ทำไมผมเราถึงหงอก เกิดอะไรขึ้นใต้หนังศีรษะเมื่อเส้นผมค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นสีขาว

หลายคนจำวันแรกที่เจอผมหงอกของตัวเองได้ดี

บางคนอายุ 20 กว่าก็เริ่มเจอแล้ว

บางคนอายุ 40-50 ปีผมยังดำอยู่มาก

จนเกิดคำถามว่า จริง ๆ แล้วผมหงอกเกิดขึ้นได้อย่างไร และมันเกี่ยวกับความเครียดอย่างที่คนชอบพูดกันหรือไม่

ก่อนอื่นต้องเข้าใจก่อนว่า เส้นผมที่งอกออกมาจริง ๆ แล้วเป็นเซลล์ที่ตายแล้ว

เส้นผมที่เราจับ หวี หรือสระอยู่ทุกวัน ไม่มีเลือด ไม่มีเส้นประสาท และไม่มีชีวิตอยู่แล้ว

สิ่งสำคัญจริง ๆ อยู่ใต้หนังศีรษะลงไปในรูขุมขน

ภายในรากผมมีเซลล์ชนิดพิเศษที่ชื่อว่า เมลาโนไซต์

หน้าที่ของมันคือผลิตเม็ดสีที่เรียกว่า เมลานิน

เมลานินนี่เองที่ทำให้ผมของแต่ละคนมีสีดำ สีน้ำตาล สีทอง หรือสีอื่น ๆ

ยิ่งมีเมลานินมาก ผมก็ยิ่งเข้ม

แล้วผมหงอกเกิดขึ้นเมื่อไร

คำตอบคือ เมื่อเซลล์สร้างเม็ดสีเหล่านี้เริ่มทำงานน้อยลงหรือหยุดทำงานไปเลย

ผมเส้นใหม่ที่งอกออกมาจึงไม่ได้รับเม็ดสีเหมือนเดิม

ผลลัพธ์คือผมเริ่มกลายเป็นสีเทา สีเงิน หรือสีขาว

หลายคนเข้าใจว่าผมหงอกคือผมเปลี่ยนจากสีดำเป็นสีขาว

แต่ความจริงคือ ผมเส้นใหม่งอกออกมาโดยไม่มีสีต่างหาก

เมื่อเส้นผมขาดเม็ดสี มันจึงดูเป็นสีเทาหรือสีขาวที่เราเห็น

แล้วทำไมเซลล์สร้างสีถึงหยุดทำงาน

สาเหตุหลักที่สุดคืออายุ

เหมือนเครื่องจักรที่ทำงานมานานหลายสิบปี

เซลล์เหล่านี้ค่อย ๆ เสื่อมลงตามกาลเวลา

ยิ่งอายุมาก ความสามารถในการสร้างเม็ดสีก็ยิ่งลดลง

แต่เรื่องที่น่าสนใจคือ อายุไม่ใช่ปัจจัยเดียว

พันธุกรรมมีผลอย่างมาก

ถ้าพ่อแม่หงอกเร็ว ลูกก็มักมีโอกาสหงอกเร็วเช่นกัน

บางคนอายุเพียง 20-30 ปี ก็มีผมหงอกจำนวนมากได้โดยที่สุขภาพแข็งแรงดี

แล้วความเครียดล่ะ ทำให้ผมหงอกจริงไหม

คำตอบคือ มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์บางส่วนสนับสนุนว่าความเครียดรุนแรงอาจมีผลได้จริง

เมื่อร่างกายเครียดมาก ระบบประสาทจะหลั่งสารเคมีหลายชนิดออกมา

ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อเซลล์ต้นกำเนิดที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเม็ดสีในรากผม

อย่างไรก็ตาม ความเครียดไม่ได้ทำให้คุณตื่นเช้ามาแล้วผมหงอกทั้งหัวในคืนเดียว

สิ่งที่เกิดขึ้นมักเป็นกระบวนการสะสมและค่อย ๆ ปรากฏให้เห็นในระยะยาวมากกว่า

อีกเรื่องที่หลายคนสงสัยคือ ถอนผมหงอก 1 เส้น จะขึ้นมา 7 เส้นจริงหรือไม่

คำตอบคือ ไม่จริง

รูขุมขนหนึ่งรูสามารถสร้างผมได้ตามจำนวนของมันเอง

การถอนผมหงอกหนึ่งเส้นไม่ได้ส่งสัญญาณให้รูขุมขนรอบข้างผลิตผมหงอกเพิ่มขึ้น

แต่เพราะเวลาผ่านไป ผมหงอกใหม่ก็ทยอยเพิ่มขึ้นตามธรรมชาติ คนจึงรู้สึกเหมือนว่ามันเพิ่มขึ้นหลังถอน

แล้วผมหงอกสามารถกลับมาดำได้ไหม

ในบางกรณีที่เกิดจากความเครียดรุนแรง ภาวะขาดสารอาหาร หรือปัญหาสุขภาพบางอย่าง เมื่อแก้สาเหตุได้ ผมบางส่วนอาจกลับมามีสีได้

แต่หากเซลล์สร้างเม็ดสีเสื่อมจากอายุจริง ๆ แล้ว การกลับมาดำเหมือนเดิมมักเกิดขึ้นได้ยากมาก

ที่น่าสนใจคือ ผมหงอกไม่ได้หมายความว่าแก่เสมอไป

บางคนอายุ 25 ปีมีผมหงอกจำนวนมาก

ขณะที่บางคนอายุ 70 ปีผมยังดำอยู่มาก

พันธุกรรมมีอิทธิพลอย่างมหาศาลต่อเรื่องนี้

สรุปแบบเข้าใจง่ายที่สุด

ผมหงอกเกิดจากเซลล์สร้างเม็ดสีในรากผมทำงานลดลงหรือหยุดทำงาน

ทำให้ผมเส้นใหม่งอกออกมาโดยไม่มีเมลานิน

สาเหตุหลักคืออายุและพันธุกรรม

ส่วนความเครียด การสูบบุหรี่ และปัจจัยสุขภาพบางอย่างอาจเร่งกระบวนการนี้ได้

ดังนั้นผมหงอกไม่ใช่เส้นผมที่ตายหรือเสียหาย แต่เป็นเส้นผมที่สูญเสียสีสันจากโรงงานผลิตเม็ดสีใต้หนังศีรษะที่ค่อย ๆ ทำงานน้อยลงตามกาลเวลานั่นเอง