ผมหงอกแก้ได้ไหม? รู้สาเหตุ วิธีชะลอ และเรื่องที่ควรเข้าใจให้ถูก

เมื่อเริ่มเห็นผมหงอกเส้นแรก หลายคนมักรู้สึกตกใจ โดยเฉพาะคนที่อายุยังไม่มาก เพราะผมหงอกมักถูกเชื่อมโยงกับความชรา ทั้งที่ความจริงแล้ว ผมหงอกสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกช่วงวัย

บางคนเริ่มมีผมหงอกตั้งแต่อายุ 20 กว่าปี ขณะที่บางคนอายุเกิน 50 ปีแล้วก็ยังมีผมหงอกเพียงเล็กน้อย คำถามที่หลายคนอยากรู้คือ ผมหงอกแก้ไขได้ไหม

คำตอบคือ ขึ้นอยู่กับสาเหตุ หากเป็นผมหงอกจากวัยที่เพิ่มขึ้น การทำให้ผมกลับมาดำเหมือนเดิมยังเป็นเรื่องที่วิทยาศาสตร์ทำได้จำกัด แต่หากเกิดจากภาวะขาดสารอาหาร ความเครียด หรือโรคบางชนิด ก็อาจสามารถแก้ไขหรือชะลอได้ในบางราย

 

ผมหงอกเกิดจากอะไร

สีของเส้นผมเกิดจากเม็ดสีที่เรียกว่า เมลานิน ซึ่งสร้างโดยเซลล์สร้างเม็ดสีบริเวณรากผม เมื่ออายุมากขึ้น เซลล์เหล่านี้จะค่อย ๆ เสื่อมสภาพ ผลิตเม็ดสีได้น้อยลง เส้นผมที่งอกใหม่จึงมีสีเทา สีเงิน หรือสีขาวในที่สุด

นอกจากอายุแล้ว ยังมีปัจจัยอื่นที่อาจเกี่ยวข้องกับผมหงอกเร็ว ได้แก่

• พันธุกรรม

• ความเครียดสะสม

• การสูบบุหรี่

• การขาดวิตามินบางชนิด เช่น วิตามินบี 12 ธาตุเหล็ก ทองแดง และโฟเลต

• โรคเกี่ยวกับต่อมไทรอยด์

• โรคด่างขาว หรือโรคภูมิคุ้มกันบางชนิด

• การพักผ่อนไม่เพียงพอเป็นเวลานาน

จุดที่หลายคนมักเข้าใจผิดคือ ผมหงอกไม่ได้แปลว่าร่างกาย “แก่ลงทันที” เสมอไป เพราะบางกรณีเกี่ยวข้องกับพันธุกรรมหรือภาวะสุขภาพที่ตรวจพบและดูแลได้

ผมหงอกก่อนวัย อันตรายไหม

โดยทั่วไป ผมหงอกก่อนวัยไม่ได้เป็นโรคร้ายแรง แต่หากเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วงอายุน้อย หรือมีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย ควรสังเกตตัวเองให้มากขึ้น

อาการที่ควรระวัง เช่น

• เหนื่อยง่ายผิดปกติ

• น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ

• ผมร่วงมาก

• เล็บเปราะ

• ซีด

• ใจสั่น เหงื่อออกง่าย หรือมีอาการที่อาจเกี่ยวข้องกับไทรอยด์

หากมีอาการเหล่านี้ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ เพราะบางครั้งอาจเกี่ยวข้องกับการขาดสารอาหาร ภาวะโลหิตจาง หรือโรคบางชนิดที่สามารถดูแลรักษาได้

 

ดึงผมหงอก 1 เส้น จะขึ้นใหม่หลายเส้นจริงไหม

นี่เป็นความเชื่อที่พบได้บ่อย แต่ ไม่เป็นความจริง

การดึงผมหงอกไม่ได้ทำให้มีผมหงอกเพิ่มขึ้นหลายเส้น เพราะรูขุมขนแต่ละรูสามารถสร้างเส้นผมได้เพียงเส้นเดียว อย่างไรก็ตาม การดึงผมบ่อย ๆ อาจทำให้รากผมบาดเจ็บ เกิดการอักเสบ และในระยะยาวอาจทำให้ผมบางหรือผมไม่ขึ้นในตำแหน่งนั้นได้

ดังนั้น หากรำคาญผมหงอก การตัดให้สั้น ย้อมผม หรือใช้ผลิตภัณฑ์ปิดโคนผมชั่วคราว อาจปลอดภัยกว่าการถอนซ้ำ ๆ

ผมหงอกสามารถกลับมาดำได้ไหม

คำตอบคือ ขึ้นอยู่กับสาเหตุ

หากเกิดจากอายุที่มากขึ้น ปัจจุบันยังไม่มีวิธีที่พิสูจน์ชัดเจนว่าสามารถทำให้เซลล์สร้างเม็ดสีกลับมาทำงานได้เหมือนเดิมอย่างถาวร แต่หากผมหงอกเกิดจากปัจจัยบางอย่าง เช่น

• การขาดวิตามินบี 12

• การขาดธาตุเหล็ก

• ภาวะไทรอยด์ผิดปกติ

• ภาวะขาดทองแดง

• ความเครียดรุนแรง

เมื่อดูแลหรือรักษาสาเหตุได้ ผมใหม่ที่ขึ้นมาอาจมีสีเข้มขึ้นในบางราย แต่ไม่ควรคาดหวังว่าผมหงอกทั้งหมดจะกลับมาดำเหมือนเดิมทันที

วิตามินช่วยลดผมหงอกได้หรือไม่

หลายคนซื้ออาหารเสริมมากินเองเมื่อเริ่มมีผมหงอก แต่ความจริงคือ วิตามินจะช่วยได้เฉพาะกรณีที่ร่างกายขาดสารอาหารเท่านั้น

สารอาหารที่มีบทบาทต่อสุขภาพเส้นผม ได้แก่

• วิตามินบี 12

• ไบโอติน

• โฟเลต

• ธาตุเหล็ก

• สังกะสี

• ทองแดง

• โปรตีน

หากรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ และไม่มีภาวะขาดสารอาหาร การกินวิตามินเพิ่มอาจไม่ได้ช่วยให้ผมหงอกหาย และไม่ควรกินอาหารเสริมหลายชนิดพร้อมกันโดยไม่จำเป็น โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัว ตั้งครรภ์ หรือกินยาอยู่เป็นประจำ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน

ความเครียดทำให้ผมหงอกจริงหรือไม่

มีงานวิจัยหลายชิ้นพบว่า ความเครียดเรื้อรังอาจส่งผลต่อเซลล์ต้นกำเนิดที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเม็ดสีในรากผม เมื่อร่างกายเผชิญความเครียดเป็นเวลานาน ฮอร์โมนและสารเคมีบางชนิดอาจเร่งให้เซลล์เหล่านี้เสื่อมเร็วขึ้น ส่งผลให้เกิดผมหงอกก่อนวัยได้

อย่างไรก็ตาม ความเครียดไม่ใช่สาเหตุเดียวของผมหงอก เพราะพันธุกรรม อายุ และสุขภาพโดยรวมก็มีบทบาทร่วมกัน การจัดการความเครียดจึงอาจไม่ทำให้ผมหงอกหาย แต่ช่วยดูแลสุขภาพเส้นผมและสุขภาพโดยรวมได้

สูบบุหรี่เกี่ยวข้องกับผมหงอกหรือไม่

มีข้อมูลจากหลายการศึกษาพบว่า ผู้สูบบุหรี่อาจมีโอกาสเกิดผมหงอกก่อนวัยมากกว่าผู้ที่ไม่สูบ สารพิษจากบุหรี่เพิ่มการเกิดอนุมูลอิสระ ทำลายเซลล์ต่าง ๆ รวมถึงเซลล์สร้างเม็ดสีในรากผม

นอกจากเรื่องผมหงอก บุหรี่ยังส่งผลต่อผิวหนัง หลอดเลือด หัวใจ ปอด และสุขภาพโดยรวม จึงเป็นอีกเหตุผลที่ควรลดหรือเลิกสูบบุหรี่

มีวิธีชะลอผมหงอกหรือไม่

แม้จะไม่สามารถหยุดกระบวนการชราได้ทั้งหมด แต่สามารถดูแลสุขภาพเส้นผมให้แข็งแรงขึ้นได้ด้วยวิธีต่อไปนี้

• รับประทานอาหารที่มีโปรตีนเพียงพอ

• กินผัก ผลไม้ และธัญพืชหลากหลาย

• นอนหลับวันละ 7–9 ชั่วโมง

• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

• ลดความเครียด

• งดสูบบุหรี่

• หลีกเลี่ยงการใช้สารเคมีกับเส้นผมบ่อยเกินไป

• ปกป้องเส้นผมและหนังศีรษะจากแสงแดดจัด

การดูแลสุขภาพโดยรวมอาจไม่ได้ทำให้ผมหงอกหาย แต่ช่วยให้เส้นผมแข็งแรง ลดผมแห้งเสีย และทำให้หนังศีรษะอยู่ในสภาพที่ดีขึ้น

ย้อมผมบ่อยทำให้ผมหงอกเพิ่มหรือไม่

หลายคนกังวลว่าการย้อมผมจะทำให้ผมหงอกมากขึ้น ในความเป็นจริง สีย้อมผมไม่ได้ทำให้เซลล์สร้างเม็ดสีหยุดทำงานโดยตรง

แต่การย้อมบ่อยเกินไป โดยเฉพาะการฟอกสีผม อาจทำให้เส้นผมแห้ง เปราะ แตกปลาย และหนังศีรษะระคายเคืองได้ หากจำเป็นต้องย้อม ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพ ทดสอบการแพ้ก่อนใช้ และดูแลเส้นผมหลังการย้อมอย่างเหมาะสม

ผู้ที่มีหนังศีรษะแพ้ง่าย เป็นแผล หรือเคยแพ้น้ำยาย้อมผม ควรหลีกเลี่ยงการย้อมเองและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อน

งานวิจัยใหม่เกี่ยวกับการรักษาผมหงอก

นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกกำลังศึกษาเรื่องการฟื้นฟูเซลล์ต้นกำเนิดของรากผม การลดความเสียหายจากอนุมูลอิสระ รวมถึงเทคโนโลยีด้านชีววิทยาระดับเซลล์ แม้จะมีผลการทดลองที่น่าสนใจ แต่ในปัจจุบันยังไม่มีวิธีรักษาที่ได้รับการยอมรับโดยทั่วไปว่าสามารถทำให้ผมหงอกจากวัยกลับมาดำได้อย่างถาวร

ดังนั้น หากพบผลิตภัณฑ์ที่โฆษณาว่าสามารถทำให้ผมหงอกหายภายในไม่กี่วัน หรือรับประกันว่าผมดำถาวรโดยไม่ต้องย้อม ควรใช้วิจารณญาณ ตรวจสอบข้อมูลให้รอบคอบ และหลีกเลี่ยงการซื้อจากแหล่งที่ไม่น่าเชื่อถือ

สรุป

ผมหงอกเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติของร่างกาย เกิดจากการลดลงของเม็ดสีในเส้นผม แม้ปัจจุบันจะยังไม่มีวิธีทำให้ผมหงอกจากอายุกลับมาดำได้อย่างถาวร แต่หากเกิดจากภาวะขาดสารอาหาร ความเครียด หรือโรคบางชนิด การแก้ไขสาเหตุอาจช่วยให้ผมใหม่มีสีเข้มขึ้นได้ในบางราย

สิ่งสำคัญที่สุดคือการดูแลสุขภาพโดยรวม รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ พักผ่อนให้เพียงพอ ลดความเครียด งดสูบบุหรี่ และหลีกเลี่ยงพฤติกรรมที่ทำร้ายรากผม เพราะแม้จะไม่หยุดผมหงอกได้ทั้งหมด แต่ก็ช่วยให้เส้นผมแข็งแรงและดูสุขภาพดีไปอีกนาน