น้ำทะเลเค็มเท่ากันทุกที่ไหม

เวลาพูดว่าน้ำทะเลเค็ม หลายคนอาจคิดว่าน้ำทะเลทั่วโลกก็คงเค็มเหมือนกันหมด ตักจากทะเลไทย ทะเลญี่ปุ่น หรือมหาสมุทรแอตแลนติก ก็น่าจะรสเค็มพอ ๆ กัน แต่ถ้ามองจริง ๆ น้ำทะเลไม่ได้เค็มเท่ากันทุกที่

โดยทั่วไปน้ำทะเลมีความเค็มเพราะมีเกลือแร่ละลายอยู่ โดยเฉพาะโซเดียมคลอไรด์ หรือเกลือแบบที่เราคุ้นกัน แต่ระดับความเค็มของน้ำทะเลจะต่างกันตามพื้นที่ สภาพอากาศ ปริมาณฝน แม่น้ำที่ไหลลงทะเล การระเหยของน้ำ และการไหลเวียนของกระแสน้ำ

พื้นที่ที่น้ำทะเลเค็มมาก มักเป็นบริเวณที่อากาศร้อน แดดแรง น้ำระเหยเยอะ แต่มีน้ำจืดเติมเข้ามาน้อย พอน้ำระเหยออกไป เกลือไม่ได้ระเหยตาม เกลือจึงเหลือเข้มข้นมากขึ้น น้ำทะเลแถวนั้นเลยเค็มกว่าเดิม ตัวอย่างที่คนมักนึกถึงคือทะเลปิดหรือทะเลกึ่งปิดบางแห่ง ที่น้ำไหลเวียนกับมหาสมุทรภายนอกไม่มากนัก

ในทางกลับกัน บางพื้นที่น้ำทะเลจะเค็มน้อยกว่า เช่น บริเวณปากแม่น้ำ เพราะมีน้ำจืดไหลลงมาผสมกับน้ำทะเลตลอดเวลา ทำให้ความเค็มเจือจางลง คนที่อยู่ใกล้ปากแม่น้ำหรืออ่าวบางแห่งอาจรู้สึกได้ว่าน้ำไม่ได้เค็มจัดเท่าทะเลเปิด โดยเฉพาะช่วงหน้าฝนที่มีน้ำจืดไหลลงทะเลมาก

ฝนก็มีผลเหมือนกัน ถ้าพื้นที่ไหนฝนตกมาก น้ำจืดจากฝนจะช่วยลดความเค็มของผิวน้ำทะเลได้ชั่วคราว ส่วนพื้นที่ที่ฝนน้อย แดดจัด และน้ำระเหยมาก ความเค็มก็มักสูงกว่า นี่คือเหตุผลที่น้ำทะเลในแต่ละภูมิภาคไม่ได้มีรสหรือค่าความเค็มเท่ากันเป๊ะ

น้ำแข็งทะเลก็มีผลกับความเค็มด้วย ในเขตหนาวจัด เมื่อน้ำทะเลบางส่วนแข็งตัวเป็นน้ำแข็ง เกลือส่วนใหญ่จะไม่เข้าไปอยู่ในน้ำแข็ง แต่ถูกดันกลับไปอยู่ในน้ำทะเลที่เหลือ ทำให้น้ำรอบ ๆ บางบริเวณเค็มขึ้นได้ ขณะเดียวกัน ถ้าน้ำแข็งละลาย น้ำจืดจากน้ำแข็งก็จะทำให้ความเค็มลดลงในบางช่วง

อีกจุดที่น่าสนใจคือความเค็มไม่ได้ต่างกันแค่ตามพื้นที่ แต่ยังต่างกันตามความลึกด้วย ผิวน้ำทะเลอาจได้รับผลจากฝน แดด การระเหย และน้ำจืดจากแม่น้ำมากกว่า ส่วนชั้นน้ำลึกมีการไหลเวียนและอุณหภูมิที่ต่างออกไป ทำให้ค่าความเค็มในทะเลจริง ๆ เป็นเรื่องที่ซับซ้อนกว่าการชิมแล้วบอกว่าเค็มหรือไม่เค็ม

สำหรับทะเลไทยเอง ความเค็มก็ไม่ได้เท่ากันทุกจุด พื้นที่ใกล้ปากแม่น้ำ เช่น บางช่วงของอ่าวไทย อาจมีความเค็มต่ำลงเมื่อมีน้ำจืดไหลลงมามาก โดยเฉพาะฤดูฝน ส่วนทะเลเปิดที่อยู่ไกลจากแม่น้ำ ความเค็มจะค่อนข้างคงที่กว่า

แต่ถึงน้ำทะเลจะเค็มไม่เท่ากัน ทุกแห่งก็ยังมีเกลือแร่เป็นส่วนประกอบเหมือนกัน เพียงแต่ “มากหรือน้อย” ต่างกันไปตามธรรมชาติของพื้นที่นั้น ๆ ความต่างนี้ยังส่งผลต่อสิ่งมีชีวิตในทะเลด้วย เพราะสัตว์น้ำ พืชน้ำ และแพลงก์ตอนบางชนิดชอบน้ำเค็มมาก บางชนิดทนได้เฉพาะน้ำกร่อยหรือน้ำที่เค็มน้อยกว่า

สรุปคือ น้ำทะเลไม่ได้เค็มเท่ากันทุกที่ ทะเลบางแห่งเค็มมากเพราะน้ำระเหยสูงและมีน้ำจืดเติมน้อย บางแห่งเค็มน้อยเพราะอยู่ใกล้ปากแม่น้ำหรือมีฝนตกมาก ความเค็มของน้ำทะเลจึงเป็นผลจากทั้งอากาศ น้ำจืด การระเหย กระแสน้ำ และภูมิประเทศ ไม่ใช่ว่าทะเลทุกแห่งจะมีรสเค็มเท่ากันหมด