เมื่อเรื่องนอกใจทำให้กลายเป็นกระแส สังคมไทยกำลังให้คุณค่ากับอะไร?

เมื่อเรื่องนอกใจกลายเป็นกระแส สังคมไทยกำลังให้คุณค่ากับอะไร?

ทุกวันนี้ เรื่องความสัมพันธ์ส่วนตัวสามารถกลายเป็นข่าวใหญ่ได้ภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง

ภาพ คลิป หรือข้อความเพียงชิ้นเดียวอาจถูกส่งต่อไปถึงคนนับล้าน บางคนเข้ามาเพราะอยากรู้ บางคนเข้ามาวิจารณ์ บางคนสร้างเรื่องล้อเลียน ขณะที่บางธุรกิจอาจมองเห็นโอกาสจากยอดผู้ชมจำนวนมาก

เมื่อเรื่องนอกใจได้รับยอดวิว ชื่อเสียง งาน และรายได้ สังคมกำลังให้โอกาสคนกลับตัว หรือกำลังให้รางวัลกับเรื่องฉาวกันแน่?

ศีลธรรมไทยมองเรื่องนี้อย่างไร?

สำหรับสังคมไทยที่ได้รับอิทธิพลจากพระพุทธศาสนา เรื่องนี้เกี่ยวข้องกับศีลอย่างน้อยสองข้อ

ศีลข้อ 3 สอนให้เว้นจากการประพฤติผิดในกาม ไม่ล่วงละเมิดคู่ครองหรือของรักของหวงแหนของผู้อื่น เพราะทำลายทั้งเกียรติ ความไว้วางใจ จิตใจ และความมั่นคงของครอบครัว

ศีลข้อ 4 สอนให้เว้นจากการโกหกหลอกลวง เพราะคำโกหกสามารถทำร้ายชีวิตและประโยชน์สุขของผู้อื่นได้เช่นกัน (วัดญาณเวศกวัน)

หลักคำสอนยังระบุว่า สามีและภรรยาควรให้เกียรติและไม่นอกใจกัน เพราะความซื่อสัตย์เป็นพื้นฐานของครอบครัว (วัดญาณเวศกวัน)

ดังนั้น หากมองตามหลักศีลธรรม ความผิดไม่ได้อยู่ที่เรื่องเพศเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงการโกหก การทรยศความไว้ใจ การสร้างความเดือดร้อนแก่ครอบครัว และการไม่รับผิดชอบต่อผลที่ตามมา

เพราะเหตุใดเรื่องฉาวจึงได้รับความสนใจ?

เรื่องอื้อฉาวมักทำให้คนรู้สึกตกใจ โกรธ สงสัย และอยากรู้ตอนต่อไป จึงถูกแชร์ได้เร็วกว่าข่าวเกี่ยวกับคนที่ทำความดีหรือพัฒนาตัวเองอย่างเงียบ ๆ

เมื่อยอดผู้ชมจำนวนมากถูกเปลี่ยนเป็นเงิน โฆษณา งาน และชื่อเสียง เรื่องฉาวก็เริ่มมีมูลค่าทางธุรกิจ

ปัญหาคือ หากสังคมมอบพื้นที่และผลประโยชน์ให้คนจากความฉาวมากกว่าความสามารถ คนรุ่นใหม่อาจเริ่มเข้าใจว่า

ไม่จำเป็นต้องเก่งที่สุด ขอเพียงดังที่สุดก็พอ

คนที่ฝึกฝนมาหลายปีอาจไม่มีพื้นที่
คนที่ทำงานดีอย่างสม่ำเสมออาจไม่มีใครเห็น
แต่คนที่ตกเป็นข่าวเพียงครั้งเดียวกลับได้รับโอกาสมากมาย

การให้โอกาสไม่ใช่เรื่องผิด แต่โอกาสนั้นควรเกิดจากความสามารถ 

ความรับผิดชอบ และ

การพิสูจน์ตัวเอง 

ไม่ใช่เกิดจากยอดวิวเพียงอย่างเดียว

ผู้ชมเองก็มีส่วนสร้างค่านิยม

หลายคนอาจคิดว่า ตนเพียงแค่ดูหรือแชร์ ไม่ได้เกี่ยวข้องกับเรื่องที่เกิดขึ้น

แต่ในโลกออนไลน์ ทุกยอดดู ทุกความคิดเห็น และทุกการส่งต่อ ล้วนช่วยเพิ่มมูลค่าให้เนื้อหานั้น

ยิ่งคนดูมาก เรื่องก็ยิ่งดัง
ยิ่งคนด่ามาก ระบบก็ยิ่งนำเรื่องนั้นไปแสดงให้คนอื่นเห็น
ยิ่งมีคนติดตาม ธุรกิจก็ยิ่งสนใจ

การปกป้องศีลธรรมไม่ใช่การรุมประจาน

การนอกใจและการหลอกลวงเป็นสิ่งที่สังคมวิจารณ์ได้ แต่การวิจารณ์ควรอยู่บนข้อเท็จจริงและเหตุผล

การด่าทอ เหยียดหยาม ข่มขู่ เปิดเผยข้อมูลส่วนตัว หรือตัดต่อภาพเพื่อความสนุก ไม่ได้ทำให้สังคมมีศีลธรรมสูงขึ้น

ตรงกันข้าม มันอาจกลายเป็นการใช้ศีลธรรมเป็นข้ออ้างในการทำร้ายคน

เราสามารถบอกว่าสิ่งใดไม่ถูกต้องได้ โดยไม่ต้องลดคุณค่าความเป็นมนุษย์ของใคร
เราสามารถเรียกร้องให้ผู้กระทำรับผิดชอบได้ โดยไม่ต้องทำลายเขาไปตลอดชีวิต

การให้โอกาสที่เหมาะสมควรเป็นอย่างไร?

มนุษย์ทุกคนสามารถทำผิดพลาดได้ และทุกคนควรมีโอกาสเริ่มต้นใหม่

แต่การเริ่มต้นใหม่ต้องมาพร้อมความรับผิดชอบ

ผู้ที่ทำผิดควรยอมรับความจริง

ขอโทษผู้ที่ได้รับความเสียหาย

แก้ไขสิ่งที่ยังแก้ไขได้

หยุดทำพฤติกรรมเดิม และ

แสดงให้เห็นด้วยการกระทำว่าได้เรียนรู้จากความผิดพลาดจริง

การให้โอกาสคือการช่วยให้คนกลับมาทำสิ่งที่ถูกต้อง
ไม่ใช่การนำเรื่องผิดพลาดมาขยายเป็นจุดขาย

ศีลธรรมไม่ใช่การเลือกด่าผู้หญิงเพียงคนเดียว

สิ่งที่น่าคิดคือ ผู้คนจำนวนมากมักพุ่งไปยังผู้หญิง ขณะที่ชายผู้มีพันธะสมรสและเป็นผู้โกหกกลับถูกพูดถึงน้อยกว่า

หากเราต้องการปกป้องศีลธรรมจริง เราต้องใช้มาตรฐานเดียวกันกับทุกคน

คนมีคู่ต้องซื่อสัตย์
 คนโสดต้องไม่จงใจยุ่งกับคู่ครองผู้อื่น
 ค่ายเพลงต้องไม่ใช้ความเจ็บปวดของครอบครัวเป็นเครื่องมือทางการตลาด
 ส่วนผู้ชมก็ต้องไม่เปลี่ยนการตรวจสอบให้กลายเป็นการรุมประจาน

กรมสุขภาพจิตเตือนว่า การด่าทอ ประจาน และปล่อยคลิปให้คนเข้ามารุมโจมตี ถือเป็นรูปแบบหนึ่งของการกลั่นแกล้งออนไลน์ ซึ่งอาจทำให้ผู้ถูกกระทำเกิดความเครียด วิตกกังวล ซึมเศร้า และหวาดกลัวสังคมได้ (กรมสุขภาพจิต)

การคัดค้านความผิดจึงทำได้ แต่ไม่จำเป็นต้องทำลายความเป็นมนุษย์ของผู้กระทำ

สังคมกำลังอยู่ในยุคที่ความดังสามารถเปลี่ยนเป็นเงิน งาน และโอกาสได้อย่างรวดเร็ว แม้ต้นเหตุของชื่อเสียงนั้นจะเป็นความทุกข์ของครอบครัวหนึ่ง

ศีลธรรมที่แท้จริงจึงไม่ใช่แค่การรุมประณามว่าใครเลว แต่คือการแยกให้ชัดว่าอะไรถูก อะไรผิด ใครต้องรับผิดชอบ และสังคมควรสนับสนุนสิ่งใด

เราให้โอกาสคนกลับตัวได้
แต่ไม่ควรเปลี่ยนความผิดให้เป็นรางวัล
เราเตือนคนทำผิดได้
แต่ไม่ควรใช้ศีลธรรมเป็นข้ออ้างในการรุมทำลายใคร

เพราะสิ่งที่สังคมยกย่องในวันนี้ อาจกลายเป็นสิ่งที่เด็กมองว่า “ทำแล้วคุ้ม” ในวันข้างหน้า