ทำความรู้จักโรคบาดทะยัก อันตรายที่ซ่อนอยู่ใกล้ตัวมากกว่าที่คิด

หลายคนอาจเคยได้ยินชื่อโรคบาดทะยักผ่านหูมาตลอดตั้งแต่สมัยเด็กๆ โดยเฉพาะเวลาที่โดนตะปูตำหรือของมีคมบาด หลายคนมักจะกังวลเรื่องการไปฉีดวัคซีนป้องกันบาดทะยักที่โรงพยาบาล แต่จริงๆ

แล้วโรคนี้มีความน่ากลัวและกลไกการเกิดโรคอย่างไรบ้าง ทำไมถึงเป็นโรคที่ยังคงต้องเฝ้าระวังอยู่แม้จะเป็นโรคที่คุ้นเคยกันดี โรคบาดทะยักเกิดจากเชื้อแบคทีเรียชนิดหนึ่งที่ชื่อว่า คลอสตริเดียม เตตานี

เชื้อแบคทีเรียตัวนี้มีจุดเด่นสำคัญคือสามารถสร้างสปอร์ที่ทนทานต่อสภาพแวดล้อมได้ดีเยี่ยม ทั้งความร้อน การอบแห้ง หรือแม้แต่น้ำยาฆ่าเชื้อบางชนิด สปอร์เหล่านี้สามารถพบได้ทั่วไปในสิ่งแวดล้อม ไม่ว่าจะเป็นดิน

ฝุ่นละออง หรือแม้แต่ในมูลสัตว์ เมื่อคนเรามีบาดแผลไม่ว่าจะเป็นแผลขนาดเล็กหรือใหญ่ เชื้อตัวนี้ก็อาจเล็ดลอดเข้าสู่ร่างกายได้โดยที่เราไม่รู้ตัว สิ่งที่ทำให้โรคนี้อันตรายคือสารพิษที่ชื่อว่า เตตาโนสปาสมิน

ซึ่งเชื้อบาดทะยักจะปล่อยออกมาหลังจากเข้าสู่ร่างกาย สารพิษนี้จะเดินทางไปตามกระแสเลือดหรือเส้นประสาทเพื่อเข้าสู่ระบบประสาทส่วนกลาง จากนั้นมันจะไปรบกวนการทำงานของเส้นประสาทที่ควบคุมกล้ามเนื้อ

ทำให้กล้ามเนื้อเกิดอาการเกร็งกระตุกอย่างรุนแรงและควบคุมไม่ได้ อาการเริ่มต้นของโรคนี้มักจะไม่ดูรุนแรงเหมือนโรคติดเชื้ออื่นๆ ผู้ป่วยอาจเริ่มจากการรู้สึกเกร็งที่กล้ามเนื้อ โดยเฉพาะที่บริเวณกรามหรือขากรรไกร

ทำให้การอ้าปากลำบากหรือที่เรียกกันว่าอาการปากแข็ง หลังจากนั้นอาการเกร็งจะลามไปยังกล้ามเนื้อส่วนอื่นๆ ของร่างกาย เช่น กล้ามเนื้อคอ หลัง และท้อง ทำให้หลังแข็งเป็นแผ่นหรือมีอาการตัวเกร็งแอ่น

ซึ่งเป็นภาพจำของผู้ที่เป็นบาดทะยักรุนแรง หากรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ กล้ามเนื้อที่ใช้ในการหายใจอาจเกิดอาการเกร็งจนผู้ป่วยไม่สามารถหายใจได้เอง ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของการเสียชีวิต

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการฉีดวัคซีนป้องกันบาดทะยัก วัคซีนตัวนี้ถือเป็นวัคซีนพื้นฐานที่ทุกคนควรได้รับอย่างครบถ้วนตามกำหนด ไม่ว่าจะเป็นวัคซีนเข็มแรกในวัยเด็ก หรือวัคซีนกระตุ้นในวัยผู้ใหญ่ทุกๆ 10 ปี

การรักษาสุขอนามัยเมื่อเกิดบาดแผลก็เป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม หากเกิดแผลจากของมีคม สกปรก หรือมีสนิม ควรล้างแผลให้สะอาดและรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจดูว่าจำเป็นต้องฉีดวัคซีนเข็มกระตุ้นหรือไม่

แม้จะเป็นโรคที่ดูเหมือนไกลตัวแต่ในความเป็นจริง บาดทะยักเป็นโรคที่เกิดขึ้นได้กับทุกคน ทุกเพศ และทุกวัย การตระหนักรู้ถึงวิธีการป้องกันและไม่ชะล่าใจเมื่อเกิดอุบัติเหตุเล็กๆ น้อยๆ

คือกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้เราห่างไกลจากโรคร้ายนี้ และใช้ชีวิตได้อย่างอุ่นใจมากขึ้น ข้อมูลอ้างอิงเพิ่มเติมสามารถศึกษาได้จากเว็บไซต์กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข และฐานข้อมูลสุขภาพจากโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์

สภากาชาดไทย

ขอบคุณภาพโดย Tumisu ผ่าน Pixabay: ดูรูปต้นฉบับบน Pixabay