ทําไมการรีบขึ้นจากระดับน้ําลึกจึงเป็นอันตรายต่อร่างกายนักดําน้ํา

การดําน้ําเป็นกิจกรรมที่หลายคนหลงใหลเพราะความสวยงามของโลกใต้ทะเล แต่ภายใต้ความเพลิดเพลินนั้นมีความรู้ทางวิทยาศาสตร์ที่นักดําน้ําทุกคนต้องทําความเข้าใจอย่างถ่องแท้

โดยเฉพาะเรื่องของแรงดันน้ําและผลกระทบต่อร่างกายเมื่อเราตัดสินใจจะกลับขึ้นสู่ผิวน้ํา กฎเหล็กที่นักดําน้ําถูกสอนมาตั้งแต่หลักสูตรเบื้องต้นคือการขึ้นสู่ผิวน้ําอย่างช้าๆ

ซึ่งไม่ใช่คําแนะนําที่เลื่อนลอยแต่มีเหตุผลทางสรีรวิทยาที่สําคัญมากรองรับอยู่ เมื่อเราดําลงไปลึกขึ้นแรงดันของน้ํารอบตัวจะเพิ่มสูงขึ้นตามลําดับ

ก๊าซไนโตรเจนที่อยู่ในอากาศที่เราหายใจเข้าไปจะถูกอัดและแทรกซึมเข้าไปสะสมในเนื้อเยื่อและกระแสเลือดของเราในปริมาณที่มากขึ้นตามแรงดันเหล่านั้น ยิ่งดําลึกและนานเท่าไหร่ ไนโตรเจนก็ยิ่งสะสมมากขึ้นเท่านั้น

ซึ่งในสภาวะปกติขณะที่อยู่ใต้น้ําร่างกายของเราจะปรับตัวและจัดการกับก๊าซเหล่านี้ได้ตามปกติโดยที่เราไม่รู้สึกตัว แต่ปัญหาจะเกิดขึ้นทันทีเมื่อนักดําน้ําตัดสินใจขึ้นสู่ผิวน้ําเร็วเกินไป ในขณะที่เราค่อยๆ ขึ้นสู่ที่ตื้น

แรงดันน้ํารอบตัวจะลดลง ก๊าซไนโตรเจนที่เคยละลายอยู่ในเลือดและเนื้อเยื่อจะพยายามกลับคืนสู่สถานะก๊าซอีกครั้ง หากเราขึ้นในอัตราที่เหมาะสมร่างกายจะสามารถค่อยๆ ขับไนโตรเจนเหล่านั้นออกมาได้ผ่านทางการหายใจตามปกติ

แต่ถ้าเราพรวดพราดขึ้นสู่ผิวน้ําอย่างรวดเร็ว ก๊าซไนโตรเจนที่สะสมอยู่ภายในจะไม่มีเวลาเพียงพอที่จะออกจากร่างกายอย่างปลอดภัย

มันจึงเกิดการรวมตัวกันเป็นฟองอากาศขนาดเล็กคล้ายกับฟองแก๊สในขวดน้ําอัดลมที่ถูกเปิดฝาอย่างรวดเร็ว ฟองก๊าซเหล่านี้หากเกิดขึ้นในกระแสเลือดหรือเนื้อเยื่อจะขวางกั้นการไหลเวียนของเลือดหรือไปกดทับเส้นประสาท

ส่งผลให้เกิดอาการที่เรียกว่าโรคจากการลดความกดอากาศหรือที่นักดําน้ํารู้จักกันในชื่ออาการเบนด์ ซึ่งอาการเบนด์นี้มีความรุนแรงตั้งแต่ระดับเบาไปจนถึงอันตรายถึงชีวิต เช่น อาการปวดข้ออย่างรุนแรง ผิวหนังผื่นคัน

มีอาการชาหรือเป็นอัมพาต ไปจนถึงอาการระบบหายใจล้มเหลวหรือหัวใจหยุดทํางานหากฟองอากาศเข้าไปอุดตันในจุดสําคัญ นอกจากนี้สมองยังเป็นอวัยวะที่เสี่ยงได้รับผลกระทบจากการอุดตันของฟองอากาศเหล่านี้ได้เช่นกัน

นักดําน้ําจึงต้องมีอุปกรณ์ประจําตัวอย่างคอมพิวเตอร์ดําน้ําเพื่อคอยแจ้งเตือนความเร็วในการขึ้นและเวลาในการทําจุดพักเพื่อลดความกดอากาศก่อนถึงผิวน้ําจริง การทําจุดพักนิรภัยหรือ Safety Stop

ที่ระดับความลึกห้าเมตรเป็นเวลาสามนาทีเป็นขั้นตอนสําคัญที่ช่วยให้ร่างกายมีเวลาปรับตัวและขับไนโตรเจนส่วนเกินออกอย่างปลอดภัย

การเคารพกฎความปลอดภัยและรักษาระดับความเร็วในการขึ้นให้เป็นไปตามมาตรฐานการฝึกจึงไม่ใช่แค่เรื่องของกฎระเบียบ แต่คือการรักษาความปลอดภัยของชีวิตและสุขภาพในระยะยาว

เพื่อให้การดําน้ํายังคงเป็นกีฬาที่มอบความสุขให้กับเราได้อย่างยั่งยืนและปลอดภัยที่สุดในทุกครั้งที่ลงไปสัมผัสโลกใต้ทะเล