ไขความลับเรื่อง "ขี้หู" ทำไมมีทั้งขี้หูเปียก และขี้หูแห้ง

        หลายคนอาจเคยสงสัยว่า ทำไม? ขี้หูของแต่ละคนจึงมีลักษณะไม่เหมือนกัน บางคนมีขี้หูแห้งเป็นสะเก็ด ในขณะที่บางคนมีขี้หูเปียกเหนียวเหนอะหนะ ในทางการแพทย์แล้ว "ขี้หู" (Cerumen) ไม่ใช่สิ่งสกปรก แต่เป็นสารคัดหลั่งที่สร้างจากต่อมสร้างขี้หู (Ceruminous glands) และต่อมไขมัน (Sebaceous glands) บริเวณช่องหูชั้นนอก มีหน้าที่สำคัญในการดักจับฝุ่นละออง สิ่งแปลกปลอม และมีคุณสมบัติเป็นกรดอ่อน ๆ ช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรียและเชื้อรา       

        ลักษณะความเปียก หรือแห้งของขี้หู ถูกกำหนดโดยพันธุกรรมอย่างเด็ดขาด ผ่านยีนที่ชื่อว่า ABCC11 บนโครโมโซมคู่ที่ 16 ยีนนี้ทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของโปรตีนที่เป็นช่องทางขนส่งสารคัดหลั่งของต่อมในร่างกาย โดยสามารถแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลักตามชาติพันธุ์ได้อย่างชัดเจนนะคะ

• ขี้หูแบบแห้ง (Dry Cerumen) เกิดจากการกลายพันธุ์ของยีนแบบยีนด้อย (Recessive trait) ทำให้ต่อมในช่องหูหลั่งไขมันและเหงื่อออกมาน้อย ขี้หูจึงมีลักษณะเป็นแผ่น แห้ง และมีสีเทาหรือสีเหลืองอ่อน พบมากในกลุ่มประชากรเอเชียตะวันออก เช่น ชาวไทย จีน ญี่ปุ่น และเกาหลี (ประมาณ 80-95%)

• ขี้หูแบบเปียก (Wet Cerumen) เกิดจากยีนเด่น (Dominant trait) ต่อมในช่องหูทำงานได้เต็มที่ หลั่งสารที่มีส่วนประกอบของไขมันและโปรตีนสูง ขี้หูจึงมีความเหนียวหนืด มีสีน้ำตาลเหลืองไปจนถึงสีน้ำตาลเข้ม พบได้เป็นส่วนใหญ่ในชาวตะวันตก (ยุโรป) และชาวแอฟริกัน (ประมาณ 85-99%)

ข้อดี ข้อเสีย และการดูแลรักษาทางเวชปฏิบัติ

ไม่ว่าจะเป็นขี้หูประเภทใด ร่างกายจะมีกลไกทำความสะอาดตัวเอง (Self-cleaning mechanism) โดยขี้หูจะค่อย ๆ เลื่อนหลุดออกมาภายนอกช่องหูตามธรรมชาติผ่านการขยับขากรรไกร เช่น เวลาเคี้ยวอาหารหรือพูดคุย

        ข้อแนะนำทางการแพทย์: สิ่งสำคัญที่สุดคือ "ห้ามใช้ไม้พันสำลี (Cottom bud) หรือวัตถุแข็งแคะเข้าไปในช่องหูเด็ดขาด" เพราะการแคะจะเป็นการดันขี้หูให้ลึกลงไปจนติดกับแก้วหู ซึ่งอาจทำให้ขี้หูอุดตัน แน่นหู การได้ยินลดลง หรือเกิดการอักเสบติดเชื้อของช่องหูชั้นนอกได้ หากมีปัญหาขี้หูอุดตันจนส่งผลต่อการได้ยิน ควรพบแพทย์หู คอ จมูก เพื่อทำการดูดออก (Suction) หรือใช้ยาละลายขี้หูอย่างปลอดภัย

การเข้าใจธรรมชาติของขี้หูตัวเองจะช่วยให้เราดูแลรักษาสุขอนามัยของช่องหูได้อย่างถูกต้องและปลอดภัยค่ะ

การเข้าใจธรรมชาติของขี้หูตัวเองจะช่วยให้เราดูแลรักษาสุขอนามัยของช่องหูได้อย่างถูกต้องและปลอดภัยค่ะ

ข้อมูลอ้างอิงทางการแพทย์

คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. (2022). ขี้หูอุดตัน (Cerumen Impaction) และการดูแลอย่างถูกวิธี. สื่อความรู้สู่ประชาชน ภาควิชาโสต นาสิก ลาริงซ์วิทยา.