ก่อนที่การเดินทางด้วยรถยนต์และเครื่องบินจะสะดวกเหมือนในปัจจุบัน รถไฟถือเป็นหัวใจสำคัญของการคมนาคมไทย แต่หลายคนอาจไม่เคยสังเกตว่า แม้เครือข่ายรถไฟของประเทศไทยจะครอบคลุมพื้นที่จำนวนมาก ก็ยังมีอีกหลายจังหวัดที่ "ไม่มีทางรถไฟผ่าน" จนถึงทุกวันนี้ บทความนี้จะพาคุณไปสำรวจว่า จังหวัดที่รถไฟไปไม่ถึงมีที่ไหนบ้าง เหตุใดจึงยังไม่มีรถไฟ และอนาคตมีโอกาสเปลี่ยนแปลงหรือไม่

เมื่อพูดถึงการเดินทางด้วยรถไฟ หลายคนมักนึกถึงภาพของขบวนรถที่วิ่งผ่านทุ่งนา ภูเขา หรือสถานีเก่าแก่ทั่วประเทศ แต่รู้หรือไม่ว่า แม้ประเทศไทยจะมีระบบรถไฟมานานกว่า 100 ปี ก็ยังมีหลายจังหวัดที่ไม่มีทางรถไฟพาดผ่านเลย

บางจังหวัดอยู่ห่างจากเส้นทางรถไฟเพียงไม่กี่สิบกิโลเมตร ขณะที่บางจังหวัดมีภูมิประเทศซับซ้อนจนการสร้างทางรถไฟเป็นเรื่องยาก บางแห่งเคยมีแผนจะสร้าง แต่สุดท้ายก็ยังไม่เกิดขึ้นจริง

ปัจจุบันประเทศไทยมีรถไฟครอบคลุมกี่จังหวัด

ประเทศไทยมีทั้งหมด 77 จังหวัด แต่ทางรถไฟของการรถไฟแห่งประเทศไทยยังครอบคลุมเพียงประมาณ 47–50 จังหวัด (ขึ้นอยู่กับการนับเส้นทางใหม่ที่เปิดใช้งานในช่วงหลัง)

นั่นหมายความว่ายังมีจังหวัดอีกจำนวนไม่น้อยที่ประชาชนต้องเดินทางด้วยรถยนต์ รถโดยสาร หรือเครื่องบินเป็นหลัก

 

จังหวัดที่ยังไม่มีรถไฟผ่าน

จังหวัดที่ไม่มีทางรถไฟพาดผ่านในปัจจุบัน ได้แก่

• กระบี่

• ภูเก็ต

• พังงา

• ระนอง

• ชุมพรฝั่งตะวันตกบางพื้นที่

• ตราด

• จันทบุรี

• อุทัยธานี

• กาฬสินธุ์

• บึงกาฬ

• อำนาจเจริญ

• ยโสธร

• มุกดาหาร

• เลย

• หนองบัวลำภู

• สกลนคร

• นครพนม

• แม่ฮ่องสอน

ทั้งนี้ รายชื่ออาจเปลี่ยนแปลงได้ในอนาคต หากมีการเปิดใช้เส้นทางรถไฟสายใหม่ตามแผนของภาครัฐ

 

ทำไมบางจังหวัดถึงไม่มีรถไฟ

หลายคนอาจคิดว่าเป็นเพราะรัฐบาลลืมสร้าง แต่ความจริงมีหลายเหตุผลประกอบกัน

1. ภูมิประเทศสร้างยาก

จังหวัดอย่าง แม่ฮ่องสอน เต็มไปด้วยภูเขาสูงและหุบเขาลึก การสร้างทางรถไฟต้องเจาะอุโมงค์จำนวนมาก สร้างสะพานขนาดใหญ่ และใช้งบประมาณมหาศาล ทำให้โครงการไม่คุ้มค่าทางเศรษฐกิจเมื่อเทียบกับจำนวนประชากร

2. ประชากรไม่หนาแน่น

จังหวัดที่มีประชากรไม่มาก ทำให้จำนวนผู้โดยสารอาจไม่เพียงพอรองรับต้นทุนการก่อสร้าง รัฐบาลจึงมักให้ความสำคัญกับพื้นที่ที่มีความต้องการเดินทางสูงก่อน

3. มีถนนที่สะดวกอยู่แล้ว

หลายจังหวัดสามารถเดินทางด้วยถนนได้สะดวก เช่น

• ภูเก็ต

• กระบี่

• พังงา

การเดินทางด้วยรถยนต์ใช้เวลาไม่นาน และยังมีสนามบินรองรับนักท่องเที่ยวอีกด้วย

4. งบประมาณจำกัด

การสร้างทางรถไฟ 1 กิโลเมตรอาจใช้งบประมาณตั้งแต่หลายสิบล้านบาทไปจนถึงหลายร้อยล้านบาท หากต้องสร้างสะพานหรืออุโมงค์ เมื่อรวมระยะทางหลายร้อยกิโลเมตร งบประมาณอาจสูงถึงหลักหมื่นล้านหรือแสนล้านบาท

 

จังหวัดท่องเที่ยวดัง แต่รถไฟยังไปไม่ถึง

ภูเก็ต

หลายคนแปลกใจว่า จังหวัดท่องเที่ยวระดับโลกกลับไม่มีรถไฟ นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่เดินทางโดยเครื่องบิน หรือรถยนต์จากจังหวัดพังงา อย่างไรก็ตาม มีแผนโครงการรถไฟสายสุราษฎร์ธานี–พังงา–ภูเก็ต ที่ถูกศึกษาไว้หลายครั้ง แต่ยังไม่เปิดให้บริการ

กระบี่

กระบี่เป็นจังหวัดที่มีนักท่องเที่ยวจำนวนมาก แม้จะมีสนามบินนานาชาติ แต่ผู้ที่อยากเดินทางด้วยรถไฟยังต้องลงที่จังหวัดตรังหรือสุราษฎร์ธานี แล้วต่อรถยนต์อีกหลายชั่วโมง

จันทบุรี

จังหวัดแห่งผลไม้และอัญมณีแม้อยู่ไม่ไกลจากกรุงเทพฯ แต่จนถึงปัจจุบันก็ยังไม่มีทางรถไฟเชื่อมถึงตัวจังหวัด

 

จังหวัดชายแดนที่ยังรอรถไฟ

หลายจังหวัดในภาคอีสานตอนบน เช่น

• มุกดาหาร

• นครพนม

• บึงกาฬ

มีความสำคัญด้านการค้าชายแดน ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา มีการศึกษาเส้นทางรถไฟเพื่อเชื่อมกับประเทศเพื่อนบ้าน แต่หลายโครงการยังอยู่ในขั้นตอนการวางแผนหรือศึกษาความเป็นไปได้

 

ถ้ามีรถไฟ จะเกิดประโยชน์อะไร

การมีรถไฟไม่ได้ช่วยแค่การเดินทาง แต่ยังช่วย

• ลดค่าขนส่งสินค้า

• กระตุ้นเศรษฐกิจท้องถิ่น

• เพิ่มการท่องเที่ยว

• ลดปริมาณรถบนถนน

• ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

• สร้างโอกาสทางธุรกิจใหม่ ๆ

หลายประเทศใช้รถไฟเป็นเครื่องมือในการพัฒนาเมืองและกระจายความเจริญออกจากเมืองใหญ่

 

มีแผนสร้างรถไฟเพิ่มหรือไม่

ปัจจุบันประเทศไทยมีหลายโครงการที่อยู่ระหว่างการศึกษาและพัฒนา เช่น

• รถไฟสายสุราษฎร์ธานี–พังงา–ภูเก็ต

• รถไฟเชื่อมมุกดาหาร

• รถไฟเชื่อมนครพนม

• โครงการเชื่อมภาคใต้ฝั่งอันดามัน

แม้บางโครงการจะยังไม่เริ่มก่อสร้าง แต่สะท้อนให้เห็นว่ารัฐมองเห็นความสำคัญของการขยายโครงข่ายรถไฟให้ครอบคลุมมากขึ้น อย่างไรก็ตาม การดำเนินโครงการขนาดใหญ่ต้องพิจารณาหลายปัจจัย ทั้งงบประมาณ ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ และความต้องการใช้บริการของประชาชน

 

ประเทศไทยจะมีรถไฟครบทุกจังหวัดหรือไม่

คำตอบคือ มีโอกาส แต่คงไม่เกิดขึ้นในระยะเวลาอันใกล้ จังหวัดที่มีศักยภาพด้านเศรษฐกิจ การท่องเที่ยว หรือการค้าชายแดน มีโอกาสได้รับการพัฒนาโครงข่ายรถไฟก่อน ส่วนจังหวัดที่มีภูมิประเทศยากต่อการก่อสร้างหรือมีประชากรน้อย อาจต้องใช้เวลาศึกษาและวางแผนเพิ่มเติม นอกจากนี้ เทคโนโลยีการก่อสร้างที่ก้าวหน้าขึ้นในอนาคตอาจช่วยลดต้นทุนและทำให้การสร้างทางรถไฟในพื้นที่ทุรกันดารเป็นไปได้มากขึ้น

สรุป

แม้ประเทศไทยจะมีระบบรถไฟที่ใช้งานมายาวนาน แต่ก็ยังมีหลายจังหวัดที่รถไฟไปไม่ถึง ด้วยเหตุผลด้านภูมิประเทศ ความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ งบประมาณ และรูปแบบการเดินทางของประชาชน อย่างไรก็ตาม หลายพื้นที่ยังมีแผนพัฒนาเส้นทางรถไฟในอนาคต หากโครงการต่าง ๆ เดินหน้าได้สำเร็จ เครือข่ายรถไฟไทยก็จะครอบคลุมมากขึ้น ช่วยยกระดับการเดินทาง การขนส่ง และการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศในระยะยาว

ท้ายที่สุด แม้วันนี้บางจังหวัดจะยังไม่มีเสียงหวูดรถไฟ แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีวันได้ต้อนรับรางเหล็กสายใหม่ เพราะการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานยังคงเดินหน้าต่อไป และอาจเปลี่ยนแผนที่การเดินทางของประเทศไทยในอีกหลายสิบปีข้างหน้า.