เลือดในเส้นเลือดไม่ได้เป็นสีน้ำเงินก่อนออกมาเจออากาศ

เคยเห็นภาพในหนังสือเรียนไหม ที่วาดเส้นเลือดใต้ผิวหนังเป็นสีฟ้าเต็มแขน แล้วหลายคนก็จำภาพนั้นติดหัวมาตลอด จนเผลอคิดว่าเลือดที่ไหลอยู่ข้างในตัวเราน่าจะเป็นสีน้ำเงิน พอมีแผลเลือดไหลออกมาเจออากาศถึงค่อยเปลี่ยนเป็นสีแดง เหมือนเลือดกำลังเปิดโหมดเปลี่ยนสีอยู่ในร่างกาย

แต่ความจริงคือเลือดในเส้นเลือดไม่ได้เป็นสีน้ำเงินตั้งแต่แรกเลย มันเป็นสีแดงมาตลอด เพียงแต่เฉดของสีแดงจะต่างกันตามปริมาณออกซิเจนที่จับอยู่กับเม็ดเลือดแดง เรื่องนี้เป็นความเข้าใจผิดที่คนจำนวนมากเคยเชื่อ เพราะภาพเส้นเลือดสีฟ้าบนร่างกายมันหลอกตาแบบเนียนมาก เหมือนสมองโดนภาพจำเล่นงานเข้าให้

เลือดของเรามีส่วนประกอบสำคัญอย่างเม็ดเลือดแดง ซึ่งภายในมีสารชื่อฮีโมโกลบิน ทำหน้าที่จับออกซิเจนจากปอดแล้วพาเดินทางไปทั่วร่างกาย ตอนที่เลือดมีออกซิเจนเยอะ เช่น เลือดที่เพิ่งออกจากหัวใจไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ จะมีสีแดงสด ดูเหมือนสีเชอร์รีหรือสีแดงสด ๆ

พอเลือดเดินทางไปส่งออกซิเจนให้เซลล์ทั่วร่างกายแล้ว เลือดจะมีออกซิเจนน้อยลง สีจะเข้มขึ้น กลายเป็นแดงคล้ำ ไม่ได้กลายเป็นน้ำเงินหรือม่วงแต่อย่างใด มันยังคงเป็นสีแดง เพียงแต่เข้มกว่าเดิมเท่านั้น

แล้วทำไมเส้นเลือดใต้ผิวหนังถึงดูเป็นสีน้ำเงินหรือเขียวล่ะ จุดนี้แหละที่ทำให้หลายคนเข้าใจผิดกันมานาน เพราะเราไม่ได้มองเห็นเลือดโดยตรง แต่กำลังมองผ่านชั้นผิวหนัง ไขมัน และเนื้อเยื่อหลายชั้น แสงที่กระทบผิวจะถูกดูดซับและสะท้อนกลับมาไม่เหมือนกับตอนที่เราเห็นเลือดอยู่ด้านนอก

ผิวหนังของมนุษย์ทำหน้าที่เหมือนฟิลเตอร์ธรรมชาติชิ้นหนึ่ง แสงบางช่วงเดินทางผ่านชั้นผิวได้แตกต่างกัน สีที่ตาเรารับกลับมาเลยทำให้เส้นเลือดดูออกไปทางน้ำเงิน เขียว หรือม่วง ทั้งที่ข้างในนั้นยังมีเลือดสีแดงไหลอยู่ตลอดเวลา

เรื่องนี้จะเห็นชัดตอนเจาะเลือด หลายคนอาจเคยสังเกตว่าเลือดที่ออกมาจากเข็มมันไม่ได้เป็นสีฟ้าเลย มันแดงชัดเจนจนไม่มีอะไรต้องสงสัย เพราะตอนนั้นเลือดออกมาอยู่ด้านนอก ไม่มีชั้นผิวหนังมาช่วยหลอกสายตาอีกแล้ว

อีกเรื่องที่หลายคนเข้าใจผิดคือคิดว่าเลือดโดนอากาศแล้วเปลี่ยนเป็นสีแดง แต่จริง ๆ แล้วเลือดที่ออกมาจากร่างกายส่วนใหญ่ก็มีสีแดงอยู่แล้ว การสัมผัสอากาศไม่ได้เป็นเหตุการณ์ที่ทำให้เลือดจากสีน้ำเงินกลายเป็นสีแดงแบบทันที

สิ่งที่เกิดขึ้นหลังเลือดออกมาคือเลือดอาจค่อย ๆ เปลี่ยนลักษณะเมื่อสัมผัสกับอากาศและเกิดกระบวนการต่าง ๆ แต่สีแดงที่เราเห็นตอนแรกนั้นเป็นสีของเลือดอยู่แล้ว ไม่ใช่สีใหม่ที่เพิ่งเกิดขึ้น

นี่เป็นหนึ่งในเรื่องใกล้ตัวที่อยู่กับเราทุกวัน แต่แทบไม่มีใครหยุดคิด เพราะร่างกายมนุษย์มีหลายอย่างที่ตาเห็นอย่างหนึ่ง แต่ความจริงข้างในกลับเป็นอีกแบบ เส้นเลือดสีฟ้าที่เราเห็นบนแขนไม่ได้แปลว่ามีน้ำเงินไหลอยู่ในตัว และเลือดก็ไม่ได้รอออกมาสัมผัสอากาศเพื่อเปลี่ยนสีเหมือนเวทมนตร์

บางครั้งสิ่งที่ทำให้เราเข้าใจผิดไม่ใช่เพราะข้อมูลยากเกินไป แต่เพราะภาพบางภาพมันฝังหัวเรามาตั้งแต่เด็ก พอเห็นซ้ำหลายปี สมองก็จำว่าแบบนั้นต้องถูก พอมาเจอความจริงว่าเลือดแดงมาตลอดก็เลยรู้สึกเหมือนโดนเฉลยเรื่องใกล้ตัวที่ไม่เคยเอะใจมาก่อน