ค่า Ft ในบิลค่าไฟมาจากไหน ใครเป็นคนกำหนด และทำไมบางช่วงค่าไฟถึงพุ่งขึ้นทั้งที่เราใช้ไฟเท่าเดิม

หลายคนเคยเปิดบิลค่าไฟแล้วเจอคำว่า Ft แต่ไม่รู้ว่ามันคืออะไร

บางเดือนค่าไฟเพิ่มขึ้นทั้งที่ใช้ไฟพอ ๆ เดิม

จนเกิดคำถามว่า ใครเป็นคนขึ้นค่าไฟ และค่า Ft นี้โผล่มาจากไหนกันแน่

ความจริงแล้ว ค่าไฟของไทยไม่ได้มีแค่ค่าไฟพื้นฐานอย่างเดียว

แต่มีส่วนที่เรียกว่า ค่า Ft หรือ Fuel Adjustment Charge ซึ่งแปลตรงตัวได้ว่า ค่าไฟฟ้าผันแปร

พูดง่าย ๆ คือ เป็นตัวแปรที่ใช้สะท้อนต้นทุนพลังงานที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา

เช่น ราคาก๊าซธรรมชาติ LNG น้ำมัน อัตราแลกเปลี่ยน และต้นทุนการรับซื้อไฟฟ้าจากผู้ผลิตต่าง ๆ

ถ้าต้นทุนเหล่านี้สูงขึ้น ค่า Ft ก็มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

แต่ถ้าต้นทุนลดลง ค่า Ft ก็สามารถลดลงได้เช่นกัน

หลายคนเข้าใจผิดว่า การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคหรือการไฟฟ้านครหลวงเป็นคนกำหนดค่า Ft

จริง ๆ แล้วหน่วยงานที่กำหนดคือ คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน หรือ กกพ.

โดย กกพ. จะทบทวนและประกาศค่า Ft ทุก 4 เดือน หรือปีละ 3 รอบ เพื่อให้สะท้อนต้นทุนการผลิตไฟฟ้าในช่วงนั้น ๆ

ส่วน กฟผ. กฟน. และ กฟภ. เป็นหน่วยงานที่นำอัตราดังกล่าวไปใช้เรียกเก็บในบิลค่าไฟของประชาชน

ข่าวล่าสุดในปี 2569 ค่า Ft สำหรับงวดพฤษภาคมถึงสิงหาคม 2569 ถูกกำหนดไว้ที่ 0.1623 บาทต่อหน่วยไฟฟ้า และทำให้ค่าไฟเฉลี่ยอยู่ประมาณ 3.95 บาทต่อหน่วยก่อนภาษีมูลค่าเพิ่ม

กกพ. ระบุว่าการคำนวณยังได้รับผลจากต้นทุนก๊าซธรรมชาติและ LNG ซึ่งเป็นเชื้อเพลิงหลักในการผลิตไฟฟ้าของไทย รวมถึงภาระต้นทุนสะสมในระบบไฟฟ้าด้วย

ในช่วงที่ผ่านมา ราคาพลังงานโลกผันผวนจากสถานการณ์ระหว่างประเทศ ทำให้ค่า Ft กลายเป็นหัวข้อที่ถูกจับตามองมากเป็นพิเศษ

ตัวอย่างง่าย ๆ คือ หากบ้านหลังหนึ่งใช้ไฟ 500 หน่วยต่อเดือน ค่า Ft เพียงไม่กี่สตางค์ต่อหน่วยที่เปลี่ยนไป ก็สามารถทำให้ค่าไฟต่างกันได้หลายสิบบาทต่อเดือน

สำหรับโรงงานหรือธุรกิจที่ใช้ไฟจำนวนมาก ผลกระทบจะยิ่งชัดเจนขึ้นอีกหลายเท่า

ที่น่าสนใจคือ ค่า Ft ไม่ได้สะท้อนแค่ค่าเชื้อเพลิงปัจจุบันเท่านั้น

บางส่วนยังเกี่ยวข้องกับต้นทุนที่หน่วยงานภาครัฐเคยรับภาระแทนประชาชนในช่วงก่อนหน้า แล้วทยอยนำกลับมาคำนวณคืนในงวดถัด ๆ ไปด้วย

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมบางครั้งราคาพลังงานโลกเริ่มลดลงแล้ว แต่ค่า Ft อาจยังไม่ลดลงทันที

สรุปง่าย ๆ คือ ค่า Ft เปรียบเหมือนมาตรวัดต้นทุนพลังงานที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา

ยิ่งต้นทุนเชื้อเพลิงผลิตไฟฟ้าสูง ค่า Ft ก็ยิ่งมีโอกาสเพิ่ม

และหน่วยงานที่เป็นผู้กำหนดคือ กกพ. ไม่ใช่การไฟฟ้าโดยตรง

ดังนั้นเวลาค่าไฟขึ้น บางครั้งสาเหตุอาจไม่ได้มาจากการใช้ไฟมากขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากต้นทุนพลังงานระดับประเทศและตลาดพลังงานโลกที่สะท้อนผ่านตัวเลขเล็ก ๆ ที่ชื่อว่า Ft ในบิลค่าไฟนั่นเอง