เอาตัวรอดอย่างไรเมื่อเกิดเพลิงไหม้

เวลาเกิดเพลิงไหม้ สิ่งที่ทำให้คนตกอยู่ในอันตรายไม่ได้มีเพียงเปลวไฟตรงหน้า ควัน ความร้อน และก๊าซจากการเผาไหม้สามารถทำให้มองทางไม่เห็น หายใจลำบาก สับสน หรือหมดสติได้ การตัดสินใจในช่วงแรกจึงสำคัญมาก ถ้าเห็นไฟหรือได้กลิ่นไหม้ผิดปกติ ให้ส่งเสียงเตือนคนรอบข้าง กดสัญญาณแจ้งเหตุถ้ามี และเริ่มออกจากพื้นที่ทันที อย่าเสียเวลาเก็บของ ถ่ายคลิป หรือย้อนกลับไปค้นหาทรัพย์สิน เพราะสภาพในอาคารเปลี่ยนได้ภายในเวลาไม่นาน

ออกก่อน ดับไฟเมื่อมั่นใจจริงๆ เท่านั้น
ถ้าไฟเพิ่งเริ่ม มีขนาดเล็ก มีถังดับเพลิงชนิดเหมาะสม รู้วิธีใช้ และยังมีทางออกอยู่ด้านหลัง อาจดับไฟเบื้องต้นได้ แต่ถ้าไฟโตเร็ว ควันหนา ไม่รู้ว่าเชื้อเพลิงคืออะไร หรือไม่มีทางถอยที่ปลอดภัย ให้เลิกพยายามแล้วอพยพทันที การใช้ถังดับเพลิงไม่ควรแลกกับโอกาสหนีออกจากอาคาร และไม่ควรใช้น้ำกับไฟจากอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ยังมีกระแสหรือไฟจากน้ำมันประกอบอาหาร เพราะอาจทำให้สถานการณ์รุนแรงขึ้น

เลือกบันไดหนีไฟ ไม่ใช้ลิฟต์
เมื่ออยู่ในอาคารหลายชั้น ให้เดินเร็วไปตามป้ายทางออกและใช้บันไดหนีไฟ ลิฟต์อาจหยุดทำงาน เปิดไปยังชั้นที่มีไฟ หรือมีควันไหลเข้าปล่องได้ ระหว่างออกควรปิดประตูที่ผ่านถ้าทำได้โดยไม่เสียเวลา เพื่อช่วยชะลอควันและความร้อน แต่ห้ามล็อกประตู หากมีเจ้าหน้าที่หรือผู้นำอพยพ ให้ทำตามเส้นทางที่ประกาศ เมื่อออกถึงจุดรวมพลแล้วควรแจ้งจำนวนคนและข้อมูลผู้ที่อาจยังอยู่ข้างในแก่เจ้าหน้าที่

เจอควันให้ลดระดับตัวลง
ควันร้อนมักลอยขึ้นด้านบน แต่ไม่ได้แปลว่าพื้นจะปลอดภัยตลอดเวลา หากต้องผ่านบริเวณที่มีควัน ให้ก้มต่ำหรือคลานไปตามทางออกที่ยังมองเห็นและเข้าถึงได้ อย่าวิ่งฝ่ากลุ่มควันหนาโดยไม่รู้ว่าปลายทางเปิดหรือไม่ ผ้าชุบน้ำอาจช่วยลดความร้อนหรือระคายเคืองได้บ้าง แต่ไม่ใช่อุปกรณ์กรองก๊าซพิษ จึงไม่ควรใช้เป็นเหตุผลเพื่ออยู่ในอาคารนานขึ้น เป้าหมายคือออกจากควันให้เร็วที่สุด

ก่อนเปิดประตูต้องดูสัญญาณอันตราย
ถ้าประตูปิดอยู่ ให้แตะบานประตูและลูกบิดอย่างระมัดระวัง หากร้อนจัด มีควันลอดขอบประตู หรือได้ยินเสียงไฟรุนแรง อย่าเปิด เพราะด้านหลังอาจมีไฟและแรงดันควัน ให้ใช้ทางออกอื่นแทน หากประตูไม่ร้อน ให้เปิดช้าๆ โดยยืนหลบด้านข้าง พร้อมปิดกลับทันทีถ้าพบควันหรือความร้อนพุ่งเข้ามา การเปิดประตูรวดเดียวอาจทำให้อากาศไหลเข้าไปเลี้ยงไฟและทำให้ควันกระจายสู่ทางหนี

ถ้าหนีออกจากห้องไม่ได้
เมื่อทางออกทุกด้านถูกควันหรือไฟปิดกั้น ให้กลับเข้าห้องที่ยังปลอดภัย ปิดประตูแต่ไม่ล็อก ใช้ผ้าหรือวัสดุที่หาได้อุดช่องด้านล่างเพื่อลดควัน ปิดระบบที่ดูดอากาศจากภายนอกถ้าทำได้อย่างปลอดภัย แล้วโทรแจ้งเหตุ ระบุชื่ออาคาร ชั้น เลขห้อง จำนวนคน และจุดที่เห็นได้ชัด เปิดหน้าต่างเพื่อส่งสัญญาณได้เมื่อด้านนอกไม่มีควันหรือไฟ แต่ไม่ควรกระโดดจากที่สูง และไม่ควรหลบในตู้หรือพื้นที่ที่เจ้าหน้าที่หาเจอยาก

หากเสื้อผ้าติดไฟ อย่าวิ่ง
การวิ่งทำให้อากาศป้อนเปลวไฟ ให้หยุดอยู่กับที่ ล้มตัวลงกับพื้น ใช้มือปิดหน้า แล้วกลิ้งไปมาจนไฟดับ ถ้าช่วยผู้อื่นได้อย่างปลอดภัย ให้ใช้ผ้าหนาไม่ติดไฟคลุมและช่วยกลิ้งดับเปลวไฟ หลังออกจากพื้นที่แล้ว ผู้ที่มีแผลไหม้ สูดควัน หายใจติดขัด เสียงแหบ ไอมาก เวียนศีรษะ สับสน หรือหมดสติ ควรได้รับการประเมินจากหน่วยแพทย์ แม้ภายนอกจะไม่เห็นบาดแผลชัดก็ตาม

ออกมาแล้วห้ามกลับเข้าไป
เมื่อพ้นอาคาร ให้ไปยังจุดรวมพลและโทรแจ้งเพลิงไหม้ที่ 199 หากมีผู้บาดเจ็บหรือฉุกเฉินทางการแพทย์ให้แจ้ง 1669 บอกสถานที่ให้ละเอียด รวมถึงชื่ออาคาร ถนน ชั้นที่เกิดเหตุ และข้อมูลคนติดค้าง อย่ากลับเข้าไปช่วยคน สัตว์เลี้ยง หรือหยิบของด้วยตนเอง ให้ส่งข้อมูลตำแหน่งล่าสุดแก่เจ้าหน้าที่ดับเพลิง คนที่กลับเข้าอาคารอาจกลายเป็นผู้ประสบภัยเพิ่มและทำให้การค้นหาซับซ้อนขึ้น

การหนีไฟเริ่มตั้งแต่ก่อนมีไฟ
ควรรู้ทางออกอย่างน้อยสองทางจากห้องที่ใช้งานเป็นประจำ ตรวจว่าประตูและทางเดินไม่ถูกของกีดขวาง จดจำตำแหน่งบันไดหนีไฟและจุดรวมพล ติดตั้งเครื่องเตือนควันในตำแหน่งเหมาะสม ทดสอบตามคำแนะนำของผู้ผลิต และซ้อมหนีไฟร่วมกับคนในบ้าน โดยเฉพาะบ้านที่มีเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้พิการ หรือสัตว์เลี้ยง การตกลงว่าใครช่วยใครและจะพบกันตรงไหน ช่วยลดการย้อนกลับเข้าอาคารเพราะเข้าใจผิดว่ายังมีคนอยู่ด้านใน

สิ่งที่ควรจำให้ขึ้นใจมีไม่กี่อย่าง แจ้งเตือน ออกทันที ใช้บันได อยู่ต่ำเมื่อมีควัน ปิดประตูเมื่อผ่านออกมา และไม่ย้อนกลับเข้าไป การมีแผนที่ทุกคนเข้าใจช่วยให้ช่วงเวลาฉุกเฉินไม่หมดไปกับการหาทางออกหรือรอกันผิดจุด

อ้างอิงข้อมูล
https://www.disaster.go.th/apiv1/clickdownload/download/1606
https://www.ready.gov/home-fires
https://www.redcross.org/get-help/how-to-prepare-for-emergencies/types-of-emergencies/fire.html