ยางรถยนต์ไม่ได้กันฟ้าผ่า คนรอดเพราะตัวถังรถ

เวลามีข่าวฟ้าผ่าลงรถยนต์ หลายคนมักนึกถึงคำอธิบายที่คุ้นหูกันมานานว่า “ยางรถยนต์เป็นฉนวน ทำให้ไฟไม่ลงถึงตัวคน” ฟังดูเหมือนมีเหตุผล เพราะยางไม่ได้นำไฟฟ้าได้ดี แต่ความจริงแล้วส่วนที่ช่วยป้องกันคนในรถไม่ได้มาจากยางรถยนต์เป็นหลัก

สิ่งที่ทำให้คนในรถมีโอกาสปลอดภัยเมื่อถูกฟ้าผ่า คือโครงสร้างโลหะรอบห้องโดยสาร ซึ่งทำหน้าที่คล้ายกรงนำไฟฟ้าที่เรียกว่า “กรงฟาราเดย์” กระแสไฟจากฟ้าผ่าจะวิ่งไปตามผิวด้านนอกของตัวรถ แล้วกระจายลงสู่พื้น ไม่ได้ไหลผ่านพื้นที่ภายในห้องโดยสารโดยตรง

1. ฟ้าผ่าไม่ได้เลือกลงที่ยางหรือไม่ลงที่ยาง

ฟ้าผ่าเป็นการปลดปล่อยพลังงานไฟฟ้าขนาดมหาศาลจากก้อนเมฆลงสู่พื้น ระยะทางหลายร้อยเมตร กระแสไฟสามารถเดินทางผ่านอากาศได้ ไม่ได้ถูกหยุดง่ายๆ ด้วยวัสดุเล็กๆ อย่างยางรถยนต์

ยางรถยนต์มีหน้าที่ช่วยเรื่องการยึดเกาะถนน รับแรงกระแทก และลดแรงสั่นสะเทือน ไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อเป็นอุปกรณ์ป้องกันฟ้าผ่า

ถ้าเกิดฟ้าผ่าลงบนรถ กระแสไฟสามารถผ่านส่วนที่เป็นโลหะของรถแล้วลงสู่พื้นได้ แม้รถจะตั้งอยู่บนยางทั้งสี่เส้นก็ตาม

2. ทำไมคนนั่งในรถจึงมักปลอดภัย

ภายในรถยนต์มีส่วนประกอบโลหะจำนวนมาก เช่น หลังคา ประตู เสาโครงสร้าง และตัวถังรอบห้องโดยสาร เมื่อกระแสไฟเข้าสู่รถ มันจะเลือกไหลไปตามทางที่นำไฟฟ้าได้ดีบนพื้นผิวด้านนอก

พื้นที่ด้านในรถจึงได้รับผลกระทบน้อยกว่า โดยเฉพาะรถที่มีหลังคาโลหะปิดล้อมรอบห้องโดยสาร

แต่ความปลอดภัยนี้ไม่ได้หมายความว่ารถทุกชนิดจะป้องกันได้เหมือนกัน รถเปิดประทุนที่ไม่มีหลังคาโลหะ รถจักรยานยนต์ หรือรถที่นั่งอยู่ในพื้นที่เปิดโล่งไม่ได้มีโครงสร้างแบบเดียวกัน

3. ถ้าอยู่ในรถตอนฝนฟ้าคะนองควรทำอย่างไร

เมื่อเกิดพายุฝนฟ้าคะนองและต้องอยู่ในรถ สิ่งที่ควรทำคือ

- ปิดกระจกทุกบานให้สนิท

- หลีกเลี่ยงการสัมผัสชิ้นส่วนโลหะที่ต่อถึงตัวถัง เช่น มือจับประตูหรือส่วนโลหะภายในรถ

- จอดรถในพื้นที่ปลอดภัย ไม่อยู่ใต้ต้นไม้ใหญ่หรือสิ่งปลูกสร้างที่เสี่ยงล้ม

- รอจนกว่าพายุจะผ่านก่อนจึงออกจากรถ

ไม่ควรรีบลงจากรถเพื่อไปหาที่หลบฝน เพราะช่วงที่เดินอยู่กลางพื้นที่โล่งอาจมีความเสี่ยงมากกว่า

4. ความเชื่อเรื่องยางรถยนต์เกิดขึ้นได้อย่างไร

ในอดีตหลายคนอาจเข้าใจว่ายางเป็นตัวกั้นไฟ เพราะยางทั่วไปไม่นำไฟฟ้าเหมือนโลหะ ประกอบกับรถมีล้อที่แยกออกจากพื้น ทำให้เกิดภาพจำว่ารถเหมือนถูกยกออกจากพื้น

แต่ฟ้าผ่าเป็นพลังงานที่รุนแรงมาก ระยะห่างเล็กๆ ระหว่างยางกับพื้นไม่ได้เป็นอุปสรรคสำคัญ กระแสไฟสามารถหาทางผ่านส่วนอื่นของรถได้

5. รถยนต์ไฟฟ้าหรือรถรุ่นใหม่ปลอดภัยไหม

หลักการยังเหมือนเดิม รถที่มีห้องโดยสารปิดและมีโครงสร้างโลหะสามารถช่วยป้องกันผู้โดยสารได้ เพราะตัวถังเป็นทางผ่านของกระแสไฟ

แบตเตอรี่ มอเตอร์ไฟฟ้า หรือระบบอิเล็กทรอนิกส์ไม่ได้เป็นตัวตัดสินหลักว่าคนในรถจะปลอดภัยหรือไม่ สิ่งที่สำคัญคือการออกแบบโครงสร้างตัวรถและการป้องกันระบบไฟฟ้าภายใน

หลายคนจำเรื่องฟ้าผ่ากับรถยนต์ผิดจุด เพราะไปโฟกัสที่ยางรถยนต์ ทั้งที่ตัวช่วยสำคัญจริงๆ คือโครงสร้างรอบตัวผู้โดยสาร การเข้าใจเรื่องนี้ช่วยให้ตัดสินใจได้ถูกขึ้นเวลาต้องเจอสภาพอากาศรุนแรง