ขงจื้อ รากฐานชายเป็นใหญ่ในจีน

มักถูกมองว่าเป็นบุคคลสำคัญที่วางรากฐานแนวคิด "ชายเป็นใหญ่" ในสังคมจีน แต่หากพิจารณาในบริบทประวัติศาสตร์ ความจริงซับซ้อนกว่านั้น

ขงจื้อมีชีวิตอยู่ในช่วงปลายยุคชุนชิว (551–479 ปีก่อนคริสตกาล) ซึ่งเป็นยุคที่สังคมจีนมีโครงสร้างแบบปิตาธิปไตย (Patriarchy) อยู่แล้ว ผู้ชายเป็นหัวหน้าครอบครัว มีสิทธิ์สืบทอดทรัพย์สิน และเป็นผู้ประกอบพิธีบูชาบรรพบุรุษ ดังนั้น ขงจื้อไม่ได้เป็นผู้ "สร้าง" ระบบชายเป็นใหญ่ แต่เป็นผู้รวบรวมและอธิบายระเบียบสังคมที่มีอยู่ให้เป็นหลักปรัชญาและจริยธรรม

แนวคิดสำคัญของสำนักขงจื้อที่ส่งผลต่อสถานะของผู้หญิง ได้แก่

• การให้ความสำคัญกับลำดับชั้นในครอบครัว โดยบุตรต้องเชื่อฟังบิดา ภรรยาต้องเคารพสามี และผู้น้อยต้องเชื่อฟังผู้ใหญ่

• การเน้นคุณธรรมและหน้าที่ของแต่ละคนตามสถานะทางสังคม

• การให้ครอบครัวเป็นรากฐานของรัฐ จึงมองว่าความเป็นระเบียบในบ้านนำไปสู่ความมั่นคงของบ้านเมือง

อย่างไรก็ตาม หลักที่ผู้หญิงต้อง "เชื่อฟังบิดาเมื่อยังไม่แต่งงาน เชื่อฟังสามีเมื่อแต่งงาน และเชื่อฟังบุตรชายเมื่อสามีเสียชีวิต" หรือที่เรียกว่า "สามเชื่อฟัง" (三从) ไม่ได้มาจากคำสอนของขงจื้อโดยตรง แต่ได้รับการพัฒนาและตีความเพิ่มเติมโดยนักปราชญ์ขงจื้อรุ่นหลัง โดยเฉพาะในสมัย และต่อมาได้รับการตอกย้ำอย่างเข้มงวดในสมัย 

แล้วทำไมคนจึงโทษขงจื้อ?

เพราะลัทธิขงจื้อกลายเป็นอุดมการณ์ของรัฐจีนนานกว่า 2,000 ปี ตั้งแต่สมัยราชวงศ์ฮั่นเป็นต้นมา รัฐใช้หลักขงจื้อในการคัดเลือกขุนนาง การศึกษา และการกำหนดคุณธรรมของประชาชน ส่งผลให้ค่านิยมชายเป็นใหญ่ฝังรากลึกในสังคมจีน รวมถึงใน และ ที่รับอิทธิพลจากลัทธิขงจื้อ

สรุปคือ ขงจื้อไม่ได้เป็นผู้คิดค้นระบบชายเป็นใหญ่ แต่เป็นผู้ทำให้ระบบดังกล่าวมีเหตุผลทางปรัชญาและกลายเป็นมาตรฐานของสังคมจีนในเวลาต่อมา ส่วนกฎเกณฑ์ที่จำกัดสิทธิสตรีอย่างเข้มงวดจำนวนมากเกิดจากการตีความและพัฒนาของนักปราชญ์รุ่นหลัง มากกว่าจะเป็นคำสอนดั้งเดิมของขงจื้อเอง.