ซุนนี vs ชีอะห์ เป็นอิสลามเหมือนกัน ทำไมยังเกลียดกัน?

เมื่อพูดถึงโลกมุสลิม หลายคนอาจสงสัยว่า ในเมื่อทั้งซุนนีและชีอะห์ต่างก็เป็นชาวมุสลิม นับถืออัลลอฮ์องค์เดียวกัน เชื่อในคัมภีร์อัลกุรอานเล่มเดียวกัน และเคารพศาสดามุฮัมมัดเหมือนกัน แล้วทำไมจึงเกิดความขัดแย้งระหว่างสองนิกายนี้มาอย่างยาวนาน?

ความจริงแล้ว ต้นตอของความขัดแย้งไม่ได้เริ่มจากเรื่องศาสนา แต่เริ่มจาก "การเมือง" ตั้งแต่กว่า 1,400 ปีก่อน

จุดเริ่มต้นของการแบ่งแยก

หลังจากศาสดามุฮัมมัดถึงแก่อสัญกรรมในปี ค.ศ. 632 ได้เกิดคำถามสำคัญขึ้นว่า "ใครควรเป็นผู้นำชุมชนมุสลิมต่อไป"

กลุ่มหนึ่งเชื่อว่าผู้นำควรถูกเลือกจากบุคคลที่มีความเหมาะสมและได้รับการยอมรับจากประชาคมมุสลิม จึงสนับสนุน อบูบักร ซึ่งเป็นสหายใกล้ชิดของศาสดา กลุ่มนี้กลายเป็น "ซุนนี"

อีกกลุ่มหนึ่งเชื่อว่าผู้นำควรสืบทอดผ่านสายตระกูลของศาสดา โดยเฉพาะ อาลี บิน อบีฏอลิบ ลูกพี่ลูกน้องและบุตรเขยของศาสดา กลุ่มนี้ต่อมาพัฒนาเป็น "ชีอะห์"

จากข้อพิพาททางการเมืองในวันนั้น ค่อยๆ พัฒนาเป็นความแตกต่างทางความเชื่อ การปฏิบัติศาสนกิจ และอัตลักษณ์ของแต่ละฝ่าย

ความแตกต่างที่มากกว่าศาสนา

แม้ปัจจุบันทั้งสองนิกายยังคงนับถือศาสนาอิสลามเหมือนกัน แต่มีรายละเอียดทางศาสนาบางอย่างที่แตกต่างกัน เช่น

• มุมมองต่อผู้นำศาสนา

• การตีความคำสอนบางประการ

• พิธีกรรมและวันสำคัญทางศาสนา

• บทบาทของนักบวชและนักวิชาการศาสนา

อย่างไรก็ตาม ความแตกต่างเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป็นศัตรูกันเสมอไป

แล้วทำไมยังขัดแย้งกัน?

สาเหตุสำคัญในปัจจุบันมักเกี่ยวข้องกับ

1. ประวัติศาสตร์แห่งความเจ็บปวด

เหตุการณ์สำคัญอย่าง "ยุทธการกัรบาลา" เมื่อปี ค.ศ. 680 ซึ่ง ฮูเซน หลานชายของศาสดาถูกสังหาร กลายเป็นบาดแผลทางประวัติศาสตร์ที่มีความหมายอย่างลึกซึ้งต่อชาวชีอะห์มาจนถึงทุกวันนี้

2. การเมืองและอำนาจ

หลายประเทศในตะวันออกกลางนำอัตลักษณ์ทางนิกายมาเชื่อมโยงกับการเมือง ทำให้ความขัดแย้งทางอำนาจถูกมองผ่านมิติทางศาสนา

3. ความขัดแย้งระดับภูมิภาค

การแข่งขันระหว่างประเทศมหาอำนาจในตะวันออกกลาง เช่น อิหร่านที่มีประชากรส่วนใหญ่เป็นชีอะห์ และซาอุดีอาระเบียที่เป็นศูนย์กลางของซุนนี ทำให้ความตึงเครียดระหว่างสองนิกายถูกขยายตัวในบางพื้นที่

4. การปลุกระดมของกลุ่มหัวรุนแรง

บางกลุ่มใช้ความแตกต่างทางนิกายเป็นเครื่องมือสร้างความเกลียดชังเพื่อผลประโยชน์ทางการเมืองหรือการทหาร จนทำให้เกิดความรุนแรงในหลายประเทศ

ความจริงที่หลายคนไม่รู้

แม้ข่าวที่ออกมามักเน้นเรื่องความขัดแย้ง แต่ชาวมุสลิมส่วนใหญ่ของโลกไม่ได้ใช้ชีวิตด้วยความเกลียดชังต่อกัน

ในหลายประเทศ ซุนนีและชีอะห์อาศัยอยู่ร่วมกัน ทำงานร่วมกัน และบางครอบครัวก็มีสมาชิกจากทั้งสองนิกายโดยไม่มีปัญหา

ความขัดแย้งที่เราเห็นในข่าวส่วนใหญ่มักเป็นเรื่องของการเมือง อำนาจ และประวัติศาสตร์ มากกว่าความแตกต่างทางศาสนาเพียงอย่างเดียว

ซุนนีและชีอะห์เป็นพี่น้องร่วมศาสนาอิสลามที่แยกออกจากกันด้วยข้อพิพาทเรื่องการสืบทอดผู้นำหลังการเสียชีวิตของศาสดามุฮัมมัดเมื่อกว่า 1,400 ปีก่อน

แม้จะมีความแตกต่างทางความเชื่อและประวัติศาสตร์ แต่ต้นตอของความขัดแย้งในปัจจุบันจำนวนมากมักเกี่ยวข้องกับการเมือง อำนาจ และผลประโยชน์ของรัฐ มากกว่าหลักคำสอนของศาสนาเอง