ถนนพังใครต้องซ่อม ทำไมบางเส้นแจ้งผิดที่แล้วเรื่องเงียบ

ถนนพังเป็นเรื่องที่คนเจอแล้วหงุดหงิดมาก เพราะมันไม่ใช่แค่เรื่องขับรถไม่สบาย แต่เกี่ยวกับความปลอดภัยโดยตรง หลุมกลางถนน ฝาท่อทรุด ไหล่ทางพัง ผิวถนนแตก หรือถนนเป็นคลื่น สามารถทำให้รถเสียหาย คนขี่มอเตอร์ไซค์ล้ม หรือเกิดอุบัติเหตุหนักได้

แต่คำถามที่หลายคนงงคือ ถนนพังแล้วใครต้องซ่อม ทำไมบางทีแจ้งเทศบาลแล้วเขาบอกไม่ใช่พื้นที่เขา แจ้งแขวงทางหลวงแล้วบอกเป็นของท้องถิ่น หรือเห็นถนนอยู่หน้าบ้านแท้ ๆ แต่กลับไม่มีใครมาซ่อมสักที

คำตอบคือ ต้องดูให้ได้ก่อนว่า “ถนนเส้นนั้นอยู่ในความรับผิดชอบของหน่วยงานไหน” เพราะถนนในประเทศไทยไม่ได้มีเจ้าของเดียวกันทั้งหมด บางเส้นเป็นของกรมทางหลวง บางเส้นเป็นของกรมทางหลวงชนบท บางเส้นเป็นของเทศบาล อบต. อบจ. กรุงเทพมหานคร เมืองพัทยา หรือแม้แต่ถนนในหมู่บ้านจัดสรรที่อาจยังเป็นของเอกชน

ถ้าเป็นถนนสายหลักระหว่างจังหวัด ทางหลวงแผ่นดิน หรือถนนที่มีหมายเลขทางหลวง เช่น ถนนใหญ่ที่เชื่อมเมือง เชื่อมอำเภอ เชื่อมจังหวัด ส่วนมากมักอยู่ในความรับผิดชอบของกรมทางหลวง หรือแขวงทางหลวงในพื้นที่

ถ้าเป็นถนนเชื่อมหมู่บ้าน เชื่อมตำบล ถนนชนบท หรือเส้นทางที่ไม่ได้ใหญ่เท่าทางหลวงหลัก แต่อยู่ในโครงข่ายถนนระหว่างชุมชน หลายเส้นอาจอยู่ในความรับผิดชอบของกรมทางหลวงชนบท หรือสำนักงานทางหลวงชนบทจังหวัด

ถ้าเป็นถนนในเขตเทศบาล ถนนในซอยชุมชน ถนนหน้าบ้าน ถนนตลาด ถนนในหมู่บ้านที่โอนให้ท้องถิ่นแล้ว หรือถนนเล็ก ๆ ภายในพื้นที่ตำบล โดยมากจะอยู่ในความรับผิดชอบขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เช่น เทศบาล อบต. หรือ อบจ. แล้วแต่พื้นที่และประเภทถนน

ถ้าอยู่ในกรุงเทพมหานคร เรื่องถนนหลายเส้นอาจเกี่ยวข้องกับสำนักงานเขต สำนักการโยธา หรือหน่วยงานของ กทม. แต่ถนนบางเส้นในกรุงเทพฯ ก็ยังเป็นถนนของกรมทางหลวงหรือหน่วยงานอื่นได้เหมือนกัน ไม่ได้แปลว่าอยู่ในกรุงเทพฯ แล้ว กทม. ต้องดูแลทุกเส้นเสมอไป

ส่วนถนนในหมู่บ้านจัดสรรหรือโครงการเอกชน ต้องดูว่าโครงการนั้นโอนถนนให้ท้องถิ่นรับดูแลแล้วหรือยัง ถ้ายังไม่โอน ถนนอาจยังเป็นทรัพย์สินของนิติบุคคลหมู่บ้านหรือเจ้าของโครงการ การซ่อมจึงอาจไม่ใช่งานของเทศบาลทันที เว้นแต่มีการรับโอนอย่างถูกต้องแล้ว

นี่คือเหตุผลที่บางครั้งประชาชนแจ้งไปแล้วเรื่องเหมือนถูกโยนไปมา ไม่ใช่เพราะทุกคนไม่อยากซ่อมเสมอไป แต่เพราะถนนแต่ละเส้นมีเจ้าของงบประมาณและอำนาจซ่อมต่างกัน หน่วยงานหนึ่งอาจเข้าไปซ่อมถนนของอีกหน่วยงานไม่ได้ทันที เพราะเกี่ยวข้องกับงบประมาณ ความรับผิดชอบ และระเบียบราชการ

ถ้าถามว่า แล้วประชาชนควรเริ่มแจ้งที่ไหน วิธีง่ายที่สุดคือ เริ่มจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่ก่อน เช่น เทศบาล อบต. หรือสำนักงานเขต เพราะเป็นหน่วยงานใกล้ประชาชนที่สุด ต่อให้ถนนเส้นนั้นไม่ใช่ของเขาโดยตรง อย่างน้อยเขามักช่วยบอกได้ว่าควรส่งเรื่องต่อไปที่ไหน

เวลาจะแจ้งถนนพัง ควรให้ข้อมูลให้ชัดที่สุด เช่น จุดเกิดเหตุอยู่ตรงไหน ใกล้หน้าร้านอะไร ใกล้เสาไฟเลขอะไร อยู่ฝั่งขาเข้า หรือขาออก มีรูปถ่ายไหม หลุมลึกประมาณเท่าไหร่ รถผ่านเยอะไหม มีอุบัติเหตุเกิดแล้วหรือยัง ข้อมูลพวกนี้ช่วยให้เจ้าหน้าที่ประเมินความเร่งด่วนได้ง่ายขึ้น

ถ้าเป็นหลุมใหญ่กลางถนนที่เสี่ยงอุบัติเหตุทันที ควรแจ้งแบบเร่งด่วน และถ้าทำได้โดยไม่เสี่ยง ควรถ่ายรูปจากจุดปลอดภัย อย่ายืนถ่ายกลางถนนหรือเข้าไปใกล้จุดอันตรายเกินไป เพราะจากคนแจ้งปัญหาอาจกลายเป็นคนประสบอุบัติเหตุเองได้

ถนนพังบางแบบซ่อมเร็วได้ เช่น อุดหลุมชั่วคราว ปะผิวถนน หรือวางป้ายเตือน แต่บางแบบต้องใช้เวลามากกว่า เช่น ถนนทรุดจากท่อแตก โครงสร้างใต้ดินเสียหาย ดินอ่อน น้ำกัดเซาะ หรือมีปัญหาซ้ำซากจากการระบายน้ำไม่ดี แบบนี้ถ้าแค่เอายางมะตอยโปะ อาจอยู่ได้ไม่นานแล้วพังอีก

หลายครั้งที่เราเห็นซ่อมแล้วพังซ้ำ ไม่ได้แปลว่าเจ้าหน้าที่ไม่ทำอะไรเลย แต่อาจเป็นเพราะต้นเหตุจริงยังไม่ถูกแก้ เช่น น้ำขังทุกครั้งที่ฝนตก รถบรรทุกหนักวิ่งเกินกำลังถนน ท่อใต้ถนนรั่ว หรือพื้นดินทรุด ถ้าไม่แก้สาเหตุเหล่านี้ ถนนก็จะพังซ้ำอยู่ดี

เรื่องถนนพังยังเกี่ยวกับงบประมาณด้วย ถนนบางเส้นต้องรอแผนซ่อมประจำปี ต้องเข้ากระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง หรือรออนุมัติงบประมาณ ทำให้ประชาชนรู้สึกว่าช้า แต่ถ้าเป็นจุดอันตรายมาก หน่วยงานมักมีวิธีซ่อมชั่วคราวหรือวางป้ายเตือนก่อนได้

แต่ในมุมประชาชน เราก็มีสิทธิ์ถามและติดตามได้ เพราะถนนเป็นบริการสาธารณะ ถ้าแจ้งแล้วเงียบ ควรขอเลขรับเรื่อง เก็บรูปก่อนและหลัง แจ้งซ้ำผ่านช่องทางทางการ หรือประสานผู้นำชุมชน สมาชิกสภาท้องถิ่น สำนักงานเขต หรือหน่วยงานที่รับผิดชอบโดยตรง

ถ้าถนนพังทำให้เกิดอุบัติเหตุหรือรถเสียหาย ควรเก็บหลักฐานให้มากที่สุด เช่น รูปจุดเกิดเหตุ รูปความเสียหาย พิกัด วันเวลา พยาน ใบแจ้งความ ใบเสร็จค่าซ่อม และข้อมูลว่าถนนเส้นนั้นอยู่ในความดูแลของใคร เพราะบางกรณีอาจมีการร้องเรียนหรือเรียกร้องความรับผิดชอบได้ตามขั้นตอน

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกกรณีจะเรียกร้องได้ง่าย เพราะต้องพิสูจน์ว่าอันตรายนั้นเกิดจากความบกพร่องในการดูแลจริง หน่วยงานรู้หรือควรรู้ถึงปัญหาแล้วละเลยหรือไม่ และอุบัติเหตุเกิดจากถนนพังโดยตรงแค่ไหน เรื่องนี้จึงต้องมีหลักฐานชัดเจน

ถ้าจะสรุปแบบคนทั่วไป ถนนพังแล้วใครซ่อม ให้ดูเจ้าของถนนก่อน ถ้าเป็นถนนหลวงให้กรมทางหลวง ถ้าเป็นถนนชนบทให้กรมทางหลวงชนบท ถ้าเป็นถนนท้องถิ่นให้เทศบาล อบต. อบจ. หรือสำนักงานเขต ถ้าเป็นถนนในโครงการเอกชนที่ยังไม่โอน อาจเป็นหน้าที่นิติบุคคลหรือเจ้าของโครงการ

แต่ถ้าเราไม่รู้ว่าเป็นของใคร วิธีที่ดีที่สุดคือแจ้งท้องถิ่นหรือสำนักงานเขตในพื้นที่ก่อน พร้อมพิกัดและรูปถ่าย แล้วขอให้ช่วยตรวจสอบหน่วยงานเจ้าของทาง หากไม่ใช่ความรับผิดชอบของเขา ก็ควรถามให้ชัดว่าต้องส่งเรื่องไปที่หน่วยงานไหน

สุดท้าย ถนนพังไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะมันสะท้อนทั้งความปลอดภัย คุณภาพชีวิต และการทำงานของระบบดูแลเมือง ถนนที่ดีไม่ใช่แค่ทำให้รถวิ่งเรียบ แต่ทำให้คนใช้ทางรู้สึกว่าชีวิตเขามีค่า ไม่ต้องเสี่ยงล้ม เสี่ยงพัง หรือเสี่ยงเจ็บเพียงเพราะหลุมบนถนนที่ไม่มีใครรับผิดชอบ

สรุปแล้ว ถนนพังใครต้องซ่อม ขึ้นอยู่กับว่าถนนเส้นนั้นเป็นความรับผิดชอบของหน่วยงานใด ไม่ใช่ทุกถนนจะเป็นของเทศบาลหรือกรมทางหลวงเหมือนกันทั้งหมด หากไม่รู้ ให้เริ่มแจ้งหน่วยงานท้องถิ่นในพื้นที่ พร้อมรูปถ่าย พิกัด และรายละเอียดให้ชัดที่สุด แล้วให้เขาช่วยตรวจสอบเจ้าของทาง การแจ้งถูกที่ตั้งแต่แรกจะทำให้เรื่องเดินเร็วขึ้น และช่วยลดความเสี่ยงอุบัติเหตุให้คนใช้ถนนทุกคน