เรื่องน่าทึ่งทําไมมีนบุรีเคยเป็นจังหวัดในอดีต

เคยสงสัยกันไหมครับว่าทําไมย่านมีนบุรีที่วันนี้เราเห็นเป็นเขตหนึ่งของกรุงเทพฯ พอไปดูประวัติศาสตร์เก่า ๆ กลับพบว่าครั้งหนึ่งที่นี่เคยมีฐานะเป็นจังหวัดหนึ่งเลยทีเดียว เรื่องนี้มันเหมือนเป็นรอยต่อของกาลเวลาที่หลายคนอาจจะมองข้ามไปถ้าไม่ได้ลองไปค้นเอกสารเก่าดู เมื่อสมัยรัชกาลที่ 6 ช่วงนั้นการจัดการบริหารบ้านเมืองต้องมีการปรับเปลี่ยนให้เข้ากับยุคสมัยเพื่อให้ดูแลพื้นที่ห่างไกลได้ทั่วถึง จังหวัดมีนบุรีในตอนนั้นครอบคลุมพื้นที่กว้างขวาง มากกว่าแค่เขตมีนบุรีที่เราเห็นในทุกวันนี้

เป็นศูนย์รวมของการเกษตร การค้าขายผ่านทางลําคลองที่ถือเป็นเส้นเลือดใหญ่ของคนในยุคก่อน ถ้าให้ลองนึกย้อนถึงภาพสมัยนั้น มีนบุรีถือเป็นเมืองหน้าด่านที่มีความสําคัญทางยุทธศาสตร์และการเกษตรอย่างมาก เพราะการสัญจรหลักคือทางน้ํา คลองแสนแสบและคลองอื่น ๆ ในละแวกนั้นเป็นตัวเชื่อมเศรษฐกิจเข้ากับพระนคร คนรุ่นเก่าหลายบ้านมักจะเล่าให้ฟังว่าสมัยก่อนพื้นที่แถบนั้นอุดมสมบูรณ์มาก เป็นแหล่งทํานาทําสวนที่สําคัญ

การยกฐานะเป็นจังหวัดก็น่าจะเป็นการบริหารที่ตอบโจทย์ในเวลานั้น เพื่อให้มีการจัดเก็บภาษีอากรและการดูแลความสงบเรียบร้อยได้ตรงจุดมากขึ้น เวลาเล่าเรื่องนี้บางคนอาจจะมองว่าเป็นการขยายตัวทางผังเมืองที่น่าสนใจ บางคนก็มองว่าเป็นเรื่องแปลกเพราะภาพจํามันเปลี่ยนไปกลายเป็นโซนที่อยู่อาศัยและการจราจรที่คึกคักแบบกรุงเทพฯ ชั้นนอกไปเสียแล้ว การที่เมืองเปลี่ยนสถานะจากจังหวัดหนึ่งมาเป็นเขตปกครอง

การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ใช่เรื่องแปลกในประวัติศาสตร์ไทย เพราะหลายพื้นที่ก็มีการปรับเปลี่ยนตามความเหมาะสมของสภาพสังคมและระบบเศรษฐกิจ แต่ก็นั่นแหละครับ มันก็อดคิดไม่ได้ว่าถ้าวันนั้นมีนบุรีไม่ได้ถูกรวมเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของกรุงเทพฯ จนถึงตอนนี้หน้าตาของเมืองจะเป็นยังไง จะมีความเป็นเอกลักษณ์ที่แตกต่างออกไปจากตอนนี้มากน้อยแค่ไหน ผมเคยคุยกับเพื่อนที่ตระกูลตั้งรกรากอยู่แถวนั้นมาหลายรุ่น เขาบอกว่าความรู้สึกของการเป็นคนมีนบุรีมันมีเสน่ห์เฉพาะตัว แม้จะเปลี่ยนมานานแล้วแต่บรรยากาศความอบอุ่นแบบเมืองเก่าก็ยังพอมีให้เห็นตามซอกซอยหรือตลาดเก่า ๆ ไม่ใช่แค่ตึกแถวใหม่ที่ขึ้นมาแทนที่ การเรียนรู้เรื่องพวกนี้มันทําให้เรารู้สึกว่าทุกย่างก้าวที่เราไปเดินในกทม.

มันมีเรื่องราวซ่อนอยู่ใต้พื้นดินเสมอ ไม่ใช่แค่ถนนในวันนี้ แต่เป็นร่องรอยของคนรุ่นก่อนที่พยายามสร้างบ้านแปงเมืองขึ้นมา การที่เราลองหันมามองย้อนอดีตแบบนี้ มันทําให้เราเข้าใจสิ่งที่เห็นอยู่ตรงหน้ามากขึ้นนะ ไม่ใช่แค่เรื่องมีนบุรี แต่มันทําให้เห็นว่ากรุงเทพฯ ขยายตัวและเปลี่ยนผ่านอย่างไร เรื่องประวัติศาสตร์พื้นถิ่นแบบนี้เป็นเรื่องที่น่าสนุกถ้าเรามาแชร์กัน ใครที่มีปู่ย่าตายายหรือเคยได้ฟังเรื่องเล่าเกี่ยวกับมีนบุรีในยุคก่อนหน้าที่จะมารวมเป็นกทม.

ลองมาแลกเปลี่ยนกันดูบ้างครับว่าจริง ๆ แล้วคนสมัยนั้นเขาใช้ชีวิตกันยังไง อะไรคือจุดเปลี่ยนสําคัญที่ชาวบ้านในยุคนั้นรับรู้และรู้สึกกันบ้าง เรื่องเล่าแบบนี้แหละที่จะช่วยต่อเติมจิ๊กซอว์ประวัติศาสตร์ที่จางหายไปให้กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง