คุณไสยมีจริงไหม ทำไมความเชื่อนี้ยังอยู่กับคนไทย

คำถามว่า “คุณไสยมีจริงไหม” เป็นคำถามที่อยู่กับสังคมไทยมานานมาก และเป็นคำถามที่ตอบยากถ้าคนถามกำลังกลัวจริงๆ เพราะสำหรับบางคน คุณไสยไม่ใช่แค่เรื่องเล่าในละคร แต่เป็นความกังวลที่เกิดขึ้นในชีวิตจริง เวลาป่วยแบบหาสาเหตุไม่เจอ ดวงตกติดๆ กัน มีเรื่องทะเลาะในบ้าน ฝันร้ายบ่อย หรือรู้สึกเหมือนมีอะไรบางอย่างผิดปกติ

ถ้าตอบแบบตรงที่สุด ในมุมวิทยาศาสตร์ยังไม่มีหลักฐานที่ตรวจสอบซ้ำได้อย่างน่าเชื่อถือว่า “คุณไสย” สามารถทำร้ายคนจากระยะไกลได้จริงแบบที่เล่ากัน เช่น เสกของเข้าท้อง สั่งให้คนป่วย สั่งให้คนรักเลิกกัน หรือทำให้ชีวิตพังด้วยพลังลึกลับ แต่สิ่งที่มีอยู่จริงแน่นอนคือ “ความเชื่อเรื่องคุณไสย” และผลของความกลัวที่มีต่อร่างกาย จิตใจ และการตัดสินใจของคน

ประเด็นสำคัญคือ เราไม่จำเป็นต้องดูถูกคนที่เชื่อ เพราะความเชื่อเรื่องคุณไสยไม่ได้เกิดจากความโง่เสมอไป หลายครั้งมันเกิดจากความทุกข์ ความไม่แน่นอน ความเจ็บป่วยที่ยังอธิบายไม่ได้ หรือการพยายามหาคำตอบให้เรื่องที่ชีวิตควบคุมไม่ได้ เมื่อคนเจอปัญหาหนักๆ แล้วไม่รู้จะอธิบายอย่างไร คำอธิบายแบบไสยศาสตร์จึงเข้ามาเติมช่องว่างตรงนั้นได้ง่ายมาก

คุณไสยคืออะไรในความเข้าใจของคนทั่วไป

คำว่าคุณไสยมักหมายถึงการใช้เวทมนตร์ คาถา ของขลัง พิธีกรรม หรืออำนาจลึกลับเพื่อส่งผลต่อคนอื่น บางเรื่องเล่าว่าใช้เพื่อทำให้เจ็บป่วย บางเรื่องใช้ทำเสน่ห์ บางเรื่องใช้แก้แค้น บางเรื่องใช้ป้องกันตัวหรือปัดเป่าสิ่งไม่ดี

ในสังคมไทย ความเชื่อเรื่องคุณไสยมักปนอยู่กับความเชื่อเรื่องผี ดวง กรรม เจ้ากรรมนายเวร ของอาถรรพ์ เครื่องราง และพิธีกรรมพื้นบ้าน บางพื้นที่มีเรื่องเล่าเฉพาะถิ่น บางครอบครัวมีประสบการณ์เล่าต่อกันมาหลายรุ่น จนกลายเป็นความจริงทางใจของคนฟัง

แต่เมื่อมองในเชิงหลักฐาน สิ่งเหล่านี้เป็นคนละเรื่องกับการพิสูจน์ว่ามีพลังลึกลับทำงานจริงหรือไม่ เพราะการที่คนจำนวนมากเชื่อหรือมีประสบการณ์เล่าเหมือนกัน ไม่ได้แปลโดยอัตโนมัติว่าสาเหตุเป็นคุณไสยจริงเสมอไป

ทำไมคนจำนวนมากถึงเชื่อว่าคุณไสยมีจริง

มนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่พยายามหาความหมายให้เหตุการณ์รอบตัวเสมอ ถ้าเกิดเรื่องดี เราอยากรู้ว่าทำไมถึงดี ถ้าเกิดเรื่องร้าย เราก็ยิ่งอยากรู้ว่าใครหรืออะไรเป็นต้นเหตุ โดยเฉพาะเรื่องที่เกิดซ้ำๆ หรือเกิดพร้อมกันหลายอย่างจนดูเหมือนไม่ใช่เรื่องบังเอิญ

เช่น ช่วงหนึ่งป่วยบ่อย เงินหาย งานพัง คนรักเปลี่ยนไป ฝันร้าย และมีคนทักว่าอาจโดนของ พอมีคนพูดแบบนี้ สมองจะเริ่มเชื่อมโยงเหตุการณ์ทั้งหมดเข้าด้วยกันทันที จากเรื่องที่กระจัดกระจาย กลายเป็นเรื่องเดียวที่มีคำอธิบายว่า “มีคนทำของใส่”

นี่คือธรรมชาติของสมองมนุษย์ เราเก่งมากในการหาความเชื่อมโยง แม้บางครั้งความเชื่อมโยงนั้นอาจเกิดจากความบังเอิญ ความเครียด สุขภาพ หรือปัญหาชีวิตหลายอย่างที่มาซ้อนกันในเวลาเดียวกัน

ความกลัวทำให้อาการจริงขึ้นได้

เรื่องหนึ่งที่ต้องพูดอย่างจริงจังคือ แม้คุณไสยจะยังไม่มีหลักฐานชัดว่าทำงานจริงในแบบเหนือธรรมชาติ แต่ความกลัวคุณไสยสามารถทำให้คนมีอาการจริงได้ เช่น ใจสั่น นอนไม่หลับ เบื่ออาหาร ปวดท้อง แน่นหน้าอก เวียนหัว เหนื่อยง่าย หรือรู้สึกเหมือนร่างกายผิดปกติ

เวลาคนกลัวมาก ระบบประสาทจะเข้าสู่โหมดระวังภัย ร่างกายหลั่งสารเครียด หัวใจเต้นเร็ว กล้ามเนื้อตึง กระเพาะปั่นป่วน และสมองจดจ่อกับอาการในตัวเองมากขึ้น ยิ่งสังเกต ยิ่งรู้สึก ยิ่งรู้สึกก็ยิ่งกลัว กลายเป็นวงจรที่ทำให้อาการหนักขึ้นได้จริง

ดังนั้นการที่คนคนหนึ่งรู้สึกแย่มากหลังเชื่อว่าถูกคุณไสย ไม่ได้แปลว่าเขาแกล้ง ไม่ได้แปลว่าเขาคิดไปเองแบบไม่มีอะไรเกิดขึ้น แต่แปลว่าความกลัวและความเครียดสามารถส่งผลต่อร่างกายได้แรงมาก

อาการป่วยที่หาสาเหตุไม่เจอไม่ควรรีบสรุปว่าโดนของ

หลายคนเริ่มเชื่อเรื่องคุณไสยเพราะป่วยแบบหาสาเหตุไม่เจอ ไปหาหมอแล้วไม่ดีขึ้น หรือมีอาการหลายอย่างที่อธิบายยาก เช่น ปวดตามตัว เหนื่อยง่าย นอนไม่หลับ แน่นหน้าอก กินไม่ได้ เวียนหัว หรืออารมณ์เปลี่ยน

แต่ร่างกายมนุษย์ซับซ้อนมาก อาการเหล่านี้อาจเกี่ยวกับความเครียดเรื้อรัง โรคนอนหลับ กรดไหลย้อน ไทรอยด์ โลหิตจาง ภาวะขาดวิตามิน ความวิตกกังวล โรคซึมเศร้า ฮอร์โมน ยา หรือโรคทางกายอื่นๆ ได้หลายอย่าง

ถ้ารีบสรุปว่าโดนของตั้งแต่แรก อาจทำให้เสียเวลาในการรักษาที่ถูกทาง และบางคนอาจถูกหลอกให้เสียเงินจำนวนมากกับพิธีกรรมหรือของแก้คุณไสย ทั้งที่ต้นเหตุจริงอาจเป็นปัญหาสุขภาพที่ตรวจและรักษาได้

ทำไมบางคนไปทำพิธีแล้วรู้สึกดีขึ้น

นี่เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ และไม่ควรรีบหัวเราะเยาะ เพราะพิธีกรรมบางอย่างทำให้คนรู้สึกสงบขึ้นจริง โดยเฉพาะถ้าคนคนนั้นเชื่อในพิธี มีคนรับฟัง มีคำอธิบาย มีขั้นตอนให้ทำ และรู้สึกว่าตัวเองไม่ได้ปล่อยปัญหาไว้เฉยๆ

ในทางจิตใจ พิธีกรรมสามารถให้ความรู้สึกควบคุมสถานการณ์ได้ เมื่อคนรู้สึกว่าตัวเองได้ทำอะไรบางอย่างเพื่อแก้ปัญหา ความกลัวอาจลดลง ความเครียดลดลง อาการทางกายที่มาจากความเครียดก็อาจเบาลงตามไปด้วย

แต่การรู้สึกดีขึ้นหลังทำพิธี ไม่ได้พิสูจน์โดยตรงว่าคุณไสยมีจริงเสมอไป มันอาจแปลว่าความกลัวลดลง ใจสงบขึ้น มีความหวังขึ้น หรือได้แรงสนับสนุนทางใจในช่วงที่อ่อนแอมาก

ปัญหาคือคนหลอกลวงใช้ความกลัวหาเงิน

สิ่งที่น่ากังวลที่สุดในเรื่องคุณไสยไม่ใช่แค่คำถามว่ามีจริงหรือไม่ แต่คือมีคนจำนวนหนึ่งใช้ความกลัวของคนอื่นเป็นช่องทางทำเงิน เมื่อเห็นคนกำลังทุกข์ กำลังป่วย กำลังอกหัก หรือกำลังหมดที่พึ่ง ก็หลอกว่าโดนของ โดนทำเสน่ห์ โดนผีตาม หรือมีคนจ้องทำลายชีวิต

จากนั้นก็เสนอให้ทำพิธี ถอนของ ตัดกรรม ซื้อเครื่องราง หรือจ่ายเงินซ้ำๆ ยิ่งคนกลัวมากก็ยิ่งยอมจ่ายง่าย บางรายเสียเงินจำนวนมาก เสียความสัมพันธ์กับครอบครัว หรือเลิกไปรักษาทางการแพทย์เพราะถูกบอกว่าแพทย์ช่วยไม่ได้

ตรงนี้ต้องระวังมาก ถ้าใครก็ตามบอกว่าคุณโดนของแน่นอน แล้วเร่งให้จ่ายเงินก้อนใหญ่ ขู่ให้กลัว หรือห้ามไปพบแพทย์ ควรถอยออกมาก่อน เพราะนี่อาจไม่ใช่การช่วยเหลือ แต่เป็นการควบคุมด้วยความกลัว

ความเชื่อกับการรักษาควรแยกกันให้ชัด

คนเรามีสิทธิ์มีความเชื่อส่วนตัว จะสวดมนต์ ทำบุญ ไหว้พระ ขอพร หรือทำพิธีตามศรัทธาก็ได้ ถ้าสิ่งนั้นไม่ทำร้ายตัวเอง ไม่ทำร้ายคนอื่น และไม่ทำให้เสียเงินเกินตัว แต่สิ่งสำคัญคืออย่าใช้ความเชื่อแทนการรักษาที่จำเป็น

ถ้ามีอาการป่วย ควรตรวจสุขภาพก่อน ถ้ามีนอนไม่หลับ วิตกกังวล หวาดกลัว หรือรู้สึกถูกคุกคามตลอดเวลา ควรคุยกับแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตด้วย ไม่ใช่เพราะเรา “บ้า” แต่เพราะสมองและร่างกายอาจกำลังรับความเครียดหนักเกินไป

การสวดมนต์หรือทำบุญอาจช่วยให้ใจสงบ แต่การตรวจสุขภาพและรักษาอย่างถูกต้องก็ยังจำเป็น ทั้งสองอย่างไม่จำเป็นต้องตีกัน ถ้าเรารู้จักวางให้ถูกที่

ทำไมเรื่องคุณไสยถึงอยู่ได้นานในสังคมไทย

ความเชื่อเรื่องคุณไสยอยู่ได้นานเพราะมันตอบโจทย์ทางใจหลายอย่าง มันให้คำอธิบายกับความโชคร้าย ให้ตัวตนกับศัตรูที่มองไม่เห็น ให้ความหวังว่าปัญหาแก้ได้ด้วยพิธี และทำให้คนรู้สึกว่าเรื่องร้ายไม่ได้เกิดขึ้นแบบไร้เหตุผล

ในสังคมที่คนจำนวนมากยังเจอความไม่แน่นอน ทั้งเรื่องเงิน งาน ความรัก สุขภาพ และความสัมพันธ์ ความเชื่อแบบนี้จึงยังทำหน้าที่เป็นภาษาหนึ่งในการอธิบายความทุกข์ แม้ว่าจะไม่ใช่คำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ก็ตาม

อีกอย่างคือเรื่องคุณไสยมักถูกเล่าด้วยอารมณ์สูง มีรายละเอียดน่าขนลุก และมีพยานปากต่อปาก เรื่องแบบนี้จำง่ายกว่าเหตุผลแห้งๆ ว่าอาการอาจเกิดจากความเครียดหรือฮอร์โมน คนจึงเล่าต่อกันได้ดีมาก

แล้วสรุปว่าคุณไสยมีจริงไหม

ถ้าตอบแบบยึดหลักฐาน ยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่พิสูจน์ได้ชัดว่า คุณไสยสามารถทำร้ายคนได้จริงด้วยพลังเหนือธรรมชาติแบบที่เล่ากัน แต่ความเชื่อเรื่องคุณไสยมีจริง ความกลัวคุณไสยมีจริง และผลกระทบต่อจิตใจ ร่างกาย ความสัมพันธ์ และเงินในกระเป๋าก็มีจริงมาก

วิธีคิดที่ปลอดภัยที่สุดคือ อย่าเพิ่งเชื่อทันที และอย่าเพิ่งลบหลู่จนทำให้คนที่กำลังกลัวรู้สึกโดดเดี่ยว ให้เริ่มจากการตรวจสอบสิ่งที่ตรวจสอบได้ก่อน เช่น สุขภาพกาย สุขภาพใจ ความเครียด การนอน ปัญหาครอบครัว ปัญหางาน หรือคนที่อาจกำลังหลอกใช้ความกลัวของเรา

ถ้ายังอยากทำสิ่งที่ช่วยให้ใจสงบ เช่น สวดมนต์ ทำบุญ หรือขอคำปรึกษาจากผู้ใหญ่ที่ไว้ใจได้ ก็ทำได้ แต่ควรทำแบบมีสติ ไม่เสียเงินเกินตัว ไม่ทำร้ายใคร และไม่ละทิ้งการดูแลตัวเองแบบจริงจัง

สรุป

คุณไสยในฐานะพลังลึกลับที่ทำร้ายคนจากระยะไกล ยังไม่มีหลักฐานชัดพอให้ยืนยันว่ามีจริงในทางวิทยาศาสตร์ แต่ความเชื่อเรื่องคุณไสยและผลของความกลัวมีอยู่จริง และสามารถทำให้คนเครียด นอนไม่หลับ ป่วยทางกาย หรือเสียเงินเสียใจได้จริง

หลายครั้งสิ่งที่ถูกเรียกว่าโดนของ อาจเป็นความเครียดสะสม ความวิตกกังวล โรคทางกาย ปัญหาการนอน หรือเหตุการณ์ชีวิตที่มาซ้อนกันจนดูน่ากลัว การหาคำตอบจึงควรเริ่มจากสิ่งที่ตรวจสอบได้ก่อน

ถ้ารู้สึกกลัวมากหรือสงสัยว่าตัวเองโดนคุณไสย อย่าอยู่คนเดียวกับความกลัว คุยกับคนที่ไว้ใจได้ ตรวจสุขภาพถ้ามีอาการผิดปกติ และระวังคนที่ใช้คำว่า “โดนของ” เพื่อหลอกเอาเงิน เพราะบางครั้งสิ่งที่น่ากลัวกว่าคุณไสย อาจเป็นคนที่ใช้ความกลัวของเราเป็นเครื่องมือ