น้ำทะเลลดฮวบจนเห็นพื้นทะเล อย่าเพิ่งลงไปดู นี่อาจเป็นสัญญาณเตือนสึนามิ

ความเชื่อที่ว่า “สึนามิมา น้ำทะเลจะลด ให้รีบลงไปจับปลา” เป็นคำบอกเล่าที่อาจทำให้เกิดความเข้าใจผิดครั้งใหญ่ เพราะหากน้ำทะเลลดลงอย่างรวดเร็วและผิดปกติ สิ่งที่ควรทำไม่ใช่การเดินลงไปเก็บปลา สำรวจพื้นทะเล หรือถ่ายภาพ แต่คือการรีบออกห่างจากชายฝั่งและอพยพไปยังพื้นที่ปลอดภัย

น้ำทะเลที่ถอยร่นออกไปไกลจนมองเห็นพื้นทะเล แนวปะการัง หรือสัตว์ทะเลติดอยู่ตามแอ่งน้ำ อาจเป็นหนึ่งในสัญญาณเตือนตามธรรมชาติของสึนามิ โดยเฉพาะเมื่อเกิดขึ้นหลังรู้สึกถึงแผ่นดินไหวรุนแรงหรือยาวนาน

สิ่งที่ดูเหมือน “โอกาส” เพียงไม่กี่นาที อาจกลายเป็นช่วงเวลาสำคัญสำหรับการเอาชีวิตรอด

ทำไมน้ำทะเลจึงลดก่อนสึนามิบางครั้ง?

สึนามิส่วนใหญ่มักเกี่ยวข้องกับการเคลื่อนตัวอย่างรุนแรงของพื้นทะเล เช่น การยกตัวหรือทรุดตัวจากแผ่นดินไหวใต้ทะเล เมื่อมวลน้ำจำนวนมหาศาลถูกผลักให้เคลื่อนออกจากตำแหน่งเดิม พลังงานจะกระจายออกไปเป็นคลื่นในหลายทิศทาง

เมื่อคลื่นเคลื่อนเข้าสู่บริเวณชายฝั่ง บางพื้นที่อาจพบส่วนต่ำของคลื่นหรือ “ท้องคลื่น” เดินทางมาถึงก่อน ทำให้ระดับน้ำลดลงอย่างรวดเร็วและถอยออกไปไกลผิดปกติ จนเห็นพื้นที่ซึ่งตามปกติจมอยู่ใต้น้ำ

อย่างไรก็ตาม น้ำทะเลไม่จำเป็นต้องลดก่อนเกิดสึนามิทุกครั้ง บางพื้นที่อาจพบระดับน้ำเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว หรือเห็นน้ำไหลเข้าฝั่งคล้ายกระแสน้ำหลาก ดังนั้นจึงไม่ควรรอให้เห็นน้ำทะเลลดก่อนจึงค่อยอพยพ

สึนามิไม่ได้มาเพียงคลื่นลูกเดียว

คลื่นสึนามิไม่ได้มีลักษณะเหมือนคลื่นทะเลทั่วไป และมักเดินทางมาเป็น ชุดของคลื่นหลายลูก โดยคลื่นลูกแรกอาจไม่ใช่คลื่นที่ใหญ่หรือรุนแรงที่สุดเสมอไป

หลังคลื่นลูกแรกผ่านไปจึงไม่ควรรีบกลับเข้าสู่พื้นที่ชายฝั่ง เพราะคลื่นลูกต่อมาอาจตามมาและมีความรุนแรงมากกว่าเดิมได้ การกลับไปดูความเสียหาย เก็บสิ่งของ หรือถ่ายภาพก่อนมีประกาศว่าพื้นที่ปลอดภัย อาจทำให้ตกอยู่ในอันตรายอีกครั้ง

เห็นน้ำทะเลลดผิดปกติ ควรทำอย่างไร?

ทันทีที่พบระดับน้ำทะเลเพิ่มขึ้นหรือลดลงอย่างรวดเร็วผิดธรรมชาติ โดยเฉพาะหลังเกิดแผ่นดินไหว ควรตั้งสติและปฏิบัติดังนี้

• อย่าเดินลงไปดูพื้นทะเล เก็บปลา หรือเก็บสัตว์ทะเลที่ติดอยู่

• อย่าหยุดถ่ายภาพหรือยืนรอดูว่าคลื่นจะมาเมื่อใด

• รีบออกจากชายหาด พื้นที่ต่ำ ปากแม่น้ำ และบริเวณใกล้ชายฝั่ง

• อพยพไปยังพื้นที่สูงหรือพื้นที่ปลอดภัยตามเส้นทางที่กำหนด

• หากมีป้ายเส้นทางอพยพสึนามิ ให้ปฏิบัติตามทันที

• ติดตามประกาศจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และอย่ากลับจนกว่าจะมีการแจ้งว่าปลอดภัย

หากรู้สึกถึงแผ่นดินไหวรุนแรงหรือสั่นเป็นเวลานานขณะอยู่ใกล้ชายฝั่ง ไม่ควรรอเสียงไซเรน ข้อความแจ้งเตือน หรือรอดูว่าน้ำจะลดหรือไม่ เพราะสึนามิที่เกิดใกล้ชายฝั่งอาจเดินทางมาถึงได้รวดเร็ว

สัญญาณธรรมชาติที่ไม่ควรมองข้าม

นอกจากระดับน้ำทะเลลดหรือเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วแล้ว สัญญาณที่ควรระวังยังอาจรวมถึง

• รู้สึกถึงแผ่นดินไหวรุนแรงหรือยาวนานใกล้พื้นที่ชายฝั่ง

• ระดับน้ำทะเลเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วผิดปกติ

• ได้ยินเสียงดังผิดปกติจากทะเล คล้ายเสียงคำรามหรือเสียงกระแสน้ำขนาดใหญ่

หากพบสัญญาณเหล่านี้ ควรคิดถึงความปลอดภัยก่อน อย่าเสียเวลาเข้าไปพิสูจน์ว่าสึนามิกำลังมาจริงหรือไม่

ความรู้ที่ถูกต้องคือหนึ่งในอาวุธสำคัญในการเอาตัวรอด อย่าให้ความเชื่อว่า “น้ำลดแล้วต้องรีบไปจับปลา” ทำให้ต้องเสี่ยงชีวิต

สิ่งที่ควรจำให้ขึ้นใจคือ เมื่ออยู่ใกล้ชายฝั่งแล้วพบแผ่นดินไหวรุนแรง น้ำทะเลเปลี่ยนระดับอย่างรวดเร็ว หรือมีเสียงผิดปกติจากทะเล ให้รีบออกจากพื้นที่ชายฝั่งและมุ่งไปยังพื้นที่ปลอดภัยทันที

เพราะในสถานการณ์สึนามิ ทุกนาทีที่ใช้เดินออกจากทะเล อาจมีค่ามากกว่าทุกสิ่งที่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง