ถ้าเลือกเก่งได้ทันที จะเลือกเชี่ยวชาญเรื่องอะไรดี

บางคำถามฟังเหมือนเล่น ๆ แต่พอคิดจริง ๆ แล้วกลับพาเราเดินเข้าไปเจออะไรบางอย่างในใจตัวเองเหมือนกัน เช่น ถ้าวันหนึ่งมีใครเดินมาบอกว่า เราสามารถเป็นผู้เชี่ยวชาญเรื่องใดเรื่องหนึ่งได้ทันที ไม่ต้องเรียน ไม่ต้องฝึก ไม่ต้องเสียเวลาลองผิดลองถูก เราจะเลือกเรื่องอะไร

ตอนยังเด็ก หลายคนคงเลือกเรื่องที่ดูเท่ก่อน อยากเก่งภาษา อยากเล่นดนตรีได้ อยากเขียนโปรแกรม อยากลงทุนเก่ง อยากพูดต่อหน้าคนได้แบบไม่สั่น หรืออยากเป็นหมอ เป็นนักบิน เป็นนักเขียน เป็นเชฟ เป็นอะไรก็ได้ที่มองจากข้างนอกแล้วดูมีแสงอยู่รอบตัว

พอโตขึ้น คำตอบอาจเปลี่ยนไปเล็กน้อย บางคนไม่ได้อยากเก่งเพื่อให้ใครปรบมือให้แล้ว แต่อยากเก่งเพราะเหนื่อยกับเรื่องเดิม ๆ ในชีวิต บางคนอยากเชี่ยวชาญเรื่องการเงิน เพราะเคยผ่านช่วงที่เงินขาดมือจนรู้ว่าความไม่รู้เรื่องเงินทำให้ชีวิตแกว่งได้มากแค่ไหน บางคนอยากเชี่ยวชาญเรื่องสุขภาพ เพราะเห็นคนใกล้ตัวป่วยแล้วรู้สึกว่าถ้าเข้าใจร่างกายมากกว่านี้ อาจดูแลตัวเองและคนที่รักได้ดีกว่าเดิม

มีคนไม่น้อยที่อาจเลือกเรื่องการสื่อสาร ฟังดูไม่หวือหวาเท่าเทคโนโลยีหรือการลงทุน แต่ในชีวิตจริง การพูดให้คนเข้าใจ การฟังให้เป็น การเลือกคำในวันที่อารมณ์กำลังขึ้น ล้วนเป็นทักษะที่ช่วยลดแผลในความสัมพันธ์ได้มากกว่าที่หลายคนคิด คนบางคนไม่ได้แพ้เพราะไม่มีความสามารถ แต่แพ้เพราะอธิบายตัวเองไม่เป็น ขอโทษไม่ถูกเวลา พูดความต้องการของตัวเองออกมาเหมือนกำลังกล่าวหาอีกฝ่าย หรือเงียบจนอีกคนเดาไปไกลเกินจริง

ถ้าเลือกเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการสื่อสารได้ทันที ชีวิตคงเบาลงไม่น้อย เราอาจคุยกับพ่อแม่ได้โดยไม่ต้องจบด้วยเสียงดัง คุยกับคนรักได้โดยไม่ต้องสะสมความน้อยใจไว้เป็นก้อน คุยกับหัวหน้าได้โดยไม่รู้สึกเหมือนกำลังขอความเมตตา คุยกับลูกน้องได้โดยไม่ทำให้เขารู้สึกตัวเล็กลง ความเก่งแบบนี้ไม่ค่อยมีใบประกาศติดผนัง แต่คนรอบข้างรับรู้ได้เสมอ

บางคนอาจเลือกเชี่ยวชาญเรื่องใจมนุษย์ ไม่ใช่เพื่อไปควบคุมใคร แต่เพื่อเข้าใจว่าทำไมคนเราถึงกลัว ทำไมถึงโกรธ ทำไมถึงทำร้ายกันด้วยคำพูดทั้งที่ลึก ๆ แล้วแค่อยากให้ใครสักคนเข้าใจ ถ้าเราอ่านอารมณ์คนได้ดีขึ้น บางทีเราจะไม่รีบตัดสินคนจากประโยคแรกที่เขาพูด ไม่ด่วนสรุปว่าคนเงียบคือหยิ่ง คนแข็งคือร้าย หรือคนที่ถอยออกไปคือไม่รัก

ความเชี่ยวชาญเรื่องใจคนอาจช่วยให้เราใจเย็นกับตัวเองมากขึ้นด้วย เพราะหลายครั้ง คนที่เราตีความผิดบ่อยที่สุดก็คือตัวเราเอง เราคิดว่าตัวเองขี้เกียจ ทั้งที่จริงอาจหมดแรง เราคิดว่าตัวเองไม่เอาไหน ทั้งที่จริงอาจยังไม่มีเครื่องมือที่เหมาะ เราคิดว่าตัวเองแพ้ ทั้งที่จริงแค่กำลังอยู่ระหว่างทางที่ยังมองไม่เห็นปลายสุด

ส่วนคนที่เลือกเชี่ยวชาญเรื่องเงิน ก็ไม่ใช่เรื่องน่าแปลก เงินไม่ใช่ทุกอย่างก็จริง แต่วันที่ไม่มีเงินพอจ่ายค่าเช่า ค่ายา ค่าเทอม หรือค่าซ่อมรถ ประโยคสวย ๆ หลายประโยคจะเงียบลงทันที การเข้าใจเงินไม่ใช่แค่รู้ว่าจะทำอย่างไรให้รวย แต่คือรู้ว่าจะใช้ จะเก็บ จะป้องกันตัวเองจากหนี้ และจะไม่เอาอนาคตไปแลกกับความอยากชั่วครู่ได้อย่างไร

ถ้าเก่งเรื่องเงินทันที บางคนอาจไม่ต้องย้อนกลับไปเสียดายการผ่อนของที่ไม่จำเป็น ไม่ต้องตกใจทุกสิ้นเดือน ไม่ต้องใช้ชีวิตแบบรอเงินเดือนเหมือนรอรถพยาบาล ความรู้เรื่องเงินทำให้คนมีพื้นที่หายใจ และเมื่อคนมีพื้นที่หายใจ เขามักตัดสินใจได้ดีขึ้น อ่อนโยนกับคนอื่นได้มากขึ้น และไม่ต้องยอมทุกอย่างเพียงเพราะกลัวขาดรายได้

แต่ก็มีคำตอบหนึ่งที่ยิ่งอายุมากขึ้นยิ่งน่าสนใจ คืออยากเชี่ยวชาญเรื่องการใช้ชีวิตของตัวเอง ฟังดูธรรมดามาก คล้ายไม่ใช่วิชา แต่จริง ๆ แล้วเป็นเรื่องยากทีเดียว เพราะคนเราใช้เวลาหลายปีเพื่อรู้ว่าอะไรเหมาะกับตัวเอง อะไรไม่เหมาะ ความสัมพันธ์แบบไหนควรถนอม งานแบบไหนทำแล้วค่อย ๆ หมดไฟ สังคมแบบไหนอยู่แล้วต้องฝืน และความฝันแบบไหนเป็นของเราจริง ๆ ไม่ใช่ของคนอื่นที่ฝากไว้

ถ้าเราเข้าใจตัวเองได้เร็วขึ้น ชีวิตอาจไม่ต้องเสียเวลาเอาตัวไปวางผิดที่นานเกินไป บางคนทำงานที่คนอื่นบอกว่าดี แต่ทุกเช้าตื่นมาเหมือนมีหินทับอก บางคนคบคนที่ใคร ๆ บอกว่าเหมาะสม แต่ในบ้านกลับเงียบและหนาว บางคนพยายามเป็นคนเก่งในสายตาสังคม จนลืมถามตัวเองว่าอยากใช้วันธรรมดาแบบไหน

ความเชี่ยวชาญที่เลือกได้ทันทีจึงอาจไม่ได้บอกแค่ว่าเราอยากเก่งอะไร แต่มันบอกว่าเรากำลังขาดอะไร หรือเคยเจ็บจากอะไรมา บางคนเลือกภาษา เพราะอยากมีโอกาสเดินออกไปไกลกว่าเดิม บางคนเลือกแพทย์ เพราะไม่อยากยืนมองคนรักป่วยโดยทำอะไรไม่ได้ บางคนเลือกกฎหมาย เพราะเคยเห็นคนธรรมดาเสียเปรียบเพราะไม่รู้สิทธิของตัวเอง บางคนเลือกทำอาหาร เพราะอยากให้บ้านมีโต๊ะกินข้าวที่อบอุ่นกว่าวันวาน

ถ้าให้เลือกจริง ๆ หลายคนอาจลังเลอยู่พักใหญ่ เพราะความเก่งแต่ละแบบให้ผลลัพธ์ไม่เหมือนกัน เก่งงานอาจทำให้ชีวิตมั่นคงขึ้น เก่งเงินอาจทำให้กลัวอนาคตน้อยลง เก่งใจคนอาจทำให้ความสัมพันธ์ไม่พังง่าย เก่งดูแลสุขภาพอาจทำให้มีเวลาอยู่กับคนที่รักนานขึ้น เก่งรู้จักตัวเองอาจทำให้หยุดวิ่งตามเสียงที่ไม่ใช่ของเราเสียที

น่าแปลกที่คำถามนี้เริ่มจากคำว่าไม่ต้องเรียน แต่สุดท้ายกลับพาเรามาคิดถึงสิ่งที่ชีวิตค่อย ๆ สอนมาตลอด บางเรื่องเราอยากเก่งทันทีเพราะไม่อยากเจ็บซ้ำ บางเรื่องเราอยากเก่งทันทีเพราะอยากปกป้องใครสักคน บางเรื่องเราอยากเก่งทันทีเพราะรู้แล้วว่าเวลาชีวิตไม่ได้ยาวพอให้ลองผิดทุกทาง

ถ้าวันหนึ่งมีโอกาสเลือกได้จริง บางคนอาจเลือกความเชี่ยวชาญที่ทำให้ตัวเองก้าวหน้า บางคนอาจเลือกสิ่งที่ทำให้คนรอบข้างปลอดภัยขึ้น บางคนอาจเลือกเรื่องเล็กมากในสายตาคนอื่น แต่เป็นเรื่องใหญ่ในหัวใจตัวเอง และนั่นก็พอแล้ว เพราะคำตอบของคำถามนี้ไม่จำเป็นต้องดูยิ่งใหญ่เสมอไป ขอแค่มันทำให้เรารู้จักความปรารถนาลึก ๆ ของตัวเองชัดขึ้นอีกนิด ก็ถือว่าเป็นคำถามที่มีคุณค่าแล้ว

บางทีเราอาจยังไม่มีปุ่มลัดให้เก่งทันที แต่การรู้ว่าเราอยากเชี่ยวชาญเรื่องอะไร ก็เหมือนมีเข็มทิศเล็ก ๆ อยู่ในมือ ต่อให้เดินช้า ต่อให้ยังต้องเรียน ต้องฝึก ต้องผิดพลาดอยู่บ้าง อย่างน้อยเราก็เริ่มรู้แล้วว่าควรหันหน้าไปทางไหน และบางครั้ง แค่นั้นก็ทำให้ชีวิตไม่หลงทางเท่าเดิม