ทำไมความเข้มข้นของออกซิเจนบนยอดเขาถึงลดน้อยลงไป

หลายคนที่เคยมีโอกาสเดินทางไปท่องเที่ยวบนภูเขาสูงหรือยอดเขาที่ไม่สูงมากนัก อาจจะสังเกตได้ว่าเมื่อความสูงเพิ่มขึ้น การหายใจจะเริ่มเหนื่อยหอบง่ายกว่าปกติ ทั้งที่ออกแรงเท่าเดิม

นั่นเป็นเพราะภาวะออกซิเจนเบาบางที่เกิดขึ้นตามความสูง หลายคนเข้าใจผิดว่าออกซิเจนบนยอดเขามีน้อยกว่าพื้นราบเพราะส่วนประกอบของอากาศเปลี่ยนไป

ความจริงแล้วสัดส่วนของก๊าซในอากาศนั้นค่อนข้างคงที่เสมอไม่ว่าจะอยู่ที่ระดับไหนก็ตาม\n\nอากาศที่เราหายใจเข้าไปประกอบด้วยไนโตรเจนประมาณ 78 เปอร์เซ็นต์ ออกซิเจนประมาณ 21 เปอร์เซ็นต์ และก๊าซอื่นๆ อีกเล็กน้อย

สัดส่วนเปอร์เซ็นต์เหล่านี้ยังคงมีค่าเท่าเดิมไม่ว่าจะอยู่ที่ระดับน้ำทะเลหรือบนยอดเขาสูงชัน แต่สิ่งที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิงคือความกดอากาศ อากาศนั้นมีมวลและได้รับแรงดึงดูดจากโลก

ยิ่งระดับความสูงต่ำลงใกล้ระดับน้ำทะเล อากาศชั้นบนจะกดลงมาทำให้อากาศหนาแน่นกว่า อากาศที่ระดับต่ำจึงมีจำนวนโมเลกุลของออกซิเจนอัดตัวกันอยู่อย่างหนาแน่น

เมื่อเราไต่ระดับสูงขึ้นไป

แรงดันของอากาศที่กดทับจะลดน้อยลง ทำให้โมเลกุลของอากาศขยายตัวออกห่างจากกัน ส่งผลให้อากาศโดยรวมเจือจางลงกว่าเดิม ในปริมาตรของอากาศหนึ่งลูกบาศก์เมตรบนยอดเขาจะมีจำนวนโมเลกุลของก๊าซทั้งหมดน้อยกว่าที่ระดับน้ำทะเล

เมื่อสัดส่วนของออกซิเจนยังคงเป็น 21 เปอร์เซ็นต์เท่าเดิม แต่จำนวนโมเลกุลอากาศรวมเบาบางลง จึงหมายความว่าเราได้รับออกซิเจนเข้าไปในปอดต่อหนึ่งลมหายใจน้อยลง

ร่างกายจึงต้องพยายามปรับตัวด้วยการหายใจถี่ขึ้นและหัวใจเต้นเร็วขึ้นเพื่อชดเชยออกซิเจนที่เข้าสู่กระแสเลือดได้น้อยลงนั่นเอง\n\nผลกระทบจากภาวะออกซิเจนต่ำนี้ส่งผลโดยตรงต่อการทำงานของร่างกายมนุษย์

เมื่อสมองและกล้ามเนื้อได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ จะเริ่มเกิดอาการเหนื่อยล้า ปวดศีรษะ วิงเวียน หรือในกรณีที่รุนแรงหากร่างกายปรับตัวไม่ทันอาจเกิดภาวะแพ้ความสูง

นี่คือเหตุผลว่าทำไมนักปีนเขาหรือผู้ที่เดินทางไปที่สูงจึงต้องค่อยๆ ปรับสภาพร่างกายเพื่อให้ระบบไหลเวียนโลหิตและระบบต่างๆ

คุ้นชินกับบรรยากาศที่เบาบางก่อนจะขึ้นไปถึงจุดที่สูงขึ้นไปอีก

ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับเรื่องอากาศบนที่สูงจะช่วยให้เราเตรียมตัวได้ดีขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการรักษาสุขภาพให้แข็งแรง

การพกพาอุปกรณ์ช่วยหายใจในกรณีที่ต้องไปอยู่ในจุดที่สูงมากจริงๆ หรือการวางแผนการเดินทางที่ให้เวลาร่างกายได้พักปรับตัว

การที่เข้าใจกลไกทางธรรมชาติเหล่านี้ทำให้เราเห็นภาพชัดเจนว่าร่างกายมนุษย์นั้นมีความมหัศจรรย์ในการปรับตัวต่อสิ่งแวดล้อม

แต่ก็มีขีดจำกัดที่ต้องให้ความสำคัญและไม่ควรประมาทเมื่อต้องไปอยู่ในสถานที่ที่มีปริมาณโมเลกุลออกซิเจนน้อยกว่าปกติ