ชาวยุโรป ยอมทนร้อน ไม่ติดแอร์ มองเป็น ของฟุ่มเฟือย ทำลายโลก แม้ 'คลื่นความ ร้อน' รุนแรงขึ้น

ชาวยุโรป ยอมทนร้อน ไม่ติดแอร์ มองเป็น ของฟุ่มเฟือย ทำลายโลก แม้ 'คลื่นความ ร้อน' รุนแรงขึ้น

“คลื่นความร้อน” ที่เกิดขึ้นใน “ยุโรป” คร่าชีวิตคนใน ยุโรปเฉลี่ยถึง 175,000 รายต่อปี และกำลังทวีความ รุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ แต่สัดส่วนการติดตั้ง “เครื่องปรับ อากาศ” ในครัวเรือนกลับมีเพียง 20% ชาวยุโรปส่วนใหญ่ ยังคงเลือกใช้พัดลม ถุงน้ำแข็ง หรือการอาบน้ำเย็นเพื่อคลายร้อนมากกว่าการติดตั้งระบบทำความเย็นถาวร ต่าง จากชาวอเมริกันที่ติดแอร์สูงถึง 90%

โครงสร้างที่ไม่ออกแบบมาเพื่อติดแอร์

ชาวยุโรปส่วนใหญ่มีทัศนคติว่า หากในอดีตบรรพบุรุษ อยู่ได้โดยไม่มีเครื่องปรับอากาศ ปัจจุบันก็ไม่จำเป็นต้อง มี ทำให้เครื่องปรับอากาศมองว่าเป็นสิ่งฟุ่มเฟือยมากกว่า ความจำเป็นพื้นฐานทั้ง ๆ ที่สภาพอากาศในอดีตแตกต่าง จากปัจจุบันอย่างมากก็ตาม

นอกจากนี้ สถาปัตยกรรมของยุโรปเป็นอุปสรรคสำคัญ ในการปรับตัว บ้านเรือนในยุโรปตอนใต้ เช่น สเปนหรืออิตาลี มักมีผนังหนาสีขาวและหน้าต่างขนาดเล็กพร้อม บานเกล็ด เพื่อกักเก็บความเย็นไว้ภายใน แต่ในยุโรป ตอนเหนือ บ้านส่วนใหญ่ถูกออกแบบมาเพื่อ “กักเก็บ ความร้อน” สำหรับฤดูหนาวที่ยาวนาน ซึ่งเมื่ออุณหภูมิ ภายนอกพุ่งสูงขึ้น บ้านเหล่านี้จึงกลายสภาพเป็น “เตา อบ" ที่ระบายความร้อนได้ยาก

ไบรอัน มาเธอร์เวย์ หัวหน้าฝ่ายประสิทธิภาพพลังงาน ของทบวงการพลังงานระหว่างประเทศ ( IEA) อธิบายว่า ยุโรปไม่ใช้เครื่องปรับอากาศเพราะในอดีตไม่เคยมีความ จำเป็นเร่งด่วน ความคิดที่ว่าบ้านต้องเย็นในฤดูร้อนเ จะเริ่มกลายเป็นประเด็นสำคัญในช่วงไม่กี่ทศวรรษที่ มาเมื่อสภาวะโลกร้อนรุนแรงขึ้น

ตัวอย่างที่ชัดเจนคือ “หลังคาซิงค์” (Zinc roofs) สีฟ้าเทา อันเป็นสัญลักษณ์ของกรุงปารีส ซึ่งได้รับการคุ้มครองใน ฐานะมรดกทางวัฒนธรรมแต่กลับไม่มีฉนวนกันความร้อน ผู้อยู่อาศัยในชั้นบนสุดของอาคารเหล่านี้ต้องเผชิญกับ สภาพที่ร้อนจัดจนแทบจะนอนไม่ได้ ทั้งที่ การนอนหลับ ไม่เพียงพอ อาจทำให้เกิดปัญหาด้านการรับรู้ และความ ร้อนอาจทำให้รู้สึกเหมือนวิ่ง “มาราธอน” ทั้งที่ควรจะพัก ผ่อนอย่างเต็มอิ่ม

ข้อจำกัดทางเศรษฐกิจ

39

“เงินทุน” ก็เป็นปัจจัยหลักที่ทำให้ชาวยุโรปหลายล้านคน ไม่เข้าถึงความเย็น เนื่องจากยุโรปต้องพึ่งพาการนำเข้า พลังงาน ทำให้ค่าไฟฟ้าสูงกว่าสหรัฐ ในขณะที่รายได้ เฉลี่ยหลังหักภาษีนั้นต่ำกว่า ผลสำรวจพบว่าประชากรใน สหภาพยุโรปถึง 38% ระบุว่าพวกเขาไม่สามารถแบกรับ ภาระค่าใช้จ่ายจากการติดตั้งระบบปรับอากาศได้ ซึ่งส่ง ผลกระทบต่อกลุ่มผู้มีรายได้น้อยอย่างไม่สมส่วน

นอกจากนี้ กฎระเบียบของอาคารประวัติศาสตร์เป็นอีก หนึ่งอุปสรรคสำคัญ ที่ทำให้อาคารเก่าแก่จำนวนมากใน ยุโรปจากการติดตั้งระบบปรับอากาศสมัยใหม่ ริชาร์ด แซลมอน ผู้อำนวยการบริษัท The Air Conditioning Company ในสหราชอาณาจักร ระบุว่า ทางการมัก ปฏิเสธคำขอติดตั้งโดยอ้างเหตุผลว่าคอมเพรสเซอร์แอร์ จะทำลายทัศนียภาพ โดยเฉพาะในเขตพื้นที่อนุรักษ์

ขณะเดียวกัน ผู้เช่ายังไม่มีอำนาจตัดสินใจติดตั้งแอร์ ส่วนเจ้าของอาคารก็ไม่มีแรงจูงใจที่จะลงทุน ทั้งที่ เยอรมนีและเดนมาร์กมีสัดส่วนผู้เช่าเกือบครึ่งหนึ่งของ ประชากร

ความร้อนยังกลายเป็นประเด็นร้อนทางการเมือง โดยใน ฝรั่งเศสมีการแบ่งขั้วทางความคิดอย่างชัดเจนระหว่าง ฝ่ายขวาและฝ่ายซ้าย มารีน เลอ แปน เสนอแผนขยาย การติดตั้งเครื่องปรับอากาศทั่วประเทศเพื่อคุณภาพชีวิต ในขณะที่ ฌอง-ลุค เมลองชง คู่แข่งฝ่ายซ้ายคัดค้านว่า เป็นวิธีแก้ปัญหาที่ผิด ซึ่งจะทำให้สถานการณ์แย่ลง และ เสนอให้เน้นการปรับปรุงฉนวนอาคารแทน

ชาวยุโรปจำนวนมากยังมีความรู้สึกผิดต่อสภาพภูมิ อากาศ (Climate guilt) เพราะตระหนักว่าเครื่องปรับ อากาศมีส่วนปล่อยก๊าซเรือนกระจกถึง 4% ของโลก ซึ่ง มากกว่าอุตสาหกรรมการบินเสียอีก

อย่างไรก็ตาม เมื่อความร้อนถึงจุดที่เป็นอันตรายต่อชีวิต มุมมองก็เริ่มเปลี่ยนไป ดังเช่นกรณีของ เคธี คุณแม่ ชาวลอนดอนที่ยอมติดตั้งเครื่องปรับอากาศเพื่อความ ปลอดภัยของลูกน้อย เธอกล่าวว่าความกังวลเรื่องสิ่ง แวดล้อมนั้น มีความสำคัญน้อยกว่าการทำให้เด็กทารกมี ที่นอนที่ปลอดภัยและไม่ร้อนจนเกินไป ในช่วงที่เกิดคลื่น ความร้อนรุนแรง

ดียวกับในอิตาลีมียอดการติดตั้งแอร์พุ่งจาก 10-15% ในปี 2003 มาเป็น 56% ในปี 2024 แต่ยังคงมี การต่อต้านแอร์อยู่มาก สไตจ์น เรนเนบูเก รองเลขาธิการ ของ Eurovent ระบุว่า ชาวโซเชียลยังแนะนำไม่ให้ใช้ เครื่องปรับอากาศอยู่ และมองว่ามันเป็นสินค้าฟุ่มเฟือย ทั้งที่อากาศร้อนจัดเป็นความเสี่ยงต่อชีวิต

ทางเลือกที่ยั่งยืนเพื่ออนาคต

ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า การพึ่งพาเครื่องปรับอากาศเพียง อย่างเดียวจะนำไปสู่ “วงจรที่เลวร้าย” (Vicious cycle) เนื่องจากตัวเครื่องจะระบายความร้อนออกสู่ภายนอก การศึกษาในปารีสพบว่าการใช้เครื่องปรับอากาศอาจ เพิ่มอุณหภูมิภายนอกอาคารในเขตเมืองที่หนาแน่นได้ถึง 2-4 องศาเซลเซียส ซึ่งยิ่งทำให้สภาพอากาศรอบตัวร้อน ขึ้นไปอีก

“ในพื้นที่เมืองที่มีความหนาแน่นสูง เครื่องปรับอากาศ โดยพื้นฐานแล้วจะขนส่งความร้อนจากอาคารไปยัง สภาพแวดล้อมในเมือง และสามารถสร้างปรากฏการณ์ เกาะความร้อนในเมืองที่รุนแรงยิ่งขึ้นได้” ฮันส์-มาร์ติน ฟุ สเซล ผู้เชี่ยวชาญด้านความเสี่ยงด้านสภาพภูมิอากาศ จากสำนักงานสิ่งแวดล้อมแห่งยุโรปอธิบาย

วิกฤติพลังงานในช่วงความร้อนจัด ยังส่งผลต่อระบบ โครงข่ายไฟฟ้า โดยเฉพาะเมื่อแหล่งพลังงานสะอาดถูก กระทบจากสภาพอากาศ ในฝรั่งเศส ความร้อนจัดทำให้ น้ำในแม่น้ำร้อนเกินกว่าจะใช้ระบายความร้อนในโรง ไฟฟ้านิวเคลียร์ และกระแสลมที่นิ่งสนิทก็ทำให้กังหันลม ผลิตไฟฟ้าได้น้อยลง ส่งผลให้ราคาพลังงานพุ่งสูงขึ้น และเสี่ยงต่อไฟดับ

ฟิล เบคอน ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีสิ่งแวดล้อม เสนอว่า ยุโรปควรใช้เครื่องปรับอากาศประสิทธิภาพสูงร่วม กับพลังงานแสงอาทิตย์ เนื่องจากการผลิตไฟฟ้าจาก แสงแดดจะช่วยเพิ่มกระแสไฟฟ้าในช่วงเวลาที่มีการเปิด แอร์มากที่สุด ซึ่งพิสูจน์แล้วว่าช่วยให้ระบบไฟฟ้าในรัฐ เท็กซัสมีความเสถียรในช่วงคลื่นความร้อน

นอกจากนี้ ยังมีการเสนอให้ใช้ “ระบบทำความเย็นระดับ เขต" (District cooling) ในเมืองใหญ่อย่างกรุงปารีสและ สต็อกโฮล์ม ระบบนี้ใช้น้ำเย็นจากศูนย์กลางส่งผ่านท่อใต้ดินเพื่อทำความเย็นให้อาคารหลายแห่งพร้อมกัน ซึ่งมี ประสิทธิภาพสูงกว่าและลดการปล่อยความร้อนสะสมใน เมือง เมื่อเทียบกับเครื่องปรับอากาศแยกส่วน

จูเลียน ฮันส์ จากศูนย์วิทยาศาสตร์และเทคนิคอาคาร ของฝรั่งเศส (CSTB) เน้นย้ำว่าการป้องกันอาคารควรมา ก่อนเครื่องกล เขาเสนอให้เน้นการลดปรากฏการณ์เกาะ ความร้อนในเมือง การติดตั้งบานเกล็ดเพื่อกันแดด และ การใช้ฉนวนที่หลังคา ซึ่งมาตรการเหล่านี้สามารถช่วย รักษาความเย็นได้ โดยไม่ต้องพึ่งพาเครื่องปรับอากาศ อย่างเป็นระบบ

แม้การติดตั้งเครื่องปรับอากาศในสหภาพยุโรปมีแนวโน้ม จะเพิ่มขึ้นเป็น 275 ล้านเครื่องภายในปี 2050 แต่กุญแจ สำคัญคือการควบคุมประสิทธิภาพและแหล่งพลังงาน ไบรอัน มาเธอร์เวย์ ทิ้งท้ายว่าเครื่องปรับอากาศที่ขาย ในวันนี้จะอยู่กับโลกไปอีก 10-20 ปี การตัดสินใจเลือก เทคโนโลยีที่ถูกต้องและเหมาะสมตั้งแต่วันนี้ จึงมีความ สำคัญอย่างยิ่งต่อความมั่นคงของสภาพภูมิอากาศใน อนาคต