สิ่งที่ห้ามทำ หากเจอพะยูนเกยตื้น ช่วยผิดวิธีอาจเสี่ยงอันตราย

เจอพะยูนเกยตื้น อย่ารีบช่วยผิดวิธี เพราะอาจทำให้อาการแย่ลง

การพบ พะยูนเกยตื้น อาจเป็นสถานการณ์ที่หลายคนอยากรีบเข้าไปช่วยทันที แต่การช่วยผิดวิธีอาจทำให้พะยูนบาดเจ็บ เครียดมากขึ้น หรือเสี่ยงเสียชีวิตได้ โดยเฉพาะหากสัตว์กำลังป่วย อ่อนแรง หรือมีบาดแผลที่มองไม่เห็น

ดังนั้น หากพบพะยูนเกยตื้น สิ่งสำคัญที่สุดคือ ตั้งสติ เว้นระยะ และรีบแจ้งเจ้าหน้าที่ ไม่ควรตัดสินใจเคลื่อนย้ายหรือปล่อยกลับทะเลเอง

สิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาด หากเจอพะยูนเกยตื้น

ห้ามผลักพะยูนกลับลงทะเลทันที
เพราะพะยูนอาจป่วย บาดเจ็บ หรืออ่อนแรง การปล่อยกลับไปโดยไม่ได้ประเมินอาการ อาจทำให้จมน้ำ เสียแรงมากขึ้น หรือกลับมาเกยตื้นซ้ำในสภาพที่แย่กว่าเดิม

ห้ามดึงหาง ดึงครีบ หรือใช้เชือกลากตัวพะยูน
การลากหรือดึงผิดจุดอาจทำให้กระดูก กล้ามเนื้อ และอวัยวะภายในเสียหายได้ แม้ภายนอกจะดูเหมือนไม่มีบาดแผลก็ตาม

ห้ามขึ้นคร่อม นั่ง หรือถ่ายรูปโดยรบกวนสัตว์
พะยูนที่เกยตื้นมักอยู่ในภาวะเครียดอยู่แล้ว การเข้าใกล้มากเกินไป ส่งเสียงดัง หรือรุมถ่ายรูป อาจทำให้สัตว์ตกใจ ดิ้น และบาดเจ็บเพิ่ม

ห้ามเทน้ำลงรูจมูก หรือรูหายใจ
รูหายใจของพะยูนอยู่บริเวณส่วนหัว ต้องเปิดโล่งไว้เสมอ เพื่อให้หายใจได้ตามปกติ การเทน้ำหรือเอาผ้าไปปิดบริเวณนี้ อาจทำให้หายใจลำบากหรือสำลักได้

ห้ามให้อาหารหรือป้อนน้ำ
แม้จะตั้งใจช่วย แต่การให้อาหารหรือป้อนน้ำอาจทำให้พะยูนสำลัก โดยเฉพาะในช่วงที่สัตว์อ่อนแรงหรือยังไม่รู้สาเหตุของการเกยตื้น

ห้ามปล่อยให้ผิวหนังแห้งหรือโดนแดดจัด
หากจำเป็น สามารถใช้ผ้าชุบน้ำทะเลคลุมลำตัวเพื่อรักษาความชุ่มชื้นได้ แต่ต้องหลีกเลี่ยงบริเวณรูหายใจ และไม่ควรใช้น้ำจืดราดตัวโดยไม่จำเป็น

ทำไมไม่ควรรีบผลักกลับทะเลเอง?

หลายคนอาจเข้าใจว่า เมื่อสัตว์ทะเลขึ้นมาเกยตื้น วิธีช่วยที่ดีที่สุดคือรีบพากลับลงน้ำ แต่ในหลายกรณี การเกยตื้นอาจเกิดจากความเจ็บป่วย อ่อนแรง บาดเจ็บ หรือมีปัญหาภายในที่คนทั่วไปสังเกตไม่ออก

ถ้าผลักกลับทะเลทันที พะยูนอาจไม่มีแรงว่ายน้ำ หายใจไม่ทัน หรือจมน้ำได้ การรอเจ้าหน้าที่จึงไม่ใช่การปล่อยปละละเลย แต่เป็นการช่วยให้สัตว์ได้รับการประเมินอาการอย่างถูกวิธี

ควรทำอย่างไรเมื่อพบพะยูนเกยตื้น?

สิ่งแรกที่ควรทำคือ รีบแจ้งเจ้าหน้าที่กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง หรือหน่วยกู้ภัยทางทะเลในพื้นที่ พร้อมบอกตำแหน่งที่พบให้ชัดเจน เช่น ชื่อชายหาด จุดสังเกตใกล้เคียง หรือพิกัดจากโทรศัพท์มือถือ

ระหว่างรอเจ้าหน้าที่ ควรเฝ้าดูอาการในระยะที่เหมาะสม และช่วยกันกันคนออกห่าง ลดเสียงรบกวน รวมถึงกันสัตว์เลี้ยงไม่ให้เข้าใกล้

หากพะยูนยังมีชีวิตอยู่และอยู่ในบริเวณแดดจัด ควรช่วยรักษาความชุ่มชื้นของผิวด้วยน้ำทะเลหรือผ้าชุบน้ำทะเล โดยเว้นบริเวณรูหายใจไว้เสมอ

ที่สำคัญ ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่จนกว่าทีมช่วยเหลือจะมาถึง ไม่ควรเคลื่อนย้ายเอง หากไม่ได้รับคำสั่งหรือคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ

สิ่งที่คนพบเห็นช่วยได้มากที่สุด

การช่วยเหลือที่ดีไม่จำเป็นต้องเข้าไปจับตัวพะยูนเสมอไป บางครั้งการช่วยที่สำคัญที่สุดคือการกันพื้นที่ ไม่ให้คนมุง ไม่ให้เสียงดัง และไม่ให้สัตว์ถูกรบกวนเพิ่ม

หากมีคนจำนวนมากอยู่ในพื้นที่ ควรช่วยกันบอกให้ถอยห่างอย่างสุภาพ เพื่อให้พะยูนหายใจได้สะดวก ลดความเครียด และเปิดทางให้เจ้าหน้าที่เข้าถึงพื้นที่ได้ง่ายขึ้น

การช่วยเหลือที่ถูกต้องในช่วงไม่กี่นาทีแรก อาจเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้พะยูนมีโอกาสรอดชีวิต และกลับคืนสู่ธรรมชาติได้อีกครั้ง