10 จังหวัดฝนตกมากที่สุดในไทย

จังหวัดใดคือเมืองที่ฝนตกมากที่สุดในไทย? คำถามนี้ดูเหมือนตอบง่าย แต่ความจริงต้องกำหนดให้ชัดก่อนว่า เรากำลังเปรียบเทียบ “ฝนของปีใดปีหนึ่ง” “จำนวนวันฝนตก” หรือ “ปริมาณฝนเฉลี่ยระยะยาว”

อันดับต่อไปนี้ใช้ค่าปกติปริมาณฝนรวมรายปี ค.ศ. 1991–2020 จากสถานีตรวจอากาศมาตรฐานขององค์การอุตุนิยมวิทยาโลก หรือ WMO ซึ่งประเทศไทยส่งข้อมูลเข้าสู่ฐานข้อมูล และเผยแพร่ผ่านคลังข้อมูลของ NOAA สหรัฐอเมริกา

เพื่อไม่ให้เข้าใจคลาดเคลื่อน ตัวเลขนี้เป็นค่าจากสถานีที่ตั้งอยู่ในแต่ละจังหวัด ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยจากทุกอำเภอหรือทุกตารางกิโลเมตรของจังหวัด จังหวัดที่มีมากกว่าหนึ่งสถานีจะใช้สถานีที่มีปริมาณฝนสูงกว่า และนับจังหวัดเพียงครั้งเดียว

ผลที่ได้สะท้อนภาพค่อนข้างชัดว่า จังหวัดฝนชุกของไทยไม่ได้กระจายแบบสุ่ม แต่กระจุกตัวอยู่ตามแนวรับลมมรสุม ชายฝั่งทะเล และพื้นที่ที่มีแนวเขาช่วยยกมวลอากาศชื้นให้กลายเป็นฝน

1. ตราด — 4,926.5 มิลลิเมตรต่อปี

ค่าปกติจากสถานีตราด หมายเลข WMO 48501 ซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่อำเภอคลองใหญ่ ทำให้ตราดขึ้นเป็นอันดับหนึ่งด้วยปริมาณฝนเฉลี่ยเกือบ 5 เมตรต่อปี

ตัวเลขนี้สูงกว่าค่าปกติปริมาณฝนรวมของประเทศไทย ซึ่งกรมอุตุนิยมวิทยาระบุไว้ที่ประมาณ 1,622.9 มิลลิเมตรต่อปีในคาบเดียวกัน ถึงราวสามเท่า

พื้นที่คลองใหญ่อยู่ใกล้อ่าวไทยและแนวเทือกเขาบรรทัด เมื่อมวลอากาศชื้นจากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้พัดเข้าหาฝั่งและปะทะภูเขา อากาศจะถูกยกตัวจนเย็นลงและกลั่นตัวเป็นฝน จึงไม่น่าแปลกที่บริเวณนี้จะได้รับฝนมากกว่าพื้นที่ตอนในของภาคตะวันออก

ภาพดังกล่าวเห็นได้ชัดในปี 2567 เช่นกัน เมื่อกรมอุตุนิยมวิทยารายงานว่าอำเภอคลองใหญ่มีปริมาณฝนรวมสูงที่สุดในประเทศถึง 5,457.2 มิลลิเมตร แต่ตัวเลขของแต่ละปีย่อมเปลี่ยนตามความแรงของมรสุมและพายุที่ผ่านเข้ามา กรมอุตุนิยมวิทยา

2. ระนอง — 4,183.1 มิลลิเมตรต่อปี

ระนองเป็นจังหวัดเดียวในภาคใต้ที่มีค่าปกติจากสถานีหลักเกิน 4,000 มิลลิเมตรต่อปี จึงสมกับภาพจำของเมืองที่มีฝนชุกและฤดูฝนยาวนาน

จังหวัดนี้ตั้งอยู่ริมทะเลอันดามัน ด้านรับลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้โดยตรง เมื่อมวลอากาศชื้นจากมหาสมุทรอินเดียเคลื่อนเข้าฝั่ง ยังต้องปะทะกับแนวเขาภูเก็ตและเทือกเขาตะนาวศรี ทำให้เกิดฝนจากการยกตัวตามภูมิประเทศอย่างต่อเนื่อง

เรื่องน่าสนใจคือ ฝนของระนองไม่ได้หมายความว่าจะตกหนักเท่ากันทั้งปี เดือนที่อยู่ในช่วงมรสุมตะวันตกเฉียงใต้มักมีฝนมากกว่าช่วงต้นปีอย่างชัดเจน ค่าปกติของสถานีระนองระบุเดือนสิงหาคมเฉลี่ยสูงถึง 771.5 มิลลิเมตร

3. พังงา — 3,872.5 มิลลิเมตรต่อปี

อันดับของพังงาใช้ข้อมูลจากสถานีตะกั่วป่า ซึ่งมีค่าปกติปริมาณฝนรวม 3,872.5 มิลลิเมตรต่อปี มากกว่าค่าจากหลายสถานีในภาคใต้ฝั่งตะวันตก

ตะกั่วป่าหันหน้าออกสู่ทะเลอันดามันและอยู่ใกล้แนวภูเขา จึงรับอิทธิพลของมรสุมคล้ายระนอง โดยเฉพาะช่วงเดือนพฤษภาคมถึงตุลาคม

ฝนจำนวนมากมีทั้งด้านที่เอื้อต่อป่าเขตร้อน แหล่งน้ำ และภูมิทัศน์สีเขียว แต่ก็ทำให้การเดินทางทางทะเลและกิจกรรมท่องเที่ยวต้องพิจารณาฤดูกาลอย่างรอบคอบ นักเดินทางจึงควรดูทั้งพยากรณ์ฝนและประกาศคลื่นลม ไม่ควรอาศัยค่าเฉลี่ยรายเดือนเพียงอย่างเดียว

4. จันทบุรี — 2,991.6 มิลลิเมตรต่อปี

จันทบุรีเป็นอีกจังหวัดภาคตะวันออกที่ติดอันดับสูง โดยสถานีจันทบุรีมีค่าปกติปริมาณฝนรวมเกือบ 3,000 มิลลิเมตรต่อปี

ภูมิประเทศของจังหวัดประกอบด้วยชายฝั่ง ที่ราบ และแนวเขาสูง เมื่อมวลอากาศชื้นจากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้เคลื่อนเข้ามา ภูเขาจะช่วยเพิ่มโอกาสการก่อตัวของเมฆฝน

ปริมาณฝนที่มากยังเชื่อมโยงกับภาพของจันทบุรีในฐานะแหล่งผลไม้สำคัญ ทั้งทุเรียน มังคุด และเงาะ อย่างไรก็ตาม ฝนที่ “พอเหมาะ” มีประโยชน์ต่อการเกษตร ขณะที่ฝนหนักผิดช่วงหรือความชื้นสะสมมากเกินไปอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคพืชและกระทบการเก็บเกี่ยวได้เช่นกัน

5. นราธิวาส — 2,773.6 มิลลิเมตรต่อปี

นราธิวาสเป็นจังหวัดภาคใต้ฝั่งอ่าวไทยที่มีค่าปกติสูงที่สุดในกลุ่มสถานีที่นำมาเปรียบเทียบ โดยมีปริมาณฝนรวม 2,773.6 มิลลิเมตรต่อปี

รูปแบบฝนของพื้นที่นี้ต่างจากฝั่งอันดามันอย่างน่าสนใจ ช่วงฝนหนักไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะกลางปี เพราะปลายปีภาคใต้ฝั่งตะวันออกจะได้รับอิทธิพลจากมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือที่พัดผ่านอ่าวไทย นำความชื้นเข้าหาฝั่ง

ด้วยเหตุนี้ เดือนพฤศจิกายนและธันวาคมจึงอาจเป็นช่วงฝนมากของนราธิวาส ขณะที่หลายจังหวัดทางตอนบนของประเทศเริ่มเข้าสู่อากาศแห้งและเย็นแล้ว ความต่างนี้อธิบายได้ว่าทำไมคำว่า “ฤดูฝนของไทย” จึงไม่สามารถใช้ปฏิทินเดียวกันกับทุกภูมิภาคได้

6. นครศรีธรรมราช — 2,707.6 มิลลิเมตรต่อปี

สถานีนครศรีธรรมราชมีค่าปกติปริมาณฝนรวม 2,707.6 มิลลิเมตรต่อปี ใกล้เคียงนราธิวาส และสูงกว่าจังหวัดชายฝั่งอ่าวไทยอีกหลายแห่ง

จังหวัดนี้มีแนวเทือกเขานครศรีธรรมราชทอดตัวอยู่ตอนกลาง เมื่อมวลอากาศชื้นเคลื่อนเข้าจากอ่าวไทยในช่วงมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ แนวเขาสามารถช่วยยกอากาศให้เกิดฝนเพิ่มขึ้น โดยแต่ละอำเภออาจได้รับฝนไม่เท่ากันตามด้านรับลมและด้านอับลม

นี่เป็นอีกตัวอย่างที่แสดงว่า ตัวเลขจากสถานีเดียวใช้บอกลักษณะภูมิอากาศบริเวณสถานีได้ดี แต่ไม่ควรตีความว่าทุกพื้นที่ของจังหวัดได้รับฝนเท่ากันทั้งหมด

7. ภูเก็ต — 2,664.3 มิลลิเมตรต่อปี

ภูเก็ตมีสถานีมาตรฐานมากกว่าหนึ่งแห่ง โดยค่าที่ใช้จัดอันดับนี้มาจากสถานีท่าอากาศยานภูเก็ต ซึ่งมีปริมาณฝนรวมปกติ 2,664.3 มิลลิเมตรต่อปี สูงกว่าสถานีภูเก็ตอีกแห่งที่มีค่า 2,271.5 มิลลิเมตร

ความต่างระหว่างสองสถานีที่อยู่ในจังหวัดเดียวกันเป็นหลักฐานสำคัญว่า “ค่าเฉลี่ยของสถานี” ไม่เท่ากับ “ค่าเฉลี่ยทั้งจังหวัด” ตำแหน่งของสถานี ระยะห่างจากทะเล ภูมิประเทศ และทิศทางลม ล้วนทำให้ตัวเลขต่างกันได้

แม้ฝนของภูเก็ตจะมาก แต่ช่วงมรสุมก็ยังมีวันที่ท้องฟ้าเปิดสลับกับฝน ไม่ได้หมายความว่าฝนจะตกต่อเนื่องตลอดวันทุกวัน การวางแผนท่องเที่ยวจึงควรดูพยากรณ์ระยะสั้นควบคู่กับสถิติภูมิอากาศ

8. สตูล — 2,369.2 มิลลิเมตรต่อปี

สถานีสตูลมีค่าปกติปริมาณฝนรวม 2,369.2 มิลลิเมตรต่อปี จังหวัดนี้อยู่ใต้สุดของชายฝั่งอันดามันและได้รับความชื้นจากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้โดยตรง

สิ่งที่ทำให้สตูลต่างจากระนองและตะกั่วป่าคือปริมาณฝนรวมต่ำกว่าอย่างเห็นได้ชัด แม้ทั้งหมดจะอยู่ฝั่งอันดามันเหมือนกัน แสดงให้เห็นว่าทิศทางแนวเขา รูปร่างชายฝั่ง และเส้นทางของมวลอากาศมีผลไม่น้อยไปกว่าการอยู่ใกล้ทะเล

ฝนและคลื่นลมยังเป็นปัจจัยสำคัญต่อการเดินเรือไปยังหมู่เกาะต่าง ๆ โดยเฉพาะช่วงมรสุม ผู้เดินทางควรตรวจสอบประกาศจากกรมอุตุนิยมวิทยาและผู้ให้บริการเรือก่อนออกเดินทางเสมอ

9. นครพนม — 2,337.9 มิลลิเมตรต่อปี

นครพนมเป็นชื่อที่อาจทำให้หลายคนประหลาดใจ เพราะเป็นจังหวัดเดียวจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่ติดสิบอันดับแรกของชุดข้อมูลนี้

สถานีนครพนมมีค่าปกติปริมาณฝนรวม 2,337.9 มิลลิเมตรต่อปี พื้นที่อยู่ทางตะวันออกของประเทศ ใกล้แม่น้ำโขง และมักได้รับอิทธิพลจากร่องมรสุม หย่อมความกดอากาศต่ำ ตลอดจนพายุที่เคลื่อนผ่านเวียดนามและลาวเข้ามายังภาคอีสานตอนบน

ตัวเลขนี้ช่วยแก้ภาพจำว่า ภาคอีสานทุกจังหวัดต้องมีปริมาณฝนน้อยเสมอ ความจริงแล้วปริมาณฝนภายในภูมิภาคเดียวกันอาจต่างกันมากตามตำแหน่งและเส้นทางของระบบอากาศ

10. ตรัง — 2,254.0 มิลลิเมตรต่อปี

อันดับสิบเป็นจังหวัดตรัง โดยใช้ข้อมูลจากสถานีท่าอากาศยานตรัง มีค่าปกติปริมาณฝนรวม 2,254.0 มิลลิเมตรต่อปี

ตรังอยู่ฝั่งอันดามันและได้รับอิทธิพลจากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้เช่นเดียวกับระนอง พังงา ภูเก็ต และสตูล แต่ปริมาณฝนบริเวณสถานีต่ำกว่าพื้นที่ซึ่งอยู่ตรงแนวรับลมและแนวเขาบางแห่ง

จังหวัดที่ตามมาติด ๆ คือสงขลา ซึ่งสถานีสงขลามีค่าปกติ 2,248.9 มิลลิเมตรต่อปี ต่างจากตรังเพียง 5.1 มิลลิเมตร จึงไม่ควรมองอันดับเป็นเส้นแบ่งตายตัว เพราะความต่างเล็กน้อยอาจขึ้นอยู่กับสถานีและวิธีคำนวณ

เมื่อมองจากแผนที่ ฝนไม่ได้เลือกจังหวัดแบบสุ่ม

ในสิบอันดับนี้ มีจังหวัดฝั่งอันดามันถึงห้าแห่ง ได้แก่ ระนอง พังงา ภูเก็ต สตูล และตรัง ขณะที่ตราดและจันทบุรีอยู่ในแนวรับมรสุมของภาคตะวันออก ส่วนนราธิวาสและนครศรีธรรมราชได้รับฝนปลายปีจากมรสุมตะวันออกเฉียงเหนืออย่างเด่นชัด

นครพนมเป็นข้อยกเว้นที่น่าสนใจ เพราะไม่มีชายฝั่งทะเล แต่ตั้งอยู่บนเส้นทางที่ร่องมรสุมและระบบพายุจากทะเลจีนใต้สามารถส่งผลถึงได้

กรมอุตุนิยมวิทยาอธิบายว่า พื้นที่ฝนมากของไทยมักอยู่ด้านหน้าทิวเขาหรือด้านรับลม ขณะที่พื้นที่ด้านหลังเขามีแนวโน้มได้รับฝนน้อยกว่า นี่จึงเป็นเรื่องของทั้งทะเล ลม และภูเขาทำงานร่วมกัน ไม่ใช่เพียงว่าจังหวัดใดอยู่เหนือหรือใต้กว่าเท่านั้น ภูมิอากาศของประเทศไทย

รายชื่อนี้จึงไม่ได้บอกเพียงว่าเมืองใดต้องพกร่มบ่อยกว่า แต่ยังเปิดให้เห็นภูมิศาสตร์ของประเทศไทยผ่านเส้นทางลมมรสุม จังหวัดที่อยู่คนละฝั่งของเทือกเขา หรืออยู่ห่างกันไม่มาก อาจมีปริมาณฝนต่างกันอย่างชัดเจนกว่าที่หลายคนคาดคิด