พระธาตุนาดูน

ก่อนที่จะมีพระธาตุนาดูน

วันที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2522 ชาวบ้านกลุ่มหนึ่งขุดดินในบริเวณนั้น แล้วพบพระพิมพ์ดินเผาโบราณเป็นจำนวนมาก

ข่าวแพร่กระจายออกไปอย่างรวดเร็ว ผู้คนหลั่งไหลมาขุดหาพระพิมพ์จนหน่วยศิลปากรที่ 7 ขอนแก่นต้องรีบเข้ามาควบคุมสถานการณ์

แล้วในวันที่ 8 มิถุนายน พ.ศ. 2522 ก็พบสิ่งที่ยิ่งใหญ่กว่านั้น สถูปโลหะทรงกลม สูง 24 เซนติเมตร ซ้อนกันสามชั้น ชั้นนอกสุดเป็นสำริด ชั้นกลางเป็นเงิน และชั้นในสุดเป็นทองคำ

ภายในบรรจุพระบรมสารีริกธาตุมีสัณฐานดังเกล็ดแก้ว นักวิชาการจากกรมศิลปากรประเมินว่าสถูปนี้มีอายุอยู่ในพุทธศตวรรษที่ 13 ถึง 15 หรือราว 1,200 ถึง 1,400 ปีก่อน ในยุคสมัยทวารวดี ซึ่งเป็นอารยธรรมพุทธศาสนาที่เคยรุ่งเรืองอยู่บนแผ่นดินไทยก่อนที่อาณาจักรสุโขทัยและอยุธยาจะถือกำเนิดขึ้น

นอกจากสถูปแล้ว ยังพบพระพิมพ์ดินเผากว่า 1,000 ชิ้น และเศษแตกหักอีกกว่า 18,000 ชิ้น พร้อมจารึกอักษรโบราณปัลลวะและมอญ ซึ่งเป็นหลักฐานว่าบริเวณแห่งนี้เคยเป็นศูนย์กลางของ "นครจำปาศรี" เมืองโบราณที่เจริญรุ่งเรืองมาก่อนแล้วเลือนหายไปตามกาลเวลา

รัฐบาลจึงอนุมัติให้สร้างพระธาตุนาดูนขึ้นบนเนื้อที่กว่า 902 ไร่ โดยจำลองรูปแบบจากสถูปที่ขุดพบ องค์พระธาตุสูง 50.5 เมตร ฐานเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส 35.7 เมตร สร้างเสร็จเมื่อวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2530 และในวันที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2530 สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมาร ในขณะนั้น เสด็จพระราชดำเนินมาทรงประกอบพิธีอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุขึ้นบรรจุในองค์พระธาตุ ปัจจุบันพระธาตุนาดูนได้รับการขนานนามว่า "พุทธมณฑลแห่งอีสาน" เป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวอีสานและพุทธศาสนิกชนทั่วประเทศ

กว่า 40 ปีผ่านไปนับจากวันที่จอบกระทบบางอย่างในผืนนาที่บ้านนาดูน สิ่งที่ซ่อนอยู่ใต้ดินมานานกว่าพันปี ได้กลายเป็นหมุดหมายสำคัญที่บอกเราว่า บนแผ่นดินอีสานที่ดูเรียบง่ายนี้ เคยมีอารยธรรมที่ยิ่งใหญ่ซ่อนอยู่