ประเทศที่ใช้เงินมากกว่าหนึ่งสกุล มีที่ไหนบ้าง และใช้ร่วมกันอย่างไร

ประเทศที่ใช้เงินมากกว่าหนึ่งสกุล มีที่ไหนบ้าง และใช้ร่วมกันอย่างไร

โดยทั่วไป แต่ละประเทศมักมีสกุลเงินประจำชาติของตัวเอง แต่ในบางประเทศ เราอาจพบว่าเงินต่างประเทศสามารถใช้ซื้อสินค้า ชำระค่าบริการ หรือหมุนเวียนควบคู่กับเงินท้องถิ่นได้อย่างแพร่หลาย

ระบบลักษณะนี้มักเรียกว่า ระบบเงินหลายสกุล หรือ Dual/Multiple Currency System ซึ่งอาจเกิดจากหลายเหตุผลครับ เช่น การสร้างเสถียรภาพและความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจ การรับมือกับปัญหาเงินเฟ้อ การค้ากับประเทศเพื่อนบ้าน รวมถึงความสะดวกด้านการท่องเที่ยว

อย่างไรก็ตาม คำว่า “ใช้เงินหลายสกุล” ไม่ได้มีความหมายเหมือนกันทุกประเทศ เพราะบางแห่งรับรองเงินอีกสกุลตามกฎหมาย ขณะที่บางประเทศเป็นเพียงการยอมรับและใช้กันอย่างแพร่หลายในชีวิตประจำวัน

ประเทศเด่น ๆ ที่มีการใช้เงินมากกว่าหนึ่งสกุล มีดังนี้ครับ

1. ประเทศที่ใช้เงินท้องถิ่นร่วมกับดอลลาร์สหรัฐ

รูปแบบนี้พบได้ในหลายประเทศ โดยดอลลาร์สหรัฐอาจถูกใช้ควบคู่กับเงินท้องถิ่น เพื่อเพิ่มความสะดวกในการค้า การลงทุน หรือช่วยสร้างความเชื่อมั่นในระบบการเงิน

กัมพูชา

กัมพูชามีสกุลเงินประจำชาติคือ เรียลกัมพูชา (KHR) แต่เงิน ดอลลาร์สหรัฐ (USD) ก็หมุนเวียนและถูกใช้ในชีวิตประจำวันอย่างแพร่หลาย

ร้านค้า โรงแรม หรือสินค้าที่มีราคาสูงบางแห่งอาจแสดงราคาเป็นดอลลาร์ ขณะที่เงินทอนจำนวนเล็กน้อยอาจได้รับกลับมาเป็นเงินเรียล ทำให้ผู้เดินทางอาจได้ใช้เงินทั้งสองสกุลในการซื้อสินค้าเพียงครั้งเดียว

กัมพูชาจึงเป็นตัวอย่างของประเทศที่มีการใช้เงินดอลลาร์ควบคู่กับเงินประจำชาติอย่างเด่นชัด แม้เงินเรียลยังคงเป็นสกุลเงินของประเทศก็ตาม

ปานามา

ปานามามีสกุลเงินท้องถิ่นคือ บัลโบอา (PAB) ซึ่งมีมูลค่าเท่ากับดอลลาร์สหรัฐในอัตรา 1:1 ขณะเดียวกัน เงิน ดอลลาร์สหรัฐ (USD) ก็หมุนเวียนอย่างเสรีและเป็นเงินที่ใช้ชำระเงินทั่วไปในระบบเศรษฐกิจ

ธนบัตรที่พบในการใช้จ่ายส่วนใหญ่จะเป็นธนบัตรดอลลาร์สหรัฐ ส่วนเงินบัลโบอาจะพบในรูปแบบเหรียญเป็นหลัก

ซิมบับเว

ซิมบับเวเคยประสบปัญหาเงินเฟ้อรุนแรง หรือ Hyperinflation จนระบบเงินตรามีการเปลี่ยนแปลงหลายครั้ง

ปัจจุบันมีเงิน ZiG หรือ Zimbabwe Gold เป็นสกุลเงินของประเทศ ขณะเดียวกัน เงินต่างประเทศ โดยเฉพาะ ดอลลาร์สหรัฐ ก็ยังมีบทบาทในการซื้อขายและการชำระเงินภายใต้ระบบหลายสกุลเงินของประเทศ

ในบางพื้นที่ โดยเฉพาะบริเวณที่มีความเชื่อมโยงกับประเทศเพื่อนบ้าน อาจพบการใช้เงินสกุลอื่น เช่น แรนด์แอฟริกาใต้ด้วย อย่างไรก็ตาม นโยบายเงินตราของซิมบับเวมีการเปลี่ยนแปลงได้ จึงควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดก่อนเดินทางหรือทำธุรกรรม

2. ประเทศในแอฟริกาที่ใช้เงินท้องถิ่นร่วมกับแรนด์แอฟริกาใต้

ประเทศในกลุ่ม Common Monetary Area หรือ CMA มีความร่วมมือด้านเงินตราระหว่างแอฟริกาใต้ นามิเบีย เลโซโท และเอสวาตินี

เงินท้องถิ่นของหลายประเทศในกลุ่มนี้มีมูลค่าผูกกับ แรนด์แอฟริกาใต้ (ZAR) ในอัตรา 1:1 และเงินแรนด์สามารถใช้เป็นเงินที่ชำระได้ในประเทศสมาชิกบางแห่ง

นามิเบีย

ใช้เงิน ดอลลาร์นามิเบีย (NAD) ควบคู่กับ แรนด์แอฟริกาใต้ (ZAR)

แม้เงินทั้งสองสกุลจะมีมูลค่าเท่ากัน แต่ผู้เดินทางควรตรวจสอบก่อนนำเงินดอลลาร์นามิเบียไปใช้ภายนอกประเทศ เพราะการยอมรับเงินท้องถิ่นไม่ได้จำเป็นต้องเหมือนกับการยอมรับเงินแรนด์ในทุกพื้นที่

เลโซโท

ใช้เงิน โลตีเลโซโท (LSL) ควบคู่กับ แรนด์แอฟริกาใต้ (ZAR) โดยเงินทั้งสองสกุลมีมูลค่าผูกกันในอัตรา 1:1

เอสวาตินี หรือชื่อเดิม สวาซิแลนด์

ใช้เงิน ลิลันเกนี (SZL) ควบคู่กับ แรนด์แอฟริกาใต้ (ZAR) และมีอัตรามูลค่าเท่ากัน

ระบบนี้ช่วยลดความยุ่งยากด้านการค้าและการเดินทางระหว่างประเทศที่มีความเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจสูง

3. ภูฏาน ใช้งุลตรัมควบคู่กับรูปีอินเดีย

ภูฏานมีสกุลเงินประจำชาติคือ งุลตรัมภูฏาน (BTN) ซึ่งมีการผูกมูลค่ากับ รูปีอินเดีย (INR) ในอัตรา 1:1

ด้วยความสัมพันธ์ด้านเศรษฐกิจและการค้าระหว่างภูฏานกับอินเดีย เงินรูปีอินเดียจึงพบได้ในการซื้อขายและการใช้จ่ายทั่วไปในภูฏาน

อย่างไรก็ตาม การรับธนบัตรบางชนิดหรือบางมูลค่าอาจขึ้นอยู่กับข้อกำหนดในแต่ละช่วงเวลา ผู้เดินทางจึงควรมีเงินงุลตรัมติดตัวไว้ด้วย และตรวจสอบข้อมูลล่าสุดก่อนนำเงินจำนวนมากเข้าไปใช้

4. บรูไนและสิงคโปร์ กับข้อตกลงแลกเปลี่ยนเงินแบบ 1:1

บรูไนและสิงคโปร์มีข้อตกลงพิเศษที่เรียกว่า Currency Interchangeability Agreement

ข้อตกลงนี้ทำให้ ดอลลาร์บรูไน (BND) และ ดอลลาร์สิงคโปร์ (SGD) มีมูลค่าเท่ากันในอัตรา 1:1 และสามารถแลกเปลี่ยนผ่านระบบธนาคารได้ตามมูลค่าโดยไม่มีค่าธรรมเนียม

เงินของอีกประเทศยังถูกใช้และยอมรับกันในลักษณะ customary tender หรือเงินที่ยอมรับใช้กันตามธรรมเนียม แต่ไม่ได้มีสถานะเป็นเงินที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย หรือ legal tender ในอีกประเทศโดยอัตโนมัติ

ดังนั้น แม้ร้านค้าหลายแห่งอาจรับเงินดอลลาร์ของอีกประเทศ แต่การรับเงินจริงอาจขึ้นอยู่กับร้านค้า เครื่องรับชำระเงิน หรือตู้หยอดเหรียญแต่ละประเภท ผู้เดินทางจึงควรมีเงินสกุลท้องถิ่นติดตัวไว้ด้วย

คนเดินทางควรรู้อะไรก่อนใช้เงินอีกสกุล

แม้เงินต่างประเทศจะใช้กันแพร่หลายในบางประเทศ แต่ไม่ได้หมายความว่าร้านค้าทุกร้านต้องรับเงินสกุลนั้นเสมอไป

ก่อนเดินทาง ควรตรวจสอบเรื่องเหล่านี้ครับ

• เงินสกุลใดเป็นเงินประจำชาติหรือเงินที่ชำระได้ตามกฎหมาย

• ร้านค้าทั่วไปรับเงินต่างประเทศหรือรับเฉพาะบางพื้นที่

• ราคาสินค้าแสดงเป็นเงินสกุลใด

• เงินทอนจะได้รับเป็นสกุลเงินอะไร

• บัตรเครดิตหรือแอปชำระเงินคิดอัตราแลกเปลี่ยนอย่างไร

• สามารถนำเงินท้องถิ่นกลับไปแลกนอกประเทศได้ง่ายหรือไม่

สิ่งที่หลายคนมักเข้าใจผิดคือ เมื่อเงินสองสกุลมีอัตราแลกเปลี่ยน 1:1 จะหมายความว่าสามารถใช้แทนกันได้ทุกสถานการณ์ แต่ในความเป็นจริง การยอมรับเงินยังขึ้นอยู่กับกฎหมาย ข้อตกลงทางการเงิน และแนวปฏิบัติของร้านค้าในแต่ละประเทศด้วย

สรุปแล้ว การใช้เงินมากกว่าหนึ่งสกุลไม่ได้มีรูปแบบเดียว บางประเทศใช้เงินต่างประเทศควบคู่กับเงินท้องถิ่นจากพฤติกรรมทางเศรษฐกิจ บางแห่งมีข้อตกลงด้านเงินตราระหว่างประเทศ และบางประเทศใช้ระบบหลายสกุลเพื่อช่วยสร้างเสถียรภาพทางการเงิน

สำหรับนักเดินทาง การรู้ว่าเงินสกุลใด “ใช้กันทั่วไป” และเงินสกุลใด “มีสถานะตามกฎหมาย” จะช่วยลดความสับสนเรื่องราคา เงินทอน และการแลกเงินได้มากครับ