เคยมั๊ย!! นอนๆ หลับอยู่ เกิดการสะดุ้งตื่นกลางดึก เป็นเพราะอะไร?

        อาการของคนที่นอนหลับ แล้วมีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ เป็นความผิดปกติของการหายใจที่เกิดขึ้น ในระหว่างที่เรานอนหลับ โดยที่ผู้ป่วยอาจไม่รู้ตัว ภาวะนี้เกิดขึ้นเมื่อทางเดินหายใจส่วนบนเกิดการตีบแคบ หรืออุดกั้นชั่วคราว ส่งผลให้อากาศไม่สามารถไหลผ่านลงสู่ปอดได้ตามปกติ ทำให้ออกซิเจนในเลือดลดต่ำลงอย่างกะทันหัน

        เมื่อสมองรับรู้ถึงภาวะขาดออกซิเจน สมองจะสั่งการให้ร่างกายสะดุ้งตื่นขึ้นมาเพื่อเริ่มหายใจใหม่อีกครั้ง ซึ่งวงจรนี้สามารถเกิดขึ้นซ้ำได้หลายสิบหรือหลายร้อยครั้งในคืนเดียว ทำให้นอนหลับไม่สนิทและส่งผลเสียต่อสุขภาพในระยะยาว

กลไกการเกิดภาวะนี้แบ่งออกเป็นสองประเภทหลัก

        ประเภทแรกคือ การอุดกั้นที่เกิดขึ้นบริเวณทางเดินหายใจส่วนบน ซึ่งเป็นกลไกที่พบได้บ่อยที่สุด เกิดจากการที่กล้ามเนื้อและเนื้อเยื่อในลำคอ เช่น โคนลิ้น เพดานอ่อน หรือต่อมทอนซิล เกิดการหย่อนตัวลงไปปิดกั้นหลอดลมในขณะที่ร่างกายเข้าสู่การหลับลึก

        ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดกลไกนี้ มักเกี่ยวข้องกับโครงสร้างร่างกาย เช่น ผู้ที่มีน้ำหนักเกินเกณฑ์ มีไขมันสะสมรอบคอมาก ผู้ที่มีขากรรไกรเล็กหรือถอยร่นไปด้านหลัง รวมถึงผู้ที่ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์หรือใช้ยาบางชนิด ที่ทำให้กล้ามเนื้อคลายตัวมากกว่าปกติ

ส่วนประเภทที่สองพบได้น้อยกว่า

        เกิดจากความผิดปกติของระบบประสาทส่วนกลาง โดยสมองส่วนควบคุมการหายใจไม่ได้ส่งสัญญาณมายังกล้ามเนื้อหายใจชั่วคราว ผลกระทบทางสรีรวิทยาเมื่อเกิดการหยุดหายใจ คือร่างกายจะเผชิญกับภาวะพร่องออกซิเจนอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้หัวใจต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนแห่งความเครียดออกมา ซึ่งกระตุ้นให้ความดันโลหิตสูงขึ้น หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้อง จะเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง โรคหัวใจล้มเหลว โรคเบาหวาน และภาวะสมองเสื่อม

        นอกจากนี้ การที่สมองต้องตื่นจากการหลับลึกบ่อยๆ ยังทำให้ผู้ป่วยรู้สึกง่วงนอนสะลึมสะลือในตอนกลางวัน ประสิทธิภาพในการทำงานหรือการตัดสินใจลดลง และเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุจากการหลับในระหว่างขับรถได้สูงมาก

แนวทางการรักษา

        ในปัจจุบันมีหลายวิธีตามความรุนแรงของอาการ วิธีที่เป็นมาตรฐานและได้ผลดีที่สุดคือการใช้เครื่องอัดอากาศแรงดันบวกเพื่อเปิดขยายทางเดินหายใจในขณะนอนหลับ ช่วยให้สามารถหายใจได้อย่างต่อเนื่องตลอดคืน

        นอกจากนี้ยังมีการใช้อุปกรณ์ทันตกรรมเพื่อจัดตำแหน่งขากรรไกรล่างไม่ให้ลิ้นตกไปอุดกั้นหลอดลม หรือในผู้ป่วยบางรายที่มีโครงสร้างผิดปกติเด่นชัดอาจพิจารณาการผ่าตัด ส่วนการดูแลตัวเองเบื้องต้นที่สามารถทำได้ทันทีคือการควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน

        การปรับเปลี่ยนท่านอนมาเป็นท่านอนตะแคงเพื่อลดโอกาสที่โคนลิ้นจะตกไปอุดกั้นทางเดินหายใจ หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์ก่อนนอน และรักษาสุขอนามัยการนอนหลับที่ดีเพื่อให้ร่างกายได้รับการพักผ่อนอย่างเต็มประสิทธิภาพค่ะ