โรคพิษสุนัขบ้ายังต้องระวังอยู่ไหม ถ้าโดนหมาหรือแมวกัดควรทำอะไร

ยังต้องระวังอยู่ เพราะถ้าเป็นแล้วอันตรายมาก

โรคพิษสุนัขบ้ายังเป็นโรคที่ต้องระวังอยู่ แม้หลายคนจะรู้จักโรคนี้มานานแล้วก็ตาม เหตุผลสำคัญคือโรคนี้เมื่อเริ่มมีอาการแล้ว มักรุนแรงมากและแทบไม่มีทางรักษาให้หายได้ การป้องกันหลังถูกกัดหรือข่วนจึงสำคัญที่สุด

โรคนี้ไม่ได้มาจากสุนัขเท่านั้น แมวก็เป็นพาหะได้ รวมถึงสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมบางชนิด หากสัตว์ติดเชื้อ น้ำลายของสัตว์อาจมีเชื้อไวรัส และเข้าสู่ร่างกายคนผ่านบาดแผล รอยกัด รอยข่วน หรือเยื่อบุตา ปาก จมูกได้

โดนกัดเล็กน้อยก็ไม่ควรมองข้าม

หลายคนพลาดเพราะคิดว่าแผลเล็ก ไม่ลึก หรือเป็นหมาแมวที่เห็นอยู่แถวบ้านจึงไม่น่ากลัว แต่ในทางปฏิบัติ ถ้าไม่รู้ประวัติวัคซีนของสัตว์ หรือไม่แน่ใจว่าสัตว์ป่วยหรือไม่ ควรถือว่าเป็นความเสี่ยงและไปพบแพทย์เพื่อประเมิน

แผลข่วนที่มีเลือดซึม แผลเลียบนผิวที่มีรอยถลอก หรือโดนน้ำลายสัตว์เข้าตา ปาก หรือแผลเปิด ก็ไม่ควรละเลย เพราะเชื้อสามารถเข้าสู่ร่างกายได้หากมีช่องทางผ่านผิวหนังหรือเยื่อบุ

ถ้าโดนกัดหรือข่วน ต้องทำทันที

• ล้างแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่ทันทีอย่างน้อย 15 นาที
• ใส่น้ำยาฆ่าเชื้อถ้ามี เช่น โพวิโดนไอโอดีน
• อย่าปิดแผลแน่นเกินไป และอย่าทายาแปลก ๆ ลงแผล
• รีบไปโรงพยาบาลหรือคลินิกเพื่อประเมินวัคซีนพิษสุนัขบ้า
• แจ้งแพทย์ว่าสัตว์เป็นหมา แมว หรือสัตว์ชนิดใด และรู้จักเจ้าของหรือไม่
• ถ้าแผลลึกหรือเสี่ยงสูง แพทย์อาจพิจารณาให้เซรุ่มร่วมกับวัคซีน

การล้างแผลทันทีช่วยลดจำนวนเชื้อได้มาก แต่ไม่ได้แทนการไปพบแพทย์ เพราะแพทย์ต้องประเมินว่าควรฉีดวัคซีนหรือเซรุ่มหรือไม่

ต้องฉีดวัคซีนทุกครั้งไหม

ไม่ใช่ทุกกรณีเหมือนกัน แพทย์จะดูจากลักษณะแผล ชนิดสัตว์ ประวัติวัคซีนของสัตว์ อาการของสัตว์ และประวัติการฉีดวัคซีนของคนที่ถูกกัด ถ้าเป็นสัตว์เลี้ยงที่มีประวัติวัคซีนชัดเจนและสามารถเฝ้าดูอาการได้ แพทย์อาจพิจารณาตามความเสี่ยง

แต่ถ้าสัตว์หนีไป ไม่รู้เจ้าของ ไม่รู้ประวัติวัคซีน มีอาการผิดปกติ หรือเป็นแผลลึก ควรรีบให้แพทย์ประเมินโดยไม่รอดูเอง เพราะการเริ่มป้องกันเร็วมีความสำคัญมาก

สัญญาณสัตว์ที่ควรสงสัย

• ดุผิดปกติ กัดคนหรือสัตว์โดยไม่มีสาเหตุ
• ซึม หลบมุม หรือพฤติกรรมเปลี่ยนไปชัดเจน
• น้ำลายไหล กลืนลำบาก เดินเซ หรือชัก
• ตายผิดปกติภายในไม่กี่วันหลังมีอาการ

อย่างไรก็ตาม สัตว์ที่ดูปกติก็ยังไม่ควรทำให้ประมาท หากถูกกัดหรือข่วน ควรล้างแผลและขอคำแนะนำจากแพทย์ก่อนเสมอ

ป้องกันในบ้านทำได้อย่างไร

• พาสุนัขและแมวไปฉีดวัคซีนพิษสุนัขบ้าตามกำหนดทุกปี
• ไม่ปล่อยสัตว์เลี้ยงออกไปกัดหรือสัมผัสสัตว์ไม่ทราบที่มา
• สอนเด็กไม่ให้แหย่สุนัขหรือแมว โดยเฉพาะตอนกินอาหาร นอน หรือเลี้ยงลูก
• หลีกเลี่ยงการจับสัตว์จรจัดหรือสัตว์ป่วยด้วยมือเปล่า
• ถ้าพบสัตว์มีอาการผิดปกติ ควรแจ้งหน่วยงานท้องถิ่นหรือสัตวแพทย์

สรุปแบบตรงไปตรงมา

โรคพิษสุนัขบ้ายังต้องระวังอยู่ เพราะถ้าเริ่มมีอาการแล้วอันตรายมากและมักรักษาไม่ได้ สิ่งที่ช่วยได้จริงคือป้องกันตั้งแต่หลังถูกกัดหรือข่วน ล้างแผลทันทีด้วยน้ำและสบู่ แล้วรีบให้แพทย์ประเมินเรื่องวัคซีนและเซรุ่ม

อย่ารอให้สัตว์มีอาการ อย่าคิดว่าแผลเล็กแล้วปลอดภัย และอย่าลืมพาสุนัขแมวที่บ้านไปฉีดวัคซีนตามกำหนด เพราะการป้องกันทั้งในคนและสัตว์เลี้ยงคือวิธีลดความเสี่ยงที่ดีที่สุด