ปลาหัวใสบาร์เรลอาย หัวโปร่งใสจนเห็นดวงตาอยู่ข้างใน

เคยเห็นปลาที่หน้าตาเหมือนหลุดออกมาจากหนังไซไฟไหม? มีปลาชนิดหนึ่งที่แค่เห็นครั้งแรกก็ต้องหยุดดู เพราะมันมีหัวใสแจ๋วจนมองทะลุเข้าไปเห็นดวงตาที่ซ่อนอยู่ข้างในได้เลย เจ้าตัวนี้คือปลาบาร์เรลอาย หรือชื่อวิทยาศาสตร์ Macropinna microstoma หนึ่งในปลาทะเลลึกที่ทำเอานักวิทยาศาสตร์เองก็ต้องร้องว้าวตอนเจอตัวจริง

ภาพของมันดูเหมือนปลาที่ถูกสร้างด้วยคอมพิวเตอร์ หัวกลมใสเหมือนโดมแก้ว ดวงตาสีเขียวสองข้างลอยอยู่ภายใน หลายคนเห็นแล้วมักคิดว่ามันมีตาอยู่ด้านบนหัว แต่จริง ๆ แล้วเรื่องนี้มีลูกเล่นซ่อนอยู่ เพราะสิ่งที่เราเห็นเป็นรูดำ ๆ ด้านหน้าสองจุดนั้นไม่ใช่ดวงตา มันคือช่องรับกลิ่น ส่วนดวงตาจริง ๆ อยู่ลึกเข้าไปในหัวและสามารถหมุนมองขึ้นหรือมองไปข้างหน้าได้

เจ้าปลาตัวนี้อาศัยอยู่ในทะเลลึกบริเวณที่แสงแทบส่องไม่ถึง ช่วงความลึกประมาณหลายร้อยเมตรลงไป บริเวณนั้นมืดมากจนสิ่งมีชีวิตส่วนใหญ่ต้องมีวิธีเอาตัวรอดแบบพิเศษ บาร์เรลอายเองก็พัฒนาอวัยวะให้เหมาะกับโลกมืดแห่งนั้น หัวใสของมันไม่ได้มีไว้โชว์ความประหลาด แต่ช่วยปกป้องดวงตาที่ไวต่อแสงและช่วยให้มันจับสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ ที่อยู่เหนือหัวได้ง่ายขึ้น

เรื่องที่ทำให้ปลาชนิดนี้น่าทึ่งอีกอย่างคือดวงตาของมันสามารถปรับทิศทางได้ เวลาเจออาหารอย่างแมงกะพรุนหรือสัตว์น้ำตัวเล็กที่ลอยอยู่ด้านบน มันจะหันดวงตาขึ้นเพื่อจับภาพเหยื่อ พอว่ายเข้าหาอาหาร มันสามารถหมุนดวงตาไปด้านหน้าเพื่อมองทางข้างหน้าได้ด้วย เหมือนมีกล้องวงจรปิดติดหัวที่ปรับมุมเองได้

แต่ก่อนหน้านี้มนุษย์แทบไม่รู้จักมันมากนัก เพราะเจ้าปลานี้อยู่ลึกเกินกว่าที่นักดำน้ำทั่วไปจะลงไปถึง ตัวอย่างที่พบในอดีตส่วนใหญ่ถูกจับขึ้นมาจากทะเลแล้วสภาพร่างกายเสียหาย ทำให้รายละเอียดสำคัญอย่างหัวใสที่เป็นเอกลักษณ์ไม่ค่อยถูกเห็น จนกระทั่งเทคโนโลยีสำรวจทะเลลึกดีขึ้น นักวิจัยจึงเริ่มบันทึกภาพมันในสภาพธรรมชาติได้

พอมีวิดีโอของมันถูกเผยแพร่ออกมา คนจำนวนมากก็แทบไม่เชื่อสายตา เพราะมันดูเหมือนปลาที่ออกแบบมาเพื่อเป็นตัวละครในเกมมากกว่าจะเป็นสัตว์จริง บางคนถึงกับคิดว่าเป็นภาพตัดต่อ แต่ธรรมชาติเองก็ชอบเล่นใหญ่แบบนี้อยู่เรื่อย ๆ แค่เราไม่ค่อยมีโอกาสเห็นสิ่งมีชีวิตจากมุมลึกของมหาสมุทรเท่านั้น

ความสามารถของบาร์เรลอายยังทำให้นักวิทยาศาสตร์สนใจเรื่องวิวัฒนาการของสัตว์ทะเลลึก เพราะพื้นที่ที่มีแสงน้อยและแรงดันสูงบังคับให้สิ่งมีชีวิตต้องหาวิธีอยู่รอดที่แตกต่างจากสัตว์บนผิวน้ำ บางตัวมีแสงในตัวเอง บางตัวมีรูปร่างประหลาด บางตัวแทบไม่มีลักษณะที่เราคุ้นเคยเลย

ปลาหัวใสบาร์เรลอายจึงเป็นอีกตัวอย่างหนึ่งที่ทำให้เห็นว่ามหาสมุทรยังมีเรื่องให้มนุษย์ค้นพบอีกเยอะ ใต้ผิวน้ำที่ดูเงียบสงบ อาจมีสัตว์หน้าตาเหมือนนิยายวิทยาศาสตร์กำลังว่ายอยู่แบบสบาย ๆ โดยที่เราไม่เคยรู้เลยว่ามันมีอยู่จริง