วัดพระธรรมกาย ทำไมถูกพูดถึงเรื่องงบก่อสร้างระดับพันล้าน

วัดพระธรรมกายไม่ได้ถูกพูดถึงเฉพาะขนาดพื้นที่ แต่ยังรวมถึงมูลค่าโครงการก่อสร้างบางแห่งที่มีรายงานว่าอยู่ในระดับหลายพันล้านบาท ขณะเดียวกัน ตัวเลขรวมทั้งหมดยังต้องอ่านอย่างระมัดระวัง

เมื่อพูดถึงวัดไทยที่มีโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ ชื่อของวัดพระธรรมกาย จังหวัดปทุมธานี มักถูกยกมาเป็นตัวอย่างแรก ๆ เพราะมีทั้งพื้นที่รองรับกิจกรรมขนาดใหญ่ อาคารสำคัญหลายแห่ง และรายงานมูลค่าก่อสร้างบางโครงการที่แตะระดับพันล้านบาท

ข้อมูลบนเว็บไซต์วัดพระธรรมกายระบุว่า วัดก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2513 ตั้งอยู่ที่ตำบลคลองสาม อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี และเริ่มจากที่ดินบริจาค 196 ไร่ ก่อนขยายบทบาทและพื้นที่รองรับผู้มาปฏิบัติธรรมมากขึ้นในเวลาต่อมา

จุดที่ทำให้วัดแห่งนี้ถูกพูดถึงมากกว่าวัดทั่วไป คือขนาดของโครงการภายในพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นมหาธรรมกายเจดีย์ สภาธรรมกายสากล มหารัตนวิหารคด อาคารปฏิบัติธรรม และอาคารรองรับผู้ร่วมกิจกรรมจำนวนมาก ภาพจำของวัดจึงไม่ได้อยู่ที่อุโบสถเพียงหลังเดียว แต่เป็นภาพของศาสนสถานขนาดใหญ่ที่ออกแบบมาสำหรับกิจกรรมหมู่คณะ

ข้อมูลตัวเลขที่ถูกพูดถึงมากที่สุด

ตัวเลขที่มักถูกอ้างถึงมาจากรายงานข่าวเกี่ยวกับการตรวจสอบเส้นทางการเงินและทรัพย์สินของมูลนิธิที่เกี่ยวข้องกับวัดพระธรรมกาย โดย Thai PBS รายงานว่า ทรัพย์สินจำนวนมากเป็นที่ดินและอาคารในโครงการต่าง ๆ ทั้งในพื้นที่วัดพระธรรมกายและต่างจังหวัด รวมมูลค่าประมาณ 1.3 หมื่นล้านบาท

ในรายงานเดียวกันระบุว่า อาคาร 100 ปี คุณยายจันทร์ ขนนกยูง หรือที่บางแหล่งเรียกว่าอาคารลูกโลก ใช้งบประมาณก่อสร้างกว่า 5,000 ล้านบาท ส่วนอาคารจอดรถวัดพระธรรมกายมีมูลค่าการก่อสร้างกว่า 2,600 ล้านบาท ตัวเลขเหล่านี้จึงทำให้วัดพระธรรมกายถูกพูดถึงในฐานะวัดที่มีโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของไทย

อีกข้อมูลที่ช่วยให้เห็นภาพคือหน้าข้อมูลมหาธรรมกายเจดีย์ของวัด ซึ่งระบุว่าการก่อสร้างโครงสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2542 และภายนอกเจดีย์ประดิษฐานพระธรรมกายประจำตัวจำนวน 300,000 องค์ ส่วนภายในตั้งเป้าเป็นที่ประดิษฐานอีก 700,000 องค์ ข้อมูลนี้ทำให้เห็นว่าขนาดของโครงการไม่ได้อยู่แค่ตัวอาคาร แต่รวมถึงรายละเอียดการออกแบบและการรองรับกิจกรรมทางศาสนาขนาดใหญ่ด้วย

ทำไมจึงยังไม่ควรฟันธงเป็น “วัดที่แพงที่สุด”

แม้มีตัวเลขระดับพันล้านปรากฏในรายงานข่าวหลายครั้ง แต่การจัดอันดับว่า “วัดใดใช้งบก่อสร้างสูงที่สุดในประเทศ” ยังทำได้ยาก เพราะวัดแต่ละแห่งมีวิธีนับงบต่างกัน บางแห่งนับเฉพาะเจดีย์ บางแห่งนับอาคาร บางแห่งรวมที่ดิน สิ่งปลูกสร้าง ทรัพย์สินของมูลนิธิ หรือโครงการนอกพื้นที่วัด

กรณีวัดพระธรรมกายจึงควรแยกเป็น 2 ส่วน คือ ตัวเลขมูลค่าโครงการที่มีรายงานเผยแพร่แล้ว และตัวเลขงบก่อสร้างรวมทั้งวัดที่ยังไม่มีชุดข้อมูลกลางซึ่งทุกฝ่ายรับรองตรงกัน การเขียนว่า “ใช้งบมหาศาลที่สุดแห่งหนึ่ง” จึงปลอดภัยและตรงกับหลักฐานมากกว่าการฟันธงว่า “มากที่สุดในประเทศ”

เมื่อเทียบกับศาสนสถานใหญ่อื่นของไทย ตัวเลขก็ยังน่าสนใจ เช่น พระมหาเจดีย์ชัยมงคล จังหวัดร้อยเอ็ด ซึ่งสำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดร้อยเอ็ดระบุว่าใช้งบประมาณก่อสร้างถึงปัจจุบันกว่า 3,000 ล้านบาท ตัวเลขนี้สูงมากในบริบทวัดไทย แต่ยังต่ำกว่ามูลค่าบางอาคารที่มีรายงานภายในเครือโครงการของวัดพระธรรมกาย

มูลค่าที่มากกว่าตัวเลขก่อสร้าง

เหตุผลที่วัดพระธรรมกายถูกพูดถึงต่อเนื่อง ไม่ได้มาจากตัวเลขงบประมาณเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวกับขนาดพื้นที่ การออกแบบสถานที่สำหรับรองรับคนจำนวนมาก และการจัดกิจกรรมทางศาสนาที่มีผู้เข้าร่วมจำนวนมากในบางวาระ

ในมุมสถาปัตยกรรมและการจัดพื้นที่ วัดแห่งนี้ต่างจากวัดชุมชนทั่วไปอย่างชัดเจน เพราะวางระบบอาคารและลานกิจกรรมในลักษณะศูนย์รวมขนาดใหญ่ นั่นทำให้คนจำนวนมากจดจำวัดพระธรรมกายในฐานะศาสนสถานยุคใหม่ที่มีขนาดและรูปแบบการก่อสร้างโดดเด่นมากแห่งหนึ่งของประเทศ

ส่วนประเด็นเรื่องมูลค่ารวม ยังเป็นข้อมูลที่ควรใช้ด้วยความระมัดระวัง เพราะตัวเลขที่ปรากฏในสื่อเกี่ยวข้องกับรายงานการตรวจสอบ ทรัพย์สินของมูลนิธิ และมูลค่าโครงการบางส่วน ไม่ใช่งบก่อสร้างรวมของวัดทั้งแห่งที่ประกาศอย่างเป็นทางการในชุดเดียว

ดังนั้น หากถามว่าวัดไทยแห่งใดมักถูกพูดถึงเรื่องงบก่อสร้างระดับมหาศาล วัดพระธรรมกายคือหนึ่งในชื่อที่อยู่แถวหน้าอย่างชัดเจน โดยเฉพาะเมื่อดูจากมูลค่าบางอาคารที่มีรายงานระดับหลายพันล้านบาท แต่ถ้าจะจัดอันดับแบบเด็ดขาด ยังจำเป็นต้องมีข้อมูลทางการที่เทียบเกณฑ์เดียวกันระหว่างวัดต่าง ๆ ก่อน

KEY TAKEAWAYS:

• วัดพระธรรมกายก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2513 ที่อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี
• รายงานข่าวระบุว่าอาคาร 100 ปี คุณยายจันทร์ ขนนกยูง ใช้งบก่อสร้างกว่า 5,000 ล้านบาท
• อาคารจอดรถวัดพระธรรมกายมีรายงานมูลค่าก่อสร้างกว่า 2,600 ล้านบาท
• ยังไม่มีตัวเลขกลางที่ยืนยันงบก่อสร้างรวมทั้งวัดแบบเป็นเอกฉันท์
• คำว่า “หนึ่งในวัดที่ใช้งบก่อสร้างมหาศาลที่สุด” จึงปลอดภัยกว่าการฟันธงว่า “มากที่สุด”