ทำไมเลือดเป็นสีแดง แต่เส้นเลือดที่แขนดูเป็นสีฟ้า

ทำไมเลือดเป็นสีแดง แต่เส้นเลือดที่แขนกลับมองเห็นเป็นสีฟ้า

หลายคนเคยสงสัยว่า ถ้าเลือดของเรามีสีแดง แล้วทำไมเวลามองที่แขน หลังมือ หรือท้องแขน กลับเห็นเส้นเลือดเป็นสีฟ้าหรือเขียว ทั้งที่เส้นเลือดเหล่านั้นก็มีเลือดไหลอยู่ข้างในเหมือนกัน

คำตอบคือ เส้นเลือดไม่ได้มีสีฟ้า และเลือดในเส้นเลือดก็ไม่ได้กลายเป็นสีฟ้า แต่เป็นผลจากวิธีที่แสงเดินทางผ่านผิวหนัง เนื้อเยื่อ และการรับรู้สีของดวงตาเรา

เลือดของมนุษย์มีสีแดงเพราะมีโปรตีนชื่อว่า ฮีโมโกลบิน (Hemoglobin) อยู่ในเม็ดเลือดแดง ทำหน้าที่จับและขนส่งออกซิเจนไปทั่วร่างกาย

เมื่อฮีโมโกลบินจับออกซิเจนมาก เลือดจะมีสีแดงสด เช่น เลือดในหลอดเลือดแดงที่ออกจากหัวใจไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย

ส่วนเลือดที่มีออกซิเจนน้อยลง เช่น เลือดในหลอดเลือดดำ จะมีสีแดงเข้มขึ้น ไม่ได้กลายเป็นสีน้ำเงินหรือสีฟ้าอย่างที่หลายคนเข้าใจ

แล้วทำไมเส้นเลือดถึงดูเป็นสีฟ้า?

สาเหตุที่เส้นเลือดบริเวณแขนดูเป็นสีฟ้าหรือเขียว เกิดจากแสงที่กระทบผิวหนัง โดยแสงแต่ละสีมีความสามารถในการทะลุผ่านเนื้อเยื่อไม่เท่ากัน

แสงสีแดงมักเดินทางผ่านเนื้อเยื่อได้ลึกกว่า ส่วนแสงสีฟ้าและสีเขียวจะถูกกระเจิงกลับมาที่ตาของเรามากกว่า เมื่อรวมกับสีของผิวหนังและตำแหน่งของเส้นเลือด สมองจึงตีความบริเวณนั้นเป็นสีฟ้าหรือเขียว

พูดง่าย ๆ คือ สิ่งที่เราเห็นไม่ใช่ “สีจริงของเลือด” แต่เป็นสีที่เกิดจากแสงสะท้อนกลับมาผ่านชั้นผิวหนัง

สีผิวและความหนาของผิวก็มีผล

ความหนาของผิวหนัง สีผิว ปริมาณไขมันใต้ผิวหนัง และตำแหน่งของเส้นเลือด ล้วนมีผลต่อสีที่เรามองเห็น

บางคนอาจเห็นเส้นเลือดชัดมาก โดยเฉพาะบริเวณหลังมือ ข้อมือ หรือท้องแขน เพราะเส้นเลือดดำในบางจุดอยู่ค่อนข้างใกล้ผิวหนัง และมีผิวบริเวณนั้นบางกว่าส่วนอื่น

ในขณะที่บางคนอาจมองเห็นเส้นเลือดไม่ชัดเท่าไร ซึ่งไม่ได้แปลว่าผิดปกติเสมอไป เพราะโครงสร้างผิวและร่างกายของแต่ละคนไม่เหมือนกัน

เลือดดำไม่ได้เป็นสีน้ำเงิน

อีกความเข้าใจผิดที่พบได้บ่อยคือ เลือดในหลอดเลือดดำเป็นสีน้ำเงิน เพราะในภาพประกอบทางการแพทย์มักใช้สีแดงแทนหลอดเลือดแดง และใช้สีน้ำเงินแทนหลอดเลือดดำ เพื่อให้แยกดูง่าย

แต่ในร่างกายจริง เลือดในหลอดเลือดดำก็ยังเป็นสีแดง เพียงแต่เป็นสีแดงเข้มกว่าเลือดที่มีออกซิเจนสูง

ถ้านำเลือดออกมาดูจากร่างกายจริง เลือดจึงไม่ได้เปลี่ยนเป็นสีฟ้าอย่างที่หลายคนเคยเข้าใจ

แล้วเส้นเลือดที่เห็นชัด อันตรายไหม?

โดยทั่วไป การมองเห็นเส้นเลือดที่แขนหรือหลังมือชัด ไม่ได้แปลว่าเป็นอันตรายเสมอไป บางคนเห็นชัดตามธรรมชาติ โดยเฉพาะคนที่ผิวบาง ไขมันใต้ผิวน้อย หรือออกกำลังกายเป็นประจำ

แต่ถ้าเส้นเลือดปูดบวมผิดปกติ ปวด แดง ร้อน มีอาการชา หรือเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว ควรสังเกตอาการเพิ่มเติม และหากไม่แน่ใจควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์ เพราะอาจเกี่ยวข้องกับปัญหาหลอดเลือดหรือการอักเสบบางอย่างได้

ภาพจำเรื่อง “เลือดสีน้ำเงินในเส้นเลือด” จึงเป็นเพียงภาพลวงตาจากการมองผ่านผิวหนัง ไม่ใช่สีจริงของเลือดหรือเส้นเลือด

ร่างกายมนุษย์จึงเป็นตัวอย่างที่ดีของการทำงานร่วมกันระหว่างชีววิทยา แสง และการรับรู้ของดวงตา เพราะสิ่งที่เราเห็น อาจไม่ใช่สิ่งที่เกิดขึ้นจริงทั้งหมดเสมอไป