรับรู้ของสมองมนุษย์ เมื่อเราเข้าใจที่มาที่ไปของมันแล้ว

การได้มองดูท้องฟ้ายามค่ําคืนคราวหน้าก็จะเป็นเรื่องที่สนุกขึ้น

ไม่ว่าจะเป็นเพราะดวงจันทร์โคจรมาใกล้ หรือเป็นเพียงภาพลวงตาที่ทําให้เราจินตนาการไปเอง

การได้มองเห็นสิ่งสวยงามบนห้วงอวกาศแบบนี้ก็ถือเป็นเสน่ห์อย่างหนึ่งของธรรมชาติที่น่าติดตามเสมอ

ใครที่ชื่นชอบการดูดาวลองสังเกตช่วงเวลาเหล่านี้ดูบ้าง รับรองว่าจะได้เห็นความงดงามที่แปลกตาไปจากค่ําคืนธรรมดาอย่างแน่นอน