ทําไมประตูหนีไฟเปิดไม่ได้เวลาเกิดเหตุเพลิงไหม้

เวลาเกิดเหตุการณ์ไฟไหม้ สิ่งหนึ่งที่หลายคนมักจะคาดหวังคือการวิ่งออกจากอาคารผ่านทางประตูหนีไฟ แต่บ่อยครั้งที่ผู้ประสบภัยพบว่าประตูเหล่านั้นเปิดไม่ออก ซึ่งกลายเป็นกับดักที่น่ากลัวกว่าที่คิด

ปัญหาหลักของเรื่องนี้ไม่ได้อยู่ที่กลไกของประตูที่เสียเสมอไป แต่อยู่ที่หลักการทางวิศวกรรมและการออกแบบอาคารที่ขัดแย้งกับสัญชาตญาณของการหนีเอาตัวรอด เหตุผลสําคัญประการแรกคือ

แรงดันอากาศภายในอาคารที่เปลี่ยนแปลงแบบฉับพลัน เมื่อเกิดไฟไหม้ ความร้อนจะทําให้ก๊าซและอากาศในบริเวณนั้นขยายตัวอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้เกิดแรงดันมหาศาลภายในโถงทางเดิน

ในขณะที่บันไดหนีไฟหรือพื้นที่ปลอดภัยต้องเป็นพื้นที่ที่มีอากาศถ่ายเทหรือระบบอัดอากาศเพื่อกันควัน แรงดันที่แตกต่างกันระหว่างสองฝั่งของประตูจะกลายเป็นกําแพงล่องหนที่ผลักดันแผ่นประตูเอาไว้

ทําให้น้ําหนักที่ต้องใช้ในการผลักประตูนั้นมากกว่าแรงของผู้คนปกติจะทําได้ โดยเฉพาะในสถานการณ์ที่เต็มไปด้วยความแตกตื่นและขาดออกซิเจน

ต่อมาคือเรื่องของระบบล็อกนิรภัยที่ออกแบบมาผิดวัตถุประสงค์ ในบางอาคารมีการติดตั้งระบบล็อกแม่เหล็กไฟฟ้าไว้เพื่อความปลอดภัยจากบุคคลภายนอกตามปกติ แต่ระบบเหล่านี้มักจะเชื่อมต่อกับระบบเตือนภัย

หากระบบไฟฟ้าหลักตัดขาดหรือสายไฟได้รับความเสียหายจากความร้อน ระบบล็อกเหล่านี้อาจค้างอยู่ในสถานะล็อกค้างไว้ แทนที่จะปลดล็อกอัตโนมัติ นอกจากนี้

ประตูหนีไฟที่เป็นเหล็กหนักเมื่อเจอกับความร้อนสูงจะเกิดการยืดขยายตัวของวัสดุ ซึ่งอาจทําให้กรอบประตูบิดเบี้ยวเล็กน้อยจนตัวกลอนไปขัดกับช่องรับ หรือตัวบานประตูกดทับกับพื้นจนติดค้าง

ไม่สามารถขยับเขยื้อนได้แม้จะใช้แรงคนผลักอย่างสุดกําลังก็ตาม

พฤติกรรมการใช้งานในชีวิตประจําวันก็มีส่วนสําคัญ เจ้าของอาคารหรือผู้ดูแลมักนําสิ่งของมาวางกีดขวางประตูหนีไฟ หรือบางแห่งอาจมีการต่อเติมประตูชั้นที่สองเพื่อกันฝุ่น กันแมลง หรือเพิ่มความเป็นส่วนตัว ยิ่งไปกว่านั้น

การตรวจสอบระบบบานพับและตัวโช้คอัพประตูมักถูกละเลย เมื่อเวลาผ่านไปอุปกรณ์เหล่านี้จะฝืดหรือเสื่อมสภาพ ทําให้ต้องใช้แรงมหาศาลในการเปิด หากไม่ได้มีการซ่อมบํารุงตามรอบ

ระบบเปิดปิดอัตโนมัติเหล่านี้จะกลายเป็นอุปสรรคชิ้นสําคัญในการหลบหนีอย่างเร่งด่วน

การเข้าใจความจริงเหล่านี้ไม่ได้มีไว้เพื่อให้เกิดความกลัว แต่เพื่อให้เกิดความตระหนัก การเตรียมตัวที่ดีที่สุดคือการสังเกตทางออกสํารองหลายๆ ทาง ไม่พึ่งพาทางหลักเพียงทางเดียว และการศึกษาสัญลักษณ์ต่างๆ ภายในอาคาร

หากเราเข้าใจว่าทําไมประตูถึงเปิดยาก จะทําให้เรามีสติในการแก้ไขสถานการณ์ได้ดีขึ้น แทนที่จะตกใจตื่นตระหนกจนลืมสังเกตว่าอาจมีกลไกบางอย่างที่เราสามารถปลดล็อกได้โดยไม่ต้องใช้แรงปะทะเข้าใส่อย่างเดียว

การเตรียมพร้อมและไม่ประมาทกับสิ่งเล็กน้อยในอาคารจึงเป็นวิธีป้องกันที่ดีที่สุดในการรักษาชีวิตตนเองและผู้อื่นเมื่อเกิดสถานการณ์ไม่คาดฝัน