นายจ้างไม่อนุญาตให้ลาไปงานศพพ่อแม่ เสี่ยงผิดกฎหมายแรงงาน

การสูญเสียพ่อหรือแม่เป็นเหตุการณ์สำคัญที่ลูกจ้างอาจต้องหยุดงานเพื่อจัดการพิธีศพ ดูแลครอบครัว และดำเนินเรื่องต่าง ๆ แต่หากนายจ้างไม่อนุญาตให้ลา ลูกจ้างมีสิทธิอย่างไร และกรณีไหนอาจเสี่ยงเป็นการฝ่าฝืนกฎหมายแรงงาน?

เรื่องที่หลายคนอาจไม่ทราบคือ กฎหมายแรงงานไทยไม่ได้กำหนดวันลาชื่อว่า “ลาไปงานศพพ่อแม่” ไว้โดยเฉพาะ โดยทั่วไปการลาด้วยเหตุนี้จะพิจารณาภายใต้สิทธิ ลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็น

กฎหมายให้ลากิจอย่างน้อย 3 วันทำงานต่อปี

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 กำหนดให้ลูกจ้างมีสิทธิลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็นได้ปีละไม่น้อยกว่า 3 วันทำงาน

นายจ้างต้องจ่ายค่าจ้างในวันลาดังกล่าว แต่ไม่เกิน 3 วันทำงานต่อปี เว้นแต่ข้อบังคับ สัญญาจ้าง หรือสวัสดิการของบริษัทจะให้สิทธิมากกว่ากฎหมาย

โดยทั่วไป การหยุดงานเพื่อไปร่วมพิธีศพหรือจัดการเรื่องจำเป็นหลังพ่อหรือแม่เสียชีวิต สามารถถือเป็นกิจธุระอันจำเป็นทางครอบครัวได้

อย่างไรก็ตาม ลูกจ้างควรแจ้งลาและปฏิบัติตามขั้นตอนของบริษัทเท่าที่สามารถทำได้ เช่น โทรแจ้งหัวหน้างาน ส่งข้อความ หรือยื่นใบลา เนื่องจากเหตุเสียชีวิตมักเป็นเหตุเร่งด่วนที่ไม่สามารถแจ้งล่วงหน้าได้ตามปกติ

นายจ้างปฏิเสธการลาได้หรือไม่?

หากลูกจ้างยังมีสิทธิลากิจเหลือ เหตุที่ลาเป็นกิจธุระอันจำเป็นจริง และได้แจ้งตามขั้นตอนที่เหมาะสม การปฏิเสธโดยไม่พิจารณาข้อเท็จจริงอาจเสี่ยงมีปัญหาตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน

ตัวอย่างกรณีที่ควรตรวจสอบ ได้แก่

• สั่งห้ามลาโดยเด็ดขาด แม้พ่อหรือแม่ของลูกจ้างเสียชีวิต
• ไม่รับคำขอลาโดยไม่พิจารณาว่าเป็นธุระอันจำเป็นหรือไม่
• หักค่าจ้างในวันลากิจที่กฎหมายรับรอง
• ลงโทษลูกจ้างเพียงเพราะใช้สิทธิลาตามกฎหมาย
• เลิกจ้างจากเหตุการใช้สิทธิลา โดยไม่พิจารณาข้อเท็จจริงและขั้นตอนที่เกี่ยวข้อง

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรสรุปทันทีว่าทุกกรณีที่นายจ้างไม่อนุมัติจะผิดกฎหมายเสมอไป เพราะอาจต้องพิจารณาว่าลูกจ้างใช้สิทธิครบ 3 วันแล้วหรือยัง เหตุที่ลาเป็นกิจธุระอันจำเป็นหรือไม่ รวมถึงข้อบังคับและหลักฐานการแจ้งลาของแต่ละบริษัท

หากถูกปฏิเสธ ควรเก็บหลักฐานอะไรบ้าง?

เมื่อต้องลาในเหตุฉุกเฉิน ควรแจ้งนายจ้างผ่านช่องทางที่มีหลักฐาน และเก็บข้อมูลต่อไปนี้ไว้

• ใบลาหรือคำขอลาในระบบบริษัท
• ข้อความหรืออีเมลที่แจ้งหัวหน้างาน
• หลักฐานการเสียชีวิตหรือกำหนดการพิธีศพ
• ข้อความหรือหนังสือที่นายจ้างปฏิเสธ
• สลิปเงินเดือนหรือหลักฐานการหักค่าจ้าง
• หนังสือเตือนหรือคำสั่งลงโทษที่เกี่ยวข้อง
• ข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงานและระเบียบการลาของบริษัท

หลักฐานเหล่านี้ช่วยยืนยันได้ว่า ลูกจ้างแจ้งลาด้วยเหตุจำเป็นเมื่อใด นายจ้างตอบอย่างไร และมีการหักเงินหรือลงโทษเกิดขึ้นจริงหรือไม่

ร้องเรียนได้ที่ไหน?

หากพูดคุยกับนายจ้างหรือฝ่ายทรัพยากรบุคคลแล้วไม่สามารถแก้ปัญหาได้ ลูกจ้างสามารถขอคำปรึกษาหรือร้องเรียนต่อสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่ เพื่อให้พนักงานตรวจแรงงานตรวจสอบข้อเท็จจริง

หากเกิดข้อพิพาทหรือความเสียหายจากการหักค่าจ้าง การลงโทษ หรือการเลิกจ้าง ลูกจ้างอาจต้องใช้สิทธิตามกระบวนการทางกฎหมายต่อไป โดยควรนำเอกสารทั้งหมดไปขอคำแนะนำจากเจ้าหน้าที่หรือผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายแรงงานก่อนดำเนินการ

บริษัทอาจให้สิทธิมากกว่าที่กฎหมายกำหนด

กฎหมายกำหนดเพียงสิทธิขั้นต่ำ แต่หลายบริษัทมีสวัสดิการเพิ่มเติม เช่น “ลาเพื่อจัดการงานศพ” แยกจากวันลากิจ หรือให้ลาเมื่อญาติสายตรงเสียชีวิตมากกว่า 3 วัน

ลูกจ้างจึงควรตรวจสอบทั้งข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน สัญญาจ้าง คู่มือพนักงาน และประกาศสวัสดิการ เพราะหากบริษัทกำหนดสิทธิไว้มากกว่ากฎหมาย ก็ต้องพิจารณาสิทธิตามเงื่อนไขของบริษัทประกอบด้วย

สิ่งสำคัญที่ควรจำคือ การไปงานศพหรือจัดการเรื่องหลังพ่อแม่เสียชีวิตสามารถเป็นเหตุใช้สิทธิลากิจธุระอันจำเป็นได้ แต่ลูกจ้างควรแจ้งลาให้มีหลักฐานและตรวจสอบจำนวนวันลาคงเหลือ หากนายจ้างปฏิเสธ หักค่าจ้าง หรือลงโทษโดยไม่เหมาะสม ควรนำรายละเอียดไปปรึกษาพนักงานตรวจแรงงานเพื่อพิจารณาตามข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

แหล่งที่มา: ราชกิจจานุเบกษา และกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน

อ้างอิง:

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 — ราชกิจจานุเบกษา

พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2562 — ราชกิจจานุเบกษา

คำตอบเรื่องลาฌาปนกิจเมื่อบิดาเสียชีวิต — กระทรวงแรงงาน