หัวใจเป็นมะเร็งได้ไหม คำตอบคือเป็นได้แต่พบได้น้อยมาก

หัวใจเป็นมะเร็งได้ไหม คำตอบคือเป็นได้ แต่พบได้น้อยมาก

เวลาพูดถึงมะเร็ง คนส่วนใหญ่มักนึกถึงปอด ตับ เต้านม ลำไส้ กระเพาะอาหาร หรือเม็ดเลือด แต่แทบไม่ค่อยได้ยินคำว่า “มะเร็งหัวใจ” จนหลายคนเข้าใจว่าหัวใจเป็นมะเร็งไม่ได้เลย ความจริงคือหัวใจสามารถมีเนื้องอกได้ และบางชนิดเป็นมะเร็งได้จริง เพียงแต่เกิดขึ้นได้น้อยมากเมื่อเทียบกับอวัยวะอื่น

หัวใจเป็นอวัยวะที่ทำงานตลอดเวลา เซลล์กล้ามเนื้อหัวใจส่วนใหญ่ไม่ได้แบ่งตัวบ่อยเหมือนเซลล์ผิวหนัง เยื่อบุลำไส้ หรือเนื้อเยื่อบางชนิดในร่างกาย โอกาสที่เซลล์จะเกิดความผิดพลาดระหว่างการแบ่งตัวจนกลายเป็นมะเร็งจึงต่ำกว่าอวัยวะหลายแห่ง นี่เป็นหนึ่งในเหตุผลสำคัญที่ทำให้มะเร็งที่เริ่มจากหัวใจโดยตรงพบได้น้อยมาก

มะเร็งหัวใจมีจริงหรือไม่

มีจริง แต่ต้องแยกให้ออกเป็น 2 แบบใหญ่ ๆ แบบแรกคือ มะเร็งที่เริ่มต้นจากหัวใจเอง หรือ primary heart cancer ซึ่งพบได้น้อยมาก ส่วนใหญ่ถ้าเป็นมะเร็งหัวใจชนิดนี้ มักอยู่ในกลุ่มมะเร็งเนื้อเยื่ออ่อน เช่น cardiac sarcoma

แบบที่สองคือ มะเร็งจากอวัยวะอื่นลุกลามหรือกระจายมาที่หัวใจ ซึ่งพบได้มากกว่าแบบแรก เช่น มะเร็งปอด มะเร็งเต้านม มะเร็งไต มะเร็งเม็ดเลือด หรือมะเร็งต่อมน้ำเหลืองบางชนิด อาจลุกลามมายังเยื่อหุ้มหัวใจหรือเนื้อเยื่อใกล้หัวใจได้

ดังนั้นถ้าถามว่า “หัวใจเป็นมะเร็งได้ไหม” คำตอบที่ตรงที่สุดคือ เป็นได้ แต่ถ้าเป็นมะเร็งที่เกิดจากหัวใจโดยตรง ถือว่าหายากมาก

แล้วเนื้องอกหัวใจคืออะไร

เนื้องอกหัวใจคือก้อนหรือเซลล์ที่เจริญผิดปกติในหัวใจหรือบริเวณใกล้หัวใจ ซึ่งมีทั้งชนิดไม่ใช่มะเร็งและชนิดมะเร็ง หลายกรณีของก้อนที่หัวใจไม่ได้เป็นมะเร็ง แต่ก็ยังอาจอันตรายได้ เพราะหัวใจเป็นอวัยวะที่มีพื้นที่จำกัดและเกี่ยวข้องกับการสูบฉีดเลือดโดยตรง

ก้อนที่ไม่ใช่มะเร็ง เช่น myxoma หรือ papillary fibroelastoma อาจรบกวนการไหลเวียนของเลือด ทำให้ลิ้นหัวใจทำงานผิดปกติ หรือบางครั้งชิ้นส่วนของก้อนอาจหลุดไปอุดหลอดเลือดได้ แม้ไม่ใช่มะเร็งก็ไม่ควรมองข้าม

ทำไมมะเร็งหัวใจถึงหายาก

เหตุผลหลักคือเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจไม่ได้แบ่งตัวซ้ำ ๆ ตลอดเวลาเหมือนเซลล์ในอวัยวะบางส่วน มะเร็งมักเกี่ยวข้องกับการแบ่งตัวผิดพลาดของเซลล์ เมื่อเซลล์หัวใจแบ่งตัวน้อย โอกาสเกิดมะเร็งที่เริ่มจากหัวใจเองจึงต่ำมาก

อีกเหตุผลหนึ่งคือหัวใจมีการไหลเวียนของเลือดสูงและเป็นสภาพแวดล้อมที่ไม่ง่ายสำหรับการก่อตัวของก้อนมะเร็งชนิดปฐมภูมิ ถึงอย่างนั้นก็ไม่ได้แปลว่าเป็นไปไม่ได้ เพราะยังมีรายงานของมะเร็งหัวใจชนิดหายากอยู่จริง

อาการที่อาจเกิดจากก้อนหรือมะเร็งที่หัวใจ

ปัญหาของเนื้องอกหัวใจคืออาการมักไม่จำเพาะ และอาจคล้ายโรคหัวใจทั่วไป ทำให้วินิจฉัยยากในระยะแรก อาการที่อาจพบได้ เช่น เหนื่อยง่ายผิดปกติ แน่นหน้าอก ใจสั่น หัวใจเต้นผิดจังหวะ หน้ามืด เป็นลม ขาบวม หรือมีอาการคล้ายหัวใจล้มเหลว

บางคนอาจมีไข้ น้ำหนักลด อ่อนเพลียเรื้อรัง หรือมีอาการจากลิ่มเลือดหรือชิ้นส่วนก้อนหลุดไปอุดหลอดเลือด เช่น อาการคล้ายโรคหลอดเลือดสมอง หายใจหอบเฉียบพลัน หรือเจ็บหน้าอกอย่างรุนแรง

อาการเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งหัวใจเสมอไป เพราะพบได้จากโรคหัวใจและโรคอื่นอีกมาก แต่ถ้ามีอาการผิดปกติรุนแรง เป็นซ้ำ หรือเป็นมากขึ้นเรื่อย ๆ ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจให้ชัดเจน

ตรวจพบได้อย่างไร

แพทย์อาจเริ่มจากการซักประวัติ ตรวจร่างกาย ฟังเสียงหัวใจ ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ หรือเอกซเรย์ทรวงอก หากสงสัยว่ามีก้อนในหัวใจ การตรวจสำคัญคืออัลตราซาวนด์หัวใจหรือ echocardiogram ซึ่งช่วยดูโครงสร้างหัวใจ ลิ้นหัวใจ การบีบตัว และก้อนผิดปกติภายในหัวใจได้

บางกรณีอาจต้องตรวจเพิ่มเติมด้วย CT scan, MRI หัวใจ หรือการตรวจชิ้นเนื้อ ขึ้นอยู่กับตำแหน่งของก้อน ความเสี่ยง และดุลยพินิจของแพทย์เฉพาะทาง

รักษาได้ไหม

การรักษาขึ้นอยู่กับชนิดของก้อน ตำแหน่ง ขนาด อาการ และว่าก้อนนั้นเป็นมะเร็งหรือไม่ ถ้าเป็นก้อนชนิดไม่ร้ายและสามารถผ่าตัดออกได้ แพทย์อาจพิจารณาผ่าตัดเพื่อลดความเสี่ยงของการอุดกั้นหรือการหลุดไปอุดหลอดเลือด

ถ้าเป็นมะเร็งที่เริ่มจากหัวใจเอง การรักษาอาจซับซ้อนกว่า เพราะตำแหน่งของหัวใจทำให้การผ่าตัดยาก และมะเร็งบางชนิดโตเร็ว แพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัด เคมีบำบัด รังสีรักษา หรือการรักษาประคับประคองตามแต่ละกรณี

ถ้าเป็นมะเร็งจากอวัยวะอื่นที่กระจายมาหัวใจ การรักษามักต้องดูมะเร็งต้นทางร่วมด้วย เช่น รักษามะเร็งปอด มะเร็งเต้านม หรือมะเร็งเม็ดเลือดที่เป็นต้นเหตุ พร้อมดูแลอาการทางหัวใจไปพร้อมกัน

สรุปแบบเข้าใจง่าย

หัวใจเป็นมะเร็งได้ แต่พบได้น้อยมาก โดยเฉพาะมะเร็งที่เริ่มจากหัวใจโดยตรง สิ่งที่พบได้มากกว่าคือมะเร็งจากอวัยวะอื่นลุกลามหรือกระจายมาบริเวณหัวใจ ส่วนก้อนในหัวใจหลายชนิดไม่ใช่มะเร็ง แต่ก็อาจเป็นอันตรายได้ถ้าไปขวางการไหลเวียนเลือดหรือรบกวนการทำงานของหัวใจ

ถ้ามีอาการเหนื่อยง่ายผิดปกติ แน่นหน้าอก ใจสั่น เป็นลม ขาบวม น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือมีอาการทางหัวใจที่เป็นซ้ำ ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นหรือไม่เป็นอะไร ควรพบแพทย์เพื่อประเมิน เพราะโรคหัวใจหลายชนิดรักษาได้ดีขึ้นมากเมื่อพบเร็ว