ทำไมประเทศไทยจึงมี 77 จังหวัด ทั้งที่ในอดีตเคยมีมากกว่านี้? เปิดประวัติการแบ่งเขตการปกครองที่หลายคนอาจไม่เคยรู้
ทำไมประเทศไทยจึงมี 77 จังหวัด ทั้งที่ในอดีตเคยมีมากกว่านี้? เปิดประวัติการแบ่งเขตการปกครองที่หลายคนอาจไม่เคยรู้
ปัจจุบันประเทศไทยมี 77 จังหวัด (รวมกรุงเทพมหานคร) ซึ่งเป็นจำนวนที่คนไทยคุ้นเคยกันมาตั้งแต่สมัยเรียนหนังสือ แต่หลายคนอาจไม่ทราบว่า ในอดีตประเทศไทยไม่ได้มีจำนวนจังหวัดเท่านี้ และบางช่วงเวลาก็มีจำนวนมากกว่าปัจจุบัน เนื่องจากมีการยุบ รวม แยก และเปลี่ยนฐานะของเมืองอยู่หลายครั้งตามการปฏิรูประบบการปกครอง
จาก "เมือง" สู่ "จังหวัด"
ก่อนปลายศตวรรษที่ 19 ประเทศไทยยังไม่ได้ใช้คำว่า "จังหวัด" เหมือนในปัจจุบัน แต่แบ่งการปกครองออกเป็น เมือง ซึ่งแต่ละเมืองมีเจ้าเมืองเป็นผู้ดูแล และขึ้นตรงต่อพระมหากษัตริย์หรือเมืองใหญ่
ในสมัย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีการปฏิรูประบบราชการครั้งใหญ่ โดยจัดตั้งระบบ เทศาภิบาล เพื่อรวมอำนาจเข้าสู่ส่วนกลาง ลดการปกครองแบบหัวเมืองเดิม และทำให้การบริหารประเทศมีมาตรฐานเดียวกัน
หลังจากนั้น เมืองต่าง ๆ จึงค่อย ๆ พัฒนาเป็น "จังหวัด" ตามระบบการปกครองสมัยใหม่
ทำไมในอดีตจึงมีจังหวัดมากกว่าปัจจุบัน
เมื่อประเทศไทยเริ่มใช้ระบบจังหวัดอย่างจริงจัง มีจังหวัดขนาดเล็กจำนวนมากที่ตั้งขึ้นเพื่อให้ดูแลประชาชนได้ทั่วถึง แต่เมื่อเวลาผ่านไป รัฐบาลพบว่าหลายจังหวัดมีประชากรน้อย พื้นที่ไม่กว้าง หรืออยู่ใกล้จังหวัดใหญ่จนสามารถบริหารร่วมกันได้ จึงมีการยุบรวมเพื่อให้การบริหารมีประสิทธิภาพมากขึ้น
ตัวอย่างจังหวัดที่เคยมีอยู่ในอดีตแต่ถูกยุบหรือรวมเข้ากับจังหวัดอื่น ได้แก่
- จังหวัดธัญบุรี (รวมกับจังหวัดปทุมธานี)
- จังหวัดมีนบุรี (รวมเข้ากับพระนคร ก่อนเป็นส่วนหนึ่งของกรุงเทพมหานคร)
- จังหวัดพระประแดง (รวมกับจังหวัดสมุทรปราการ)
- จังหวัดนนทบุรี เคยถูกยุบรวมช่วงหนึ่ง ก่อนจัดตั้งขึ้นใหม่
- จังหวัดสมุทรปราการ เคยถูกยุบรวมช่วงหนึ่ง ก่อนกลับมาเป็นจังหวัดอีกครั้ง
การยุบจังหวัดส่วนใหญ่เกิดขึ้นในช่วงหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 และในช่วงที่รัฐบาลต้องการลดค่าใช้จ่ายในการบริหารราชการ
การจัดตั้งจังหวัดใหม่
แม้หลายจังหวัดจะถูกยุบ แต่ประเทศไทยก็มีการจัดตั้งจังหวัดใหม่ในเวลาต่อมา เพื่อให้การบริหารพื้นที่ห่างไกลมีประสิทธิภาพมากขึ้น
ตัวอย่างเช่น
- จังหวัดอำนาจเจริญ แยกจากจังหวัดอุบลราชธานี เมื่อปี พ.ศ. 2536
- จังหวัดหนองบัวลำภู แยกจากจังหวัดอุดรธานี เมื่อปี พ.ศ. 2536
- จังหวัดสระแก้ว แยกจากจังหวัดปราจีนบุรี เมื่อปี พ.ศ. 2536
การจัดตั้งทั้งสามจังหวัดนี้ ทำให้จำนวนจังหวัดของประเทศไทยเพิ่มขึ้นเป็น 76 จังหวัด (ไม่นับกรุงเทพมหานคร)
แล้วกรุงเทพมหานครนับเป็นจังหวัดหรือไม่
แม้กรุงเทพมหานครจะมีฐานะเป็น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ แต่ในทางการปกครองและการนับจำนวนจังหวัดของประเทศ จะนับรวมกรุงเทพมหานครเป็นหนึ่งใน 77 จังหวัดของประเทศไทย
เหตุใดจึงไม่มีการตั้งจังหวัดใหม่บ่อยเหมือนในอดีต
การจัดตั้งจังหวัดใหม่ในปัจจุบันต้องพิจารณาหลายปัจจัย เช่น
- จำนวนประชากร
- ความเหมาะสมของพื้นที่
- งบประมาณในการจัดตั้งหน่วยงานราชการ
- ความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐาน
- ความจำเป็นในการบริหารราชการ
ด้วยเหตุนี้ การตั้งจังหวัดใหม่จึงเกิดขึ้นได้ยากกว่าสมัยก่อน และต้องผ่านกระบวนการพิจารณาหลายขั้นตอน
หากมีประชากรเพิ่มขึ้น จะมีจังหวัดที่ 78 หรือไม่
ในทางกฎหมาย ประเทศไทยสามารถจัดตั้งจังหวัดใหม่ได้ หากมีเหตุผลและความจำเป็นเพียงพอ แต่จนถึงปัจจุบัน ยังไม่มีการประกาศจัดตั้งจังหวัดใหม่เพิ่มเติมจาก 77 จังหวัด เนื่องจากโครงสร้างการปกครองในปัจจุบันยังรองรับการบริหารพื้นที่ได้อย่างเหมาะสม
สรุป
ประเทศไทยมี 77 จังหวัด ในปัจจุบัน เพราะผ่านการปฏิรูประบบการปกครอง การยุบรวมจังหวัดขนาดเล็ก และการจัดตั้งจังหวัดใหม่ตามความจำเป็นตลอดหลายร้อยปี จากเดิมที่เคยมีเมืองและจังหวัดจำนวนมาก ก่อนจะปรับโครงสร้างให้เหมาะสมกับการบริหารราชการสมัยใหม่ โดยจังหวัดล่าสุดที่ได้รับการจัดตั้งคือ อำนาจเจริญ, หนองบัวลำภู และ สระแก้ว ในปี พ.ศ. 2536 ซึ่งทำให้ประเทศไทยมีจำนวน 77 จังหวัด รวมกรุงเทพมหานครมาจนถึงปัจจุบัน
มหาทักษา เปิดตารางเลขมงคล งวด 1 ธ.ค. 69 ส่องเลข 5 ตัว จับสลับจัดชุด 2 ตัวท้าย–3 ตัวท้าย
เจอหนวดแมวตกอยู่บนพื้น อย่าเพิ่งตกใจ เพราะอาจเป็นเรื่องธรรมชาติ
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
ความจริงบัตรเครดิต…ใครได้ ใครเสีย? รูดง่าย จ่ายทีหลัง แต่ถ้าใช้ไม่เป็น อาจกลายเป็นหนี้ก้อนใหญ่
ชายชาวโอซาก้าถูกจับ ฐานควักเจ้าโลกโชว์สาว
ทำไมคนยุ่งบางคนยังหาเวลาอ่านหนังสือและออกกำลังกายได้
ตารางหวย ปกเขียว งวด 1 ธันวาคม 69
ซึงรีเตรียมเป็นคุณพ่อปีหน้า! สื่อพบเขาที่สนามบินพร้อมกับภรรยาที่กำลังตั้งครรภ์ นับเป็นการปรากฏตัวต่อสาธารณะครั้งแรกของทั้งคู่
เปิดอันดับ 10 จังหวัดอยู่ดีมีสุขที่สุดในไทย ปี 2569 กรุงเทพฯอยู่อันดับ 14 พบทุกจังหวัดมีจุดเปราะบาง
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
10 เซียน เซียนลิขิต 5 เปิดโพยหวย 1 ธ.ค. 69 เลขต้องมา 4–6 เปิดตารางเซียนคู่–เซียนคี่ จัดชุดสามตัว 8 เลข
สวนสัตว์ที่กว้างใหญ่มากที่สุด ที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ของเมืองกรุงเทพมหานคร



