ทําไมเกาะเกร็ดถึงกลายเป็นศูนย์กลางเครื่องปั้นดินเผาและชาวมอญ

ถ้าพูดถึงสถานที่ท่องเที่ยวใกล้กรุงฯ ที่ให้ความรู้สึกเหมือนเรานั่งไทม์แมชชีนย้อนเวลากลับไปสักสามสี่สิบปีที่แล้ว เกาะเกร็ดมักจะเป็นชื่อแรกๆ ที่หลายคนนึกถึง ด้วยบรรยากาศสบายๆ ริมแม่น้ําเจ้าพระยาและการสัญจรที่เน้นเดินเท้าหรือปั่นจักรยาน ทําให้เกาะ

เล็กๆ แห่งนี้มีเสน่ห์ที่หาได้ยากในยุคที่ทุกอย่างต้องเร่งรีบ เวลาเราไปเดินเล่นที่นั่น สิ่งหนึ่งที่สะดุดตาจนแทบจะเป็นสัญลักษณ์ของเกาะไปแล้วคือเครื่องปั้นดินเผา ที่วางเรียงรายอยู่ตามร้านค้าสองข้างทาง แต่เคยสงสัยกันไหมว่าทําไมต้องเป็น

เครื่องปั้นดินเผา แล้วทําไมชุมชนชาวมอญถึงมาอยู่ที่นี่กันเยอะแยะ เรื่องนี้มันมีที่มาที่ไปที่น่าสนใจกว่าแค่เรื่องของที่ระลึกที่ขายกันอยู่ทั่วไปครับ หลายคนอาจจะมองว่าเครื่องปั้นดินเผาที่เกาะเกร็ดก็เป็นแค่สินค้าหัตถกรรมพื้นบ้าน แต่มันเป็นการสะท้อน

วิถีชีวิตดั้งเดิมของชาวมอญที่อพยพเข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารตั้งแต่สมัยอยุธยาและต้นรัตนโกสินทร์ ชาวมอญเหล่านี้มีความเชี่ยวชาญในการทําเครื่องปั้นดินเผาเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว เพราะในบ้านเกิดของเขา ดินเหนียวบริเวณริมน้ําเป็นวัตถุดิบชั้นดีที่เหมาะแก่การ

ปั้นหม้อ ไห และเครื่องใช้ในครัวเรือน เมื่อย้ายถิ่นฐานมาปักหลักที่เกาะเกร็ดซึ่งมีสภาพภูมิศาสตร์เป็นเกาะกลางน้ําและมีดินเหนียวคุณภาพดีจากการทับถมของแม่น้ําเจ้าพระยา มันจึงเป็นความลงตัวระหว่างความถนัดกับวัตถุดิบที่หาได้ในพื้นที่ ชาวมอญที่นี่ไม่ได้

ผลิตเครื่องปั้นดินเผาเพื่อไว้โชว์สวยงามเท่านั้น แต่เขาทําเพื่อใช้สอยจริงๆ ในยุคที่ตู้เย็นยังไม่มี อุปกรณ์ดินเผาเหล่านี้คือหัวใจสําคัญในการเก็บรักษาอาหารและน้ําให้เย็นสดชื่นอยู่เสมอ การที่เกาะเกร็ดมีชื่อเสียงเรื่องงานปั้นจึงไม่ใช่เรื่องบังเอิญหรือ

การตลาดจัดตั้ง แต่มันเกิดจากการที่ผู้คนรักษาอาชีพดั้งเดิมของบรรพบุรุษเอาไว้จนกลายเป็นอัตลักษณ์ที่เด่นชัด หลายคนที่ไปเที่ยวอาจจะรู้สึกประทับใจกับความประณีตของลวดลายที่แกะสลักลงบนเครื่องปั้นดินเผา แต่ถ้าเราลองมองให้ลึกลงไปมากกว่าแค่ความสวยงาม เรา

จะเห็นร่องรอยของการปรับตัวและการส่งต่อภูมิปัญญาจากรุ่นสู่รุ่น ไม่ว่าจะเป็นวิธีการนวดดิน การหมุนแป้น หรือการเผาแบบโบราณ มันคือร่องรอยของคนรุ่นก่อนที่พยายามบอกเล่าว่าพวกเขาคือใครและมาจากไหน บางคนอาจจะบอกว่าเครื่องปั้นดินเผาเกาะเกร็ดในปัจจุบันก็

เปลี่ยนไปเยอะ เน้นความเป็นของที่ระลึกมากกว่าการใช้งานจริง ซึ่งนั่นก็เป็นมุมที่ปฏิเสธไม่ได้ครับ เพราะยุคสมัยมันเปลี่ยนไป คนมีความต้องการใช้หม้อดินลดลง แต่ในทางกลับกัน การปรับตัวให้เข้ากับสินค้าท่องเที่ยวก็เป็นช่องทางหนึ่งที่ทําให้ภูมิปัญญานี้ยัง

ไม่สาบสูญไป ยังมีช่างฝีมือหลายคนที่ยังคงอนุรักษ์วิธีการทําแบบเดิมเอาไว้อย่างเข้มข้น เพื่อให้คนที่สนใจได้เห็นถึงคุณค่าที่แท้จริง ไม่แน่ว่าถ้าเราลองเดินเข้าไปคุยกับลุงป้าน้าอาในร้านเก่าๆ เราอาจจะได้เห็นเรื่องราวที่ซ่อนอยู่ในการปั้นแต่ละครั้ง

มากกว่าที่เราเห็นผ่านสายตาที่มองเข้าไปแค่สินค้า นี่แหละครับคือเสน่ห์ของเกาะเกร็ดที่คนมักจะมองข้ามไปเวลาตั้งใจไปแค่หาของกินหรือถ่ายรูปเล่นเพียงอย่างเดียว ลองดูสักครั้งในทริปหน้าครับว่าคุณจะได้สัมผัสหรือรู้สึกถึงเรื่องราวเหล่านี้มากน้อยแค่ไหน ใคร

เคยไปเดินแล้วรู้สึกยังไงบ้าง หรือมีมุมไหนของเกาะเกร็ดที่ไปกี่ครั้งก็ยังคงประทับใจ มาชวนคุยแลกเปลี่ยนกันได้นะครับ