ลดการเกิดผม"หงอก" ชะลอการหลุดร่วง

ลดการเกิดผม "หงอก"

ลดการเกิดผมหงอก ชะลอการหลุดร่วงอย่างถูกวิธี

ถ้าคุณกำลังคิดว่าการถมครีมเปลี่ยนสีผมทุกเดือนคือ “วิธีแก้ปัญหา” หรือกำลังวิ่งหาแชมพูมหัศจรรย์ที่เคลมว่าสามารถเสกผมดำกลับมาได้ภายใน 7 วัน อาจต้องทำความเข้าใจกันใหม่ก่อนเสียเงินฟรี

ผลิตภัณฑ์ย้อมผมช่วยปกปิดผมหงอกได้ในแง่ความสวยงาม แต่ยังไม่มีผลิตภัณฑ์ทั่วไปที่ได้รับการยืนยันว่าจะทำให้เส้นผมซึ่งหงอกจากอายุหรือพันธุกรรมกลับมาดำอย่างถาวรได้

เมื่อรากผมลดหรือหยุดสร้างเมลานิน เส้นผมที่งอกขึ้นมาใหม่ก็จะกลายเป็นสีเทาหรือสีขาว สิ่งที่ทำได้จริงในขณะนี้จึงไม่ใช่การ “ย้อนวัย” แต่เป็นการดูแลสุขภาพโดยรวม แก้ไขปัจจัยที่เกี่ยวข้อง และอาจช่วยชะลอการเกิดผมหงอกก่อนวัยในบางคน

อย่างไรก็ตาม “ผมหงอก” กับ “ผมร่วง” ไม่ใช่ปัญหาเดียวกัน แม้จะมีปัจจัยบางอย่างร่วมกัน เช่น อายุ พันธุกรรม ภาวะขาดสารอาหาร หรือความเครียด หากผมร่วงมากผิดปกติควรตรวจหาสาเหตุแยกต่างหาก

1. เลิกพฤติกรรมทำร้ายเส้นผมและหนังศีรษะ

ต่อให้คุณรับประทานวิตามินราคาแพงแค่ไหน แต่ถ้ายังมีพฤติกรรมที่ทำร้ายเส้นผมหรือหนังศีรษะเป็นประจำ ผมก็อาจเปราะ ขาด และดูบางลงได้

หยุดสูบบุหรี่

ควันบุหรี่ทำให้ร่างกายเผชิญภาวะเครียดจากอนุมูลอิสระมากขึ้น งานวิจัยพบความสัมพันธ์ระหว่างการสูบบุหรี่กับผมหงอกก่อนวัย โดยมีงานวิจัยบางชิ้นรายงานว่าผู้สูบบุหรี่มีโอกาสผมหงอกก่อนวัยมากกว่าผู้ไม่สูบประมาณ 2.5 เท่า

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขอาจแตกต่างกันตามประชากรและรูปแบบการศึกษา จึงควรมองว่าเป็น “ความสัมพันธ์ของความเสี่ยง” ไม่ใช่ข้อสรุปว่าทุกคนที่สูบบุหรี่จะต้องผมหงอกเร็ว

เลิกถอนผมหงอกซ้ำ ๆ

ความเชื่อที่ว่าถอนผมหงอก 1 เส้นแล้วจะขึ้นมาเพิ่มอีกหลายเส้นไม่เป็นความจริง เพราะรูขุมขนแต่ละรูทำงานแยกกัน

แต่การถอนซ้ำบริเวณเดิมอาจทำให้หนังศีรษะระคายเคือง รูขุมขนอักเสบ หรือทำให้บริเวณนั้นบางลงได้ และเมื่อเส้นผมงอกกลับมา หากรากผมหยุดสร้างเม็ดสีแล้ว ผมเส้นใหม่ก็มักยังเป็นสีเทาหรือสีขาวเหมือนเดิม

ถ้ารำคาญผมหงอกเพียงไม่กี่เส้น วิธีที่อ่อนโยนกว่าคือใช้กรรไกรสะอาดตัดให้สั้นใกล้โคน โดยระวังไม่ให้บาดหนังศีรษะ

ลดสารเคมีรุนแรงและความร้อนสูง

การฟอกสี ดัด ยืด หรือหนีบผมด้วยความร้อนสูงบ่อย ๆ สามารถทำลายโครงสร้างเส้นผม ทำให้ผมแห้ง เปราะ และขาดง่าย รวมถึงอาจทำให้หนังศีรษะระคายเคือง

อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าสารเคมีหรือความร้อนจากการจัดแต่งผมจะทำให้เซลล์สร้างเม็ดสีที่รากผมตายโดยตรง การดูแลส่วนนี้จึงช่วยลดผมขาดและผมบางได้ชัดเจนกว่าการป้องกันผมหงอก

ควรเว้นช่วงการทำเคมี ใช้อุณหภูมิต่ำที่สุดที่จัดทรงได้ และหยุดใช้ทันทีหากมีอาการแสบ คัน แดง หรือลอกบริเวณหนังศีรษะ

2. ดูแลจากภายในด้วยสารอาหารที่รากผมต้องการ

ภาวะขาดสารอาหารบางชนิดอาจสัมพันธ์กับผมหงอกก่อนวัยหรือผมร่วง แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนควรซื้อวิตามินหลายชนิดมารับประทานเอง

สารอาหารที่ควรได้รับอย่างเพียงพอ ได้แก่

วิตามินบี 12

วิตามินบี 12 มีความสำคัญต่อระบบประสาทและการสร้างเม็ดเลือดแดง พบได้ในเนื้อสัตว์ ไข่ นม และตับ ผู้ที่รับประทานอาหารวีแกน มีปัญหาการดูดซึม หรือใช้ยาบางชนิดเป็นเวลานาน อาจมีความเสี่ยงขาดวิตามินบี 12 มากขึ้น

ทองแดง

ทองแดงเกี่ยวข้องกับการทำงานของเอนไซม์ที่ใช้ในกระบวนการสร้างเมลานิน พบในอาหารทะเล เครื่องใน ถั่ว เมล็ดพืช และดาร์กช็อกโกแลต

แต่ไม่ควรซื้อทองแดงขนาดสูงมารับประทานเอง เพราะการได้รับมากเกินไปอาจเป็นอันตรายต่อตับและระบบประสาทได้

ธาตุเหล็กและสังกะสี

ธาตุเหล็กและสังกะสีเกี่ยวข้องกับการเจริญเติบโตและความแข็งแรงของเส้นผม โดยเฉพาะธาตุเหล็กซึ่งมักได้รับการตรวจเมื่อมีอาการผมร่วง

การเสริมธาตุเหล็กหรือสังกะสีควรทำเมื่อมีข้อบ่งชี้หรือผลตรวจว่าขาด เพราะการได้รับมากเกินความจำเป็นไม่ได้ทำให้ผมดกหรือดำเร็วขึ้น และอาจเกิดผลข้างเคียงได้

3. ตัดวงจรความเครียดระดับเซลล์

คำว่า “เครียดจนผมหงอก” ไม่ใช่เรื่องที่ไม่มีมูลทางวิทยาศาสตร์

งานวิจัยในสัตว์ทดลองพบว่า ความเครียดเฉียบพลันสามารถกระตุ้นระบบประสาทซิมพาเทติกและการหลั่งนอร์เอพิเนฟริน ส่งผลให้เซลล์ต้นกำเนิดที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเม็ดสีลดลงอย่างรวดเร็ว อย่างไรก็ตาม กลไกดังกล่าวยังไม่ควรนำมาใช้ฟันธงกับมนุษย์ทุกคน เพราะผมหงอกมีปัจจัยเกี่ยวข้องหลายด้าน โดยเฉพาะอายุและพันธุกรรม

นอนหลับให้เพียงพอและสม่ำเสมอ

การนอนช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวและควบคุมความเครียด แม้ยังไม่มีหลักฐานว่าการนอนน้อยกว่า 6 ชั่วโมงจะทำให้กระบวนการชะลอวัยของรากผม “ล้มเหลวทันที” แต่การอดนอนเรื้อรังอาจกระทบสุขภาพโดยรวมและทำให้ภาวะผมร่วงจากความเครียดแย่ลงได้

สิ่งที่ควรให้ความสำคัญจึงเป็นระยะเวลานอนที่เพียงพอ ตารางนอนสม่ำเสมอ และคุณภาพการนอนโดยรวม ไม่จำเป็นต้องยึดเฉพาะตัวเลขหลับลึกจากอุปกรณ์สวมใส่

รับสารต้านอนุมูลอิสระจากอาหาร

ผักใบเขียว ผลไม้ตระกูลเบอร์รี่ ถั่ว เมล็ดพืช และชาเขียว เป็นส่วนหนึ่งของอาหารที่หลากหลายและมีประโยชน์ต่อสุขภาพ

อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าอาหารหรือผลิตภัณฑ์ต้านอนุมูลอิสระชนิดใดสามารถหยุดผมหงอกหรือทำให้ผมกลับมาดำได้โดยตรง จึงควรรับประทานเป็นส่วนหนึ่งของอาหารสมดุล ไม่ใช่หวังผลแทนการตรวจหาสาเหตุ

ผมหงอกหรือผมร่วงแบบไหนควรไปพบแพทย์

ควรปรึกษาแพทย์หรือแพทย์ผิวหนังหากพบอาการเหล่านี้

• ผมหงอกจำนวนมากตั้งแต่อายุน้อยหรือเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
• ผมร่วงมากกว่าปกติต่อเนื่องหลายสัปดาห์
• ผมร่วงเป็นหย่อมหรือหนังศีรษะเริ่มเห็นชัด
• มีอาการคัน แดง เจ็บ เป็นสะเก็ด หรือมีแผลร่วมด้วย
• มีอาการเหนื่อยง่าย ใจสั่น น้ำหนักเปลี่ยน หรือไวต่อความหนาวผิดปกติ
• รับประทานอาหารจำกัดชนิด หรือสงสัยว่าตนเองขาดสารอาหาร

แพทย์อาจพิจารณาตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด ระดับธาตุเหล็ก วิตามินบี 12 การทำงานของต่อมไทรอยด์ หรือรายการอื่นตามอาการ ไม่จำเป็นต้องตรวจทุกอย่างในทุกคน

สรุปบทความ

เส้นผมที่หงอกจากอายุหรือพันธุกรรมมักไม่สามารถเปลี่ยนกลับมาดำได้อย่างถาวรด้วยแชมพูหรือวิตามินทั่วไป สิ่งที่ทำได้จริงคือหยุดสูบบุหรี่ หลีกเลี่ยงการถอนและการทำร้ายเส้นผมซ้ำ ๆ รับประทานอาหารให้หลากหลาย นอนให้เพียงพอ และจัดการความเครียด

หากผมหงอกเร็วหรือมีผมร่วงร่วมด้วย อย่าเพิ่งอัดอาหารเสริมหลายชนิดด้วยตัวเอง การตรวจหาสาเหตุและแก้ไขเฉพาะจุดมีโอกาสได้ผลและปลอดภัยกว่า

 

แหล่งที่มา: ตรวจสอบข้อมูลเพิ่มเติมจาก American Academy of Dermatology และฐานข้อมูล PubMed

อ้างอิง:

American Academy of Dermatology — What causes gray hair, and can I stop it?

PubMed — Premature graying of hair: Risk factors, co-morbid conditions, pharmacotherapy and reversal

PubMed — Hyperactivation of sympathetic nerves drives depletion of melanocyte stem cells