ขนมจีนกุ้งบก (กิ้งกือ) เมนูที่สุนทรภู่ยังร้องยี้
นิราศพระบาท
"แต่น้ำยานั้นเขาว่ากิ้งกือกุ้ง
เห็นชาวกรุงกินกลุ้มทั้งหนุ่มสาว
พี่คลื่นไส้ไส้ช้างให้ย่างยาว
มาตามราวมรคาพนาวันฯ"
บทกวีที่สุนทรภู่ได้บรรยายไว้เมื่อเขาได้มาเห็นเมนูเปิบพิสดาร
เมื่อพูดถึงอาหารไทยโบราณ หลายคนอาจนึกถึงแกง น้ำพริก หรือขนมหวาน แต่ในอดีตคนไทยมีวัฒนธรรมการกินที่หลากหลายกว่าที่เราคุ้นเคยในปัจจุบัน หนึ่งในเมนูที่สร้างความประหลาดใจให้คนยุคใหม่คือ “ขนมจีนกุ้งบก” ซึ่งบางตำราหรือเรื่องเล่าพื้นบ้านกล่าวว่า “กุ้งบก” ในที่นี้หมายถึง กิ้งกือ สัตว์ตัวเล็กที่อาศัยอยู่ตามพื้นดิน และถูกนำมาปรุงเป็นอาหารในบางพื้นที่
ชื่อ “กุ้งบก” เกิดจากการเปรียบเทียบรูปร่างของกิ้งกือกับกุ้ง เพราะมีลำตัวยาว มีปล้องจำนวนมาก และเมื่อผ่านการปรุงอาจมีลักษณะคล้ายวัตถุดิบจากน้ำ แต่แท้จริงแล้วไม่ใช่กุ้งแต่อย่างใด
อาหารชนิดนี้สะท้อนวิถีชีวิตของคนโบราณที่รู้จักใช้ทรัพยากรรอบตัวเป็นอาหาร ในยุคที่การเข้าถึงอาหารทะเลหรือเนื้อสัตว์บางชนิดไม่ได้ง่ายเหมือนปัจจุบัน สัตว์เล็ก ๆ จากธรรมชาติจึงถูกนำมาดัดแปลงเป็นอาหารเพื่อเพิ่มทางเลือกในการดำรงชีวิต
อย่างไรก็ตาม สำหรับคนในปัจจุบัน ภาพของกิ้งกือในฐานะสัตว์ที่มักพบตามดิน ใบไม้ผุ หรือพื้นที่ชื้นแฉะ ทำให้หลายคนรู้สึกไม่อยากรับประทาน และกลายเป็นอาหารที่มีภาพลักษณ์ “ชวนขนลุก” เช่นเดียวกับอาหารพื้นบ้านอีกหลายชนิดที่แตกต่างจากความคุ้นเคย
มีเรื่องเล่าว่าแม้แต่ สุนทรภู่กวีเอกของไทยก็ไม่โปรดอาหารชนิดนี้ จนเกิดภาพจำว่าเป็น “เมนูที่ทำให้ร้องยี้” แต่เรื่องดังกล่าวควรพิจารณาอย่างระมัดระวัง เพราะหลักฐานโดยตรงเกี่ยวกับความรู้สึกของสุนทรภู่ต่อขนมจีนกุ้งบกนั้นไม่ได้ชัดเจนมากนัก
สิ่งที่น่าสนใจของขนมจีนกุ้งบกจึงไม่ใช่เพียงความแปลกของวัตถุดิบ แต่คือการสะท้อนโลกของอาหารไทยในอดีต ที่มนุษย์ไม่ได้แบ่งอาหารตามความรู้สึกเพียงอย่างเดียว แต่แบ่งตามความจำเป็น ทรัพยากร และภูมิปัญญาของแต่ละท้องถิ่น
จากอาหารที่บางคนในวันนี้อาจมองว่าน่ากลัว ขนมจีนกุ้งบกกลับกลายเป็นหลักฐานทางวัฒนธรรมว่า ครั้งหนึ่งคนไทยมีวิธีปรับตัวกับธรรมชาติอย่างสร้างสรรค์ และอาหารที่ดูแปลกในสายตาคนยุคหนึ่ง อาจเป็นเรื่องธรรมดาในอีกยุคหนึ่ง
เปิดตำนานกรุสมบัติของชาติ โบราณวัตถุล้ำค่ามีประวัติศาสตร์มายาวนาน
หมู่บ้านของไทยมีคนไม่ถึง 100 คน เปิดข้อมูลจริง บางแห่งเหลือไม่ถึง 10 คน
วัดปริวาสใช้ปูนปั้นเล่าเรื่องร่วมสมัยอย่างไร
ทำไมป้ายความปลอดภัยถึงใช้ “แดง เหลือง เขียว” ไม่ใช่เลือกสีมั่ว ๆ? แต่ละสีมีหน้าที่ชัดกว่าที่คิด
อำเภอที่มีชื่ออำเภอสั้นที่สุด 3 อำเภอเท่านั้นในประเทศไทย
หลวงพ่อปากแดง งวด 1 ต.ค. 69 เลขเด่น 6 - 8
โรงเรียนหญิงล้วนของรัฐบาล ที่เด็กอยากเข้าเรียนที่สุด
ค่าเทอมโรงเรียนนานาชาติ 2569: เปรียบเทียบ 10 โรงเรียน ค่าแรกเข้า และงบปีแรก
แมววิเชียรมาศเคยเป็นแมวหลวงจริงแค่ไหน
โรงเรียนที่มีนักเรียนมากที่สุดในไทย
โธมัส บลัดรอดโทษหลังบุกชิงมงกุฎอังกฤษได้อย่างไร
ตั๋วบินตลอดชีพของ American Airlines กลายเป็นภาระได้อย่างไร
แมววิเชียรมาศเคยเป็นแมวหลวงจริงแค่ไหน
เปิด 5 โรงเรียนหญิงล้วนเก่าแก่ของไทย ที่มีประวัติยาวนานกว่าศตวรรษ
วัดปริวาสใช้ปูนปั้นเล่าเรื่องร่วมสมัยอย่างไร
เปิดตำนานกรุสมบัติของชาติ โบราณวัตถุล้ำค่ามีประวัติศาสตร์มายาวนาน
โธมัส บลัดรอดโทษหลังบุกชิงมงกุฎอังกฤษได้อย่างไร
ค่าเทอมโรงเรียนนานาชาติ 2569: เปรียบเทียบ 10 โรงเรียน ค่าแรกเข้า และงบปีแรก








