กลิ่นคลอรีนแรงในสระว่ายน้ำ เกิดจากอะไร และควรกังวลแค่ไหน

สระยิ่งมีกลิ่นคลอรีนแรง ยิ่งสะอาดจริงหรือ? เรื่องที่หลายคนเข้าใจผิด

เวลาที่เราเดินเข้าไปใกล้สระว่ายน้ำแล้วได้กลิ่นฉุนกึ้กคล้ายคลอรีนเตะจมูก หลายคนมักเข้าใจว่านี่คือสัญญาณว่าน้ำสะอาดและผ่านการฆ่าเชื้อมาอย่างดีแล้ว

แต่ในความเป็นจริง กลิ่นแรงที่เราคุ้นเคยอาจไม่ได้มาจากคลอรีนอิสระเพียงอย่างเดียว แต่อาจเกี่ยวข้องกับสารที่เรียกว่า คลอรามีน ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อคลอรีนทำปฏิกิริยากับสิ่งปนเปื้อนจากร่างกายของผู้ใช้สระ เช่น เหงื่อ สิ่งสกปรก ปัสสาวะ และสารประกอบอื่น ๆ ที่มีไนโตรเจน

กลิ่นฉุนที่สระไม่ได้แปลว่าสะอาดกว่าเสมอไป

หน้าที่สำคัญของคลอรีนคือช่วยควบคุมเชื้อโรคในน้ำ แต่เมื่อคลอรีนเข้าไปทำปฏิกิริยากับสิ่งปนเปื้อนที่ผู้ว่ายน้ำนำลงสระ คลอรีนบางส่วนจะเปลี่ยนไปอยู่ในรูปของคลอรามีน หรือที่เรียกว่า “คลอรีนรวม”

คลอรามีนบางชนิดสามารถระเหยขึ้นมาอยู่ในอากาศเหนือผิวน้ำและก่อให้เกิดกลิ่นคล้ายคลอรีนที่ชัดเจน โดยเฉพาะในสระว่ายน้ำในร่มที่มีการถ่ายเทอากาศไม่เพียงพอ

ดังนั้น กลิ่นฉุนแรงจึงไม่ควรถูกมองว่าเป็นหลักฐานว่าสระสะอาดเป็นพิเศษเสมอไป แต่อาจเป็นสัญญาณว่ามีคลอรามีนสะสม หรือระบบน้ำและระบบระบายอากาศควรได้รับการตรวจสอบ

อย่างไรก็ตาม เราไม่สามารถตัดสินคุณภาพหรือความปลอดภัยของสระจากกลิ่นเพียงอย่างเดียวได้ เพราะการประเมินที่แน่นอนต้องอาศัยการตรวจระดับสารฆ่าเชื้อ ค่าความเป็นกรด-ด่าง และการดูแลระบบบำบัดน้ำร่วมกัน

คลอรามีนอาจกระทบร่างกายอย่างไร

ความอันตรายของคลอรามีนไม่ได้มีแค่เรื่องกลิ่น เมื่อสารเหล่านี้สะสมในน้ำหรือระเหยขึ้นสู่อากาศ อาจทำให้เกิดการระคายเคืองต่อดวงตา ผิวหนัง และระบบทางเดินหายใจได้

อาการที่อาจพบหลังจากว่ายน้ำหรืออยู่ใกล้สระ ได้แก่

• แสบตา ตาแดง หรือน้ำตาไหล

• คันหรือระคายเคืองผิวหนัง

• ระคายเคืองจมูกและลำคอ

• ไอ จาม หรือรู้สึกหายใจไม่สบาย

• มีกลิ่นฉุนติดอยู่ภายในพื้นที่สระ

อาการมักสังเกตได้ง่ายขึ้นในสระว่ายน้ำในร่ม เพราะหากระบบระบายอากาศไม่สามารถนำอากาศใหม่เข้ามาและระบายอากาศเหนือผิวน้ำออกได้เพียงพอ คลอรามีนอาจสะสมอยู่ในบริเวณที่ผู้ว่ายน้ำ พนักงาน และผู้ที่นั่งชมสูดหายใจเข้าไป

ผู้ที่มีโรคหอบหืด โรคระบบทางเดินหายใจ ภูมิแพ้ หรือมีผิวและดวงตาไวต่อการระคายเคือง อาจต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ หากเริ่มมีอาการไอ หายใจไม่สะดวก แน่นหน้าอก หรือแสบตารุนแรง ควรขึ้นจากสระและออกไปอยู่ในบริเวณที่อากาศถ่ายเทสะดวก

สังเกตอย่างไรก่อนเลือกลงสระ

กลิ่นเป็นเพียงหนึ่งในสัญญาณเบื้องต้นเท่านั้น ก่อนใช้บริการควรสังเกตภาพรวมของสถานที่ร่วมด้วย เช่น

• กลิ่นภายในพื้นที่สระฉุนจนแสบตาหรือระคายคอหรือไม่

• สระในร่มมีระบบถ่ายเทอากาศที่ดีหรือไม่

• น้ำดูขุ่น มีคราบ หรือมีสิ่งสกปรกลอยอยู่หรือไม่

• บริเวณรอบสระและห้องอาบน้ำได้รับการดูแลหรือไม่

• มีการแจ้งกฎเรื่องอาบน้ำก่อนลงสระและรักษาสุขอนามัยหรือไม่

• สถานที่มีการตรวจและดูแลคุณภาพน้ำอย่างสม่ำเสมอหรือไม่

สระที่ไม่มีกลิ่นฉุนไม่ได้หมายความว่าปลอดภัยแน่นอน เช่นเดียวกับสระที่มีกลิ่นแรงก็ไม่ได้หมายความว่าเป็นอันตรายทันที แต่หากกลิ่นแรงจนทำให้แสบตา ไอ หรือหายใจไม่สบาย ไม่ควรฝืนอยู่ในพื้นที่ต่อ

ผู้ใช้สระช่วยลดการเกิดคลอรามีนได้

การดูแลคุณภาพน้ำไม่ได้เป็นหน้าที่ของผู้ประกอบการเพียงฝ่ายเดียว ผู้ใช้บริการเองก็ช่วยลดสิ่งปนเปื้อนที่จะเข้าไปทำปฏิกิริยากับคลอรีนได้เช่นกัน

ก่อนลงสระควรล้างตัวให้สะอาด ใช้ห้องน้ำให้เรียบร้อย และไม่ปัสสาวะลงในสระ แม้แต่การล้างตัวอย่างรวดเร็วก่อนว่ายน้ำก็ช่วยลดเหงื่อ สิ่งสกปรก และสารจากร่างกายที่มีส่วนทำให้คลอรามีนก่อตัวได้

นอกจากนี้ ไม่ควรลงสระเมื่อมีอาการท้องเสีย และผู้ปกครองควรพาเด็กเข้าห้องน้ำเป็นระยะ แทนการรอจนเด็กปวดปัสสาวะมากแล้ว

กลิ่นแรงเป็นสัญญาณเตือน ไม่ใช่เครื่องวัดความสะอาด

สิ่งที่ควรจำคือ กลิ่นคล้ายคลอรีนแรง ๆ ไม่ได้แปลว่าสระว่ายน้ำสะอาดกว่าสระอื่นเสมอไป แต่อาจเกิดจากคลอรีนที่ทำปฏิกิริยากับสิ่งปนเปื้อนจนกลายเป็นคลอรามีน

การเลือกใช้สระที่มีระบบบำบัดน้ำและการระบายอากาศได้มาตรฐาน ควบคู่กับการล้างตัวและรักษาสุขอนามัยก่อนลงสระ จะช่วยลดโอกาสเกิดอาการแสบตา ระคายผิว และระคายระบบทางเดินหายใจได้

หากเดินเข้าไปแล้วกลิ่นฉุนจนรู้สึกผิดปกติ หรือเริ่มมีอาการไอ แสบตาและหายใจไม่สะดวก ทางที่ดีควรออกจากบริเวณนั้นและแจ้งเจ้าหน้าที่ให้ตรวจสอบ แทนที่จะคิดว่ากลิ่นยิ่งแรงยิ่งแสดงว่าน้ำสะอาด