ทำไมท้องฟ้าขึ้นและตกถึงมีสีสวยต่างกัน

เคยยืนดูพระอาทิตย์ตกแล้วรู้สึกว่าท้องฟ้ามันเหมือนเปิดโหมดแต่งภาพเองไหม อยู่ดี ๆ จากสีฟ้าธรรมดากลายเป็นส้ม แดง ชมพู ม่วง ไล่เฉดกันจนคนต้องหยิบมือถือขึ้นมาถ่าย ทั้งที่เมื่อไม่กี่ชั่วโมงก่อนยังเป็นฟ้าสีเดิมอยู่เลย

หลายคนอาจคิดว่าพระอาทิตย์ขึ้นกับพระอาทิตย์ตกมันก็น่าจะเหมือนกัน เพราะดวงอาทิตย์ดวงเดียวกัน แสงก็เหมือนกัน แต่พอเห็นของจริงกลับรู้สึกว่าคนละอารมณ์ บางเช้าท้องฟ้าเป็นสีชมพูอ่อน ดูนุ่ม ๆ เหมือนโลกเพิ่งตื่น ส่วนตอนเย็นบางวันกลายเป็นสีส้มเข้มจนเหมือนฉากในหนัง

ความลับอยู่ที่ระยะทางที่แสงอาทิตย์ต้องเดินทางผ่านชั้นบรรยากาศ ตอนกลางวันดวงอาทิตย์อยู่สูง แสงเดินทางลงมาถึงพื้นโลกค่อนข้างตรง ระยะทางไม่ไกลมาก สีฟ้าจึงเด่น เพราะแสงสีน้ำเงินซึ่งมีความยาวคลื่นสั้นกระจายตัวไปทั่วท้องฟ้า ทำให้เราเห็นท้องฟ้าเป็นสีฟ้าที่คุ้นตา

แต่ช่วงเช้ากับช่วงเย็น ดวงอาทิตย์อยู่ใกล้ขอบฟ้า แสงต้องเดินทางผ่านอากาศเป็นระยะทางยาวขึ้น เหมือนต้องวิ่งผ่านทางเดินที่ไกลกว่าเดิม ระหว่างทางแสงบางสีโดนกระจายออกไปมากขึ้น โดยเฉพาะสีฟ้าและม่วงที่กระจายง่ายกว่า สุดท้ายแสงที่เดินทางมาถึงสายตาเราจึงเหลือสีโทนอุ่นอย่างเหลือง ส้ม และแดงมากขึ้น

จังหวะนี้แหละที่ทำให้ท้องฟ้าช่วงพระอาทิตย์ขึ้นและตกดูเหมือนมีเวทีแสงขนาดใหญ่กำลังเล่นโชว์อยู่ แสงไม่ได้เปลี่ยนเพราะดวงอาทิตย์เปลี่ยนสี แต่เพราะมุมที่เรามองและเส้นทางของแสงมันเปลี่ยนไป

แล้วทำไมบางวันพระอาทิตย์ตกถึงแดงจัด บางวันกลับไม่มีสีอะไรหวือหวาเลย? ตัวแปรสำคัญคือสิ่งที่ลอยอยู่ในอากาศ เช่น ฝุ่น ละอองน้ำ ควัน หรืออนุภาคเล็ก ๆ จากธรรมชาติ สิ่งเหล่านี้ช่วยกระจายแสงบางช่วง ทำให้สีบนฟ้าถูกขับออกมาแรงขึ้น

วันที่อากาศมีความชื้นพอดี ท้องฟ้าอาจมีสีชมพูหรือม่วงสวยมาก แต่ถ้ามีฝุ่นหนาเกินไป แสงอาจถูกบดบังจนท้องฟ้าดูหม่น ๆ แทนที่จะเป็นฉากอลังการเหมือนในรูปถ่ายที่เราเคยเห็น

อีกอย่างที่หลายคนไม่ทันสังเกตคือ เมฆมีบทบาทมาก เมฆไม่ได้แค่ลอยอยู่บนฟ้าเฉย ๆ แต่เหมือนเป็นผืนผ้าใบให้แสงเล่นด้วย ถ้าเมฆอยู่ในตำแหน่งพอดี แสงอาทิตย์จะสะท้อนบนก้อนเมฆ ทำให้เกิดสีทอง สีส้ม หรือสีชมพูติดอยู่ตามขอบเมฆ เห็นแล้วอดถ่ายรูปไม่ได้จริง ๆ

ส่วนเหตุผลที่พระอาทิตย์ขึ้นกับพระอาทิตย์ตกให้ความรู้สึกต่างกัน ไม่ได้มีแค่เรื่องฟิสิกส์ของแสงเท่านั้น ช่วงเช้ามักมีอากาศนิ่งกว่าและเป็นช่วงเริ่มต้นของวัน สีของท้องฟ้าจึงให้ความรู้สึกสดใหม่ เบา และสงบ ส่วนช่วงเย็นเป็นเวลาที่เราเพิ่งผ่านกิจกรรมมาทั้งวัน ท้องฟ้าสีเข้มขึ้นเลยมักให้ความรู้สึกอบอุ่น เหมือนเป็นสัญญาณว่าถึงเวลาพักแล้ว

บางคนชอบตื่นเช้าเพื่อดูแสงแรกของวัน บางคนยอมรถติดกลับบ้านช้าหน่อยเพื่อหามุมดูพระอาทิตย์ตกริมถนนหรือริมทะเล ความจริงทั้งสองช่วงเวลามาจากหลักการเดียวกัน แต่บรรยากาศรอบตัวทำให้ความรู้สึกที่ได้รับต่างกัน

เรื่องขำ ๆ คือมนุษย์เรามักเห็นท้องฟ้าสวยแล้วรีบถ่ายรูป แต่พอเปิดดูในมือถือกลับสงสัยว่า ทำไมสีไม่เหมือนที่ตาเห็น เพราะกล้องโทรศัพท์ต้องประมวลผลแสงเอง ทั้งความสว่าง สี และเงา บางครั้งธรรมชาติทำภาพสวยกว่ากล้องอีก

ครั้งหน้าที่เห็นท้องฟ้าเปลี่ยนเป็นสีส้มแดงก่อนค่ำ หรือเห็นแสงชมพูบาง ๆ ตอนเช้า ลองหยุดดูสักครู่ มันไม่ได้เป็นแค่ความสวยงามของท้องฟ้า แต่เป็นช่วงเวลาสั้น ๆ ที่แสงจากดวงอาทิตย์กำลังเดินทางผ่านโลกในมุมพิเศษพอดี